Motyw: Wspólnota i solidarność

Opowiadanie

Drzewo do samego nieba

Maria Terlikowska (1975 r.)

Wybór utworów. Małe podwórko w mieście, z trzech stron otoczone starymi, brzydkimi trzypiętrowymi kamienicami. Z czwartej strony podwórka niski budynek dawnej kuźni, w czasie akcji używany jako garaż. Tytułowe drzewo rosnące na środku podwórka — wysokie, wyższe od otaczających kamienic i od budynku dawnej kuźni. Utwór jest opowiadaniem dla dzieci i bywa zaliczany do najwcześniejszych tekstów o tematyce ekologicznej adresowanych do młodszych dzieci. Tytułowe drzewo rośnie na środku małego podwórka, które z trzech stron otaczają stare i brzydkie trzypiętrowe kamienice.

12 postaci 20 zdarzeń

Dzieci z Bullerbyn

Astrid Lindgren (1947 r.)

Wybór utworów. Bullerbyn — bardzo mała szwedzka wioska, na którą składają się tylko trzy zagrody (trzy domy stojące obok siebie); Zagroda Środkowa (szw. Mellangården) — dom Lisy oraz jej braci Lassego i Bossego; Zagroda Północna (szw. Norrgården) — dom sióstr Britty i Anny. Bullerbyn to bardzo mała szwedzka wioska; składają się na nią zaledwie trzy zagrody, a mieszka w nich sześcioro dzieci. Trzy zagrody noszą w oryginale nazwy Norrgården, Mellangården i Sörgården; w polskim przekładzie mówi się o Zagrodzie Północnej, Zagrodzie Środkowej i Zagrodzie Południowej.

12 postaci 20 zdarzeń

Liceum PP Obowiązkowa

Dżuma

Albert Camus (1947 r.)

Utwór otwiera motto zaczerpnięte z Dziennika roku zarazy Daniela Defoe, autora Przypadków Robinsona Crusoe; sentencja dotyczy przedstawiania jednego rodzaju uwięzienia przez inny i sygnalizuje paraboliczny charakter powieści. Akcja rozgrywa się w Oranie, algierskim mieście portowym, w latach czterdziestych XX wieku, a narrator podaje rok jako 194., celowo zamazując ostatnią cyfrę daty. Powieść otwiera motto z Dziennika roku zarazy Daniela Defoe, autora Przypadków Robinsona Crusoe, zbeletryzowanej kroniki londyńskiej epidemii z 1665 roku wydanej w 1722 roku. Sentencja mówi, że równie rozsądnie jest ukazać jeden rodzaj uwięzienia przez inny, jak ukazać coś, co istnieje naprawdę, przez