Lektury dla klas 1-3 (27)

Afryka Kazika

Łukasz Wierzbicki (2008 r.)

Wybór utworów. Poznań współcześnie: dworzec kolejowy z peronem i halą dworcową, gdzie Krzyś wita dziadka i gdzie odsłaniana jest tablica pamiątkowa poświęcona Kazimierzowi Nowakowi; Poznań w latach trzydziestych XX wieku: dom rodzinny podróżnika i miejsce pożegnania z żoną oraz dziećmi. Utwór jest zbiorem opowiadań dla dzieci opartych na reportażach Kazimierza Nowaka, polskiego podróżnika, korespondenta, reportera i fotografa, który w latach 1931–1936 samotnie przemierzył kontynent afrykański z północy na południe, a następnie wrócił inną trasą.

11 postaci 15 zdarzeń

Asiunia

Joanna Papuzińska (2011 r.)

Wybór utworów. Warszawa, dzielnica Ochota, ulica Mątwicka — mieszkanie, w którym Asiunia żyje z rodzicami i rodzeństwem, zanim rodzina zostaje rozdzielona. To zarazem prawdziwy adres rodzinny autorki w czasie wojny. Warszawa, Ochota, dom przy ulicy Filtrowej — pierwsze miejsce, do którego trafia Asiunia po zabraniu mamy. Akcja książki rozgrywa się w Warszawie w czasie II wojny światowej i obejmuje zasadniczo tylko ostatni rok wojny. Dla Asiuni wojna zaczyna się tuż po jej piątych urodzinach, w 1944 roku; wcześniejszych lat okupacji nie pamięta.

Baśnie

Hans Christian Andersen (1835 r.)

Wybór utworów. Dania i inne umowne krainy baśniowe (wieś, podwórko wiejskie, miasto, pałace, morze i dno morskie, kraina elfów, lodowa pustynia i pałac Królowej Śniegu). Czas baśniowy, nieokreślony i typowy dla baśni. Wyjątkiem jest Dziewczynka z zapałkami, której akcja rozgrywa się w ostatni dzień roku. Księżniczka na ziarnku grochu: książę szuka żony, ale chce poślubić wyłącznie prawdziwą księżniczkę; podróżuje po świecie i nie znajduje kandydatki, która rozwiałaby jego wątpliwości.

34 postaci 30 zdarzeń

Poezja

Brzechwa dzieciom

Jan Brzechwa (1953 r.)

Wybór utworów. Wieś, rzeczka i krzak nad wodą (Kaczka Dziwaczka). Targ i stragan z warzywami w dzień targowy (Na straganie). Ogród warzywny i grządki (Pomidor, Chrzan, Na straganie). Dom, kanapa i pokój (Leń, Samochwała). Gabinet lekarski (Żaba). Miasta, miasteczka i okolice w różnych częściach Polski (Sójka). Kaczka Dziwaczka mieszka nad rzeczką, obok krzaka, ale zamiast trzymać się wody wyrusza na piesze wycieczki. Kaczka załatwia zwykłe sprawy na opak — jej sprawunki w mieście nie mają wiele wspólnego że zdrowym rozsądkiem, co zadziwia inne kaczki.

11 postaci 18 zdarzeń

Cukierku, ty łobuzie!

Waldemar Cichoń (2011 r.)

Wybór utworów. Dom pani Lusi, w którym przychodzą na świat kocięta (początek tomu). Mieszkanie rodziny Marcela — główne miejsce akcji. Nazwa miejscowości nie jest podana. Podwórko i najbliższa okolica domu, po której Cukierek wędruje podczas ucieczki. Gabinet weterynaryjny, do którego trafia kot na szczepienie. Książka jest zbiorem krótkich opowiadań dla dzieci; każde opowiadanie opisuje osobną przygodę pręgowanego kota Cukierka. Tom ukazał się po raz pierwszy w 2011 roku nakładem Wydawnictwa Dreams z Rzeszowa.

10 postaci 21 zdarzeń

Detektyw Pozytywka

Grzegorz Kasdepke (2005 r.)

Wybór utworów. Kamienica i jej podwórko: biuro agencji detektywistycznej na jednym z pięter, konkurencyjne biuro w piwnicy, suszarnia, mieszkania mieszkańców, piaskownica, garaż. Miasto — w jednym ze źródeł pośrednich kamienica określona jako warszawska. Plaża nad morzem i pole namiotowe (wątki wakacyjne). Detektyw Pozytywka prowadzi własną agencję detektywistyczną o nazwie Różowe Okulary; jej małe biuro mieści się w pewnej kamienicy.

10 postaci 15 zdarzeń

Doktor Dolittle i jego zwierzęta

Hugh Lofting (1920 r.)

Wybór utworów. Miasteczko Puddleby nad rzeką Marsh w Anglii. Dom doktora na skraju Puddleby z dużym ogrodem i stawem. Morze i rejs statkiem w kierunku równika. Afrykańskie królestwo Jolliginka rządzone przez nieufnego króla. Kraj małp w głąb Afryki. Wyspa piratów Barbaria na oceanie. Bezimienna skalista wyspa, na której znaleziono zaginionego rybaka. Doktor John Dolittle mieszka w Puddleby z siostrą Sarą. Handlarz kociej karmy radzi mu, by leczył zwierzęta zamiast ludzi. Papuga Polinezja uczy doktora mowy zwierząt. Doktor opanowuje mowę zwierząt; zaczynają przychodzić zwierzęcy pacjenci.

Drzewo do samego nieba

Maria Terlikowska (1975 r.)

Wybór utworów. Małe podwórko w mieście, z trzech stron otoczone starymi, brzydkimi trzypiętrowymi kamienicami. Z czwartej strony podwórka niski budynek dawnej kuźni, w czasie akcji używany jako garaż. Tytułowe drzewo rosnące na środku podwórka — wysokie, wyższe od otaczających kamienic i od budynku dawnej kuźni. Utwór jest opowiadaniem dla dzieci i bywa zaliczany do najwcześniejszych tekstów o tematyce ekologicznej adresowanych do młodszych dzieci. Tytułowe drzewo rośnie na środku małego podwórka, które z trzech stron otaczają stare i brzydkie trzypiętrowe kamienice.

12 postaci 20 zdarzeń

Dziadek i niedźwiadek

Łukasz Wierzbicki (2009 r.)

Wybór utworów. Zoo w Edynburgu w czasach współczesnych autorowi książki - miejsce rozmowy dziadka z wnuczką Natalką; Bliski Wschód, Persja, gdzie polscy żołnierze wychodzą z ZSRR razem z armią Andersa; góry i pustynne tereny Iranu, Iraku, Palestyny i Egiptu, przez które przechodzi szlak wojska. Książkę otwiera współczesna scena w zoo w Edynburgu, gdzie dziadek zabiera wnuczkę Natalkę do wybiegu niedźwiedzi i zaczyna opowiadać jej historię niedźwiedzia Wojtka.

10 postaci 20 zdarzeń

Dzieci z Bullerbyn

Astrid Lindgren (1947 r.)

Wybór utworów. Bullerbyn — bardzo mała szwedzka wioska, na którą składają się tylko trzy zagrody (trzy domy stojące obok siebie); Zagroda Środkowa (szw. Mellangården) — dom Lisy oraz jej braci Lassego i Bossego; Zagroda Północna (szw. Norrgården) — dom sióstr Britty i Anny. Bullerbyn to bardzo mała szwedzka wioska; składają się na nią zaledwie trzy zagrody, a mieszka w nich sześcioro dzieci. Trzy zagrody noszą w oryginale nazwy Norrgården, Mellangården i Sörgården; w polskim przekładzie mówi się o Zagrodzie Północnej, Zagrodzie Środkowej i Zagrodzie Południowej.

12 postaci 20 zdarzeń

Dziewczynka z parku

Barbara Kosmowska (2012 r.)

Wybór utworów. Park w polskim mieście, miejsce spacerów Andzi z ojcem, a potem z Jeremiaszem; dom Andzi i jej mamy; szkoła podstawowa, do której chodzi Andzia; współczesność; akcja biegnie od zimy do wiosny i obejmuje około roku żałoby po śmierci ojca. Bohaterką jest Andzia, uczennica szkoły podstawowej, która kilka miesięcy wcześniej straciła ojca. Akcja powieści rozgrywa się zimą, kilka miesięcy po śmierci ojca Andzi. Ojciec Andzi był zapalonym ornitologiem i zabierał córkę do parku, gdzie uczył ją rozpoznawać ptaki i dostrzegać piękno przyrody.

Kapelusz Pani Wrony

Danuta Parlak (2009 r.)

Wybór utworów. Świat antropomorficznych zwierząt; czas bliżej nieokreślony, świat baśniowy bez dat. Pani Wrona zdobyła w lesie sławę dzięki eleganckiemu kapeluszowi i po pochwałach przestała pokazywać się publicznie bez niego. Kapelusz uchodził za ostatni krzyk mody i wzbudzał podziw oraz zazdrość, między innymi u Lisicy, która wyznaczała w lesie styl. Na cotygodniowe piątkowe spotkanie pod dębem Pani Wrona przyszła spóźniona i bez kapelusza. Wrona oznajmiła zgromadzonym, że kapelusz został uprowadzony, porwany lub skradziony, po czym bez sił osunęła się na fotel.

Karolcia

Maria Krüger (1959 r.)

Wybór utworów. Stare mieszkanie przy ulicy Kwiatowej w mieście (rodzinny dom Karolci przed przeprowadzką); nowe mieszkanie przy ulicy Kwiatowej z balkonem, widokiem na podwórko i ogród; ulice miasta, którymi leci taksówka i po których odbywają się nocne loty dzieci. Karolcia jest ośmioletnią jedynaczką mieszkającą z rodzicami i ciotką Agatą; pewnego dnia tata oznajmia, że rodzina przeprowadzi się do większego mieszkania przy ulicy Kwiatowej. W dniu przeprowadzki Karolcia zauważa w szparze podłogi, w miejscu gdzie stał kredens, niewielki błękitny koralik i chowa go do kieszeni.

11 postaci 20 zdarzeń

Kłopoty Kacperka góreckiego skrzata

Zofia Kossak-Szczucka (1926 r.)

Wybór utworów. Dwór w Górkach Wielkich na Śląsku Cieszyńskim, wraz z jego wnętrzami, strychem i otoczeniem; źródła podają też, że chodzi o dwór rodziny Kossaków; okolice dworu: rzeka Brennica i jej duch, oraz góra, pod którą mieszka zły duch Sato. Akcja utworu rozgrywa się na Śląsku Cieszyńskim w pierwszych latach po tym, jak ten region znalazł się w granicach II Rzeczypospolitej. Głównym miejscem wydarzeń jest stary dwór w Górkach Wielkich, w którym mieszka rodzina Kossaków.

11 postaci 18 zdarzeń

Którędy do Yellowstone?

Aleksandra i Daniel Mizielińscy (2020 r.)

Wybór utworów. Puszcza Białowieska; Park Narodowy Yellowstone; Park Narodowy Manú; Park Narodowy Jiuzhaigou; Park Narodowy Namib-Naukluft; Park Narodowy Grenlandii; Park Narodowy Komodo; Park Narodowy Fiordland; wiele miesięcy podróży. Tytuł utworu to Którędy do Yellowstone, a podtytuł brzmi Dzika podróż po parkach narodowych. Tekst i ilustracje przygotowali wspólnie Aleksandra i Daniel Mizielińscy. Pierwsze wydanie ukazało się nakładem Wydawnictwa Dwie Siostry w Warszawie w 2020 roku.

11 postaci 15 zdarzeń

Lolek. Opowiadania o dzieciństwie Karola Wojtyły (fragmenty)

Piotr Kordyasz (2014 r.)

Wybór utworów. Wadowice: dom Wojtyłów przy wadowickim Rynku, kościół parafialny przy Rynku, męska szkoła podstawowa imienia Marcina Wadowity oraz I Państwowe Gimnazjum Męskie imienia Marcina Wadowity. Okoliczne góry oraz Kalwaria Zebrzydowska z sanktuarium maryjnym i przedstawieniami pasyjnymi. Czas: lata 20. i 30. XX wieku, przedwojenna Polska. Tom jest zbiorem prawie trzydziestu krótkich opowiadań o dzieciństwie i wczesnej młodości Karola Wojtyły. Opowiadania są krótkie i napisane przystępnym językiem, a każda historia obejmuje jeden epizod z życia bohatera.

Mania, dziewczyna inna niż wszystkie

Julita Grodek (2017 r.)

Wybór utworów. Warszawa pod zaborem rosyjskim, lata siedemdziesiąte i osiemdziesiąte XIX wieku (dom Skłodowskich, pensja, gimnazjum, tajne wykłady Uniwersytetu Latającego). Majątek ziemski i wieś na Mazowszu, gdzie Maria pracuje jako guwernantka. Paryż, przełom XIX i XX wieku: Sorbona, skromne mieszkanie studentki, laboratoria Piotra Curie. Książka jest biografią Marii Skłodowskiej-Curie dla dzieci i młodzieży, opowiedzianą od jej dzieciństwa aż po kres życia.

13 postaci 17 zdarzeń

Poezja

Najpiękniejsze wiersze

Danuta Wawiłow (1999 r.)

Wybór utworów. Dom rodzinny, poranek i kuchnia. Łazienka, przedpokój oraz tramwaj. Podwórko z kałużami po deszczu. Sypialnia dziecka wieczorem. Kuchnia i szafka z daktylami. Droga w nieznane i kraina marzeń. Trójkątne królestwo i sala tronowa. Pokój, w którym dziecko lepi z plasteliny. Dom, w którym mieszka siostra. Przestrzeń dziecięcej wyobraźni. Tytuł Najpiękniejsze wiersze nie jest autorskim tomem z jednym pierwodrukiem, lecz nazwą, którą różni wydawcy nadają wyborom wierszy pochodzących z różnych tomików autorki, dlatego nie istnieje jeden kanoniczny spis treści tego zbioru i trzeba go.

Niesamowite przygody dziesięciu skarpetek

Justyna Bednarek (2015 r.)

Wybór utworów. Mieszkanie Małej Be i jej rodziców, przede wszystkim łazienka z pralką, kosz na brudną bieliznę i dziura w podłodze pod pralką. Podziemny tunel pod domem, którym skarpetki wydostają się w świat. Plan serialu i świat mediów, w którym karierę robi czarna skarpetka. Łąka, na której szara skarpetka spotyka osierocone myszki. Utwór jest zbiorem dziesięciu opowiadań dla dzieci, z których każde poświęcone jest jednej skarpetce.

Utwór

O krakowskich psach i kleparskich kotach

Barbara Tylicka (1975 r.)

Wybór utworów. Kraków — miasto o średniowiecznym rodowodzie, z murami miejskimi, Bramą Floriańską, ratuszem i rynkiem. Kleparz — osada i miasto położone przed murami Krakowa, zamieszkane przez rzemieślników i przekupki. Zwierzyniec — przedmieście Krakowa, z którego wychodzą włóczkowie biorący udział w pochodzie Lajkonika. Kraków w czasach legendy był miastem otoczonym murami, a przed jego bramami leżał Kleparz, przez stulecia odrębne miasto, włączone do Krakowa dopiero pod koniec XVIII wieku.

11 postaci 15 zdarzeń

O psie, który jeździł koleją

Roman Pisarski (1967 r.)

Wybór utworów. Włochy — kraj, w którym rozgrywa się cała akcja; niewielka stacja kolejowa Marittima — główne miejsce akcji, miejsce pracy zawiadowcy i miejsce, do którego pies stale wraca; Piombino — miasto, w którym mieszka zawiadowca z żoną i dziećmi; pies jeździ tam na kolację. Akcja opowiadania rozgrywa się we Włoszech, przede wszystkim na niewielkiej stacji kolejowej Marittima oraz w Piombino, gdzie mieszka zawiadowca stacji z rodziną. Zawiadowca stacji znajduje na stacji kundelka, który przyjechał pociągiem, przygarnia go i nadaje mu imię Lampo.

10 postaci 14 zdarzeń

Pamiętnik Czarnego Noska

Janina Porazińska (1964 r.)

Wybór utworów. Sklep z zabawkami; redakcja czasopisma dla dzieci; Łazienki Królewskie w Warszawie; las podczas szkolnej wycieczki; wieś Julci pod Warszawą; zagroda wiejska; hala i bacówka na Podhalu; czasy pokojowe, orientacyjnie połowa XX wieku. Narracja jest prowadzona w formie pamiętnika pisanego przez pluszowego misia Czarnego Noska, który zwraca się wprost do dzieci. Akcja otwiera się w redakcji czasopisma dla dzieci, w której pracuje mama Małgosi. Czarny Nosek odpowiada w redakcji na listy nadsyłane przez dzieci z całej Polski.

10 postaci 18 zdarzeń

Piaskowy Wilk

Åsa Lind (2002 r.)

Wybór utworów. Mały dom nad morzem, w którym Karusia mieszka z mamą i tatą. Hamak między dwiema brzozami przed domem. Plaża nad morzem, miejsce codziennych spotkań z Piaskowym Wilkiem. Podwórko i ogród przy domu. Jałowce na wydmie, pierwszy dom Piaskowego Wilka. Jaskinia za skałą, drugi dom Piaskowego Wilka. Karusia mieszka z mamą i tatą w małym domu nad morzem, a przed domem rosną dwie brzozy, między którymi wisi hamak. Pewnego dnia Karusia chce się kąpać w morzu, ale tata woli leżeć w hamaku i czytać gazetę.

10 postaci 15 zdarzeń

Psie troski

Tom Justyniarski (2013 r.)

Wybór utworów. Polska — nieustalona konkretna miejscowość. Dom rodzinny Adama z ogrodem i łąką za domem. Schronisko dla zwierząt (poprzednie miejsce pobytu Betty). Droga że szkoły do domu Adama — asfaltowa szosa prowadząca przez pola, a następnie przez lasek. Rów przy drodze, w którym znaleziono rannego chłopca. Betty, suczka rasy bernardyn, przebywała w schronisku dla zwierząt; była bardzo wychudzona i miała na grzbiecie dwie rany. Wcześniej Betty należała do właścicieli, którzy ją zaniedbywali: trzymali ją na krótkim sznurku na zewnątrz, bez budy, głodzili i bili.

Rany Julek! O tym, jak Julian Tuwim został poetą

Agnieszka Frączek (2013 r.)

Wybór utworów. Łódź, kamienica i jej podwórko oraz ciemne schody, koniec XIX i początek XX wieku (akcja zaczyna się przy narodzinach bohatera we wrześniu 1894 roku). Sieradz, dom ciotki Rozalii, do której Julek ucieka po złej ocenie. Wakacje poza Łodzią, miejsce nieustalone, skąd bohater przywozi jaszczurki i zaskrońce. Bohaterem książki jest Julian Tuwim, nazywany w domu Julkiem, urodzony we wrześniu 1894 roku w Łodzi.

Wiersze dla dzieci

Julian Tuwim (1938 r.)

Wybór utworów. Stacja kolejowa i trasa pociągu; ogród i pole z rzepką; afrykańska wioska i szkoła; dom pana Hilarego; podniebna podróż aeroplanem; dwudziestolecie międzywojenne. Tytuł Wiersze dla dzieci nie oznacza jednego utworu, lecz zbiorczy tytuł, pod którym w rozmaitych wydaniach ukazują się wiersze Tuwima dla najmłodszych; skład i układ tomów różnią się między wydawcami. Wiersz Bambo, najstarszy z omawianych w szkole utworów tego zbioru, ukazał się po raz pierwszy w 1935 roku na łamach Wiadomości Literackich.

12 postaci 15 zdarzeń

Poezja

Wścibscy

Dorota Gellner (2012 r.)

Wybór utworów. Polska, bliżej nieokreślone miasto. Sceny rozgrywają się w przestrzeniach codziennych i sąsiedzkich: park, klatka schodowa i mieszkania sąsiadów (drzwi, dziurka od klucza, ściana między mieszkaniami), ogród sąsiadów z murem porośniętym różami, cukiernia, dom rodzinny przy stole i przed telewizorem, gabinet lekarski. Książka jest cyklem siedemnastu krótkich, osobnych, rymowanych historyjek dla dzieci o wścibstwie, czyli o niezdrowym interesowaniu się cudzymi sprawami.

18 postaci 17 zdarzeń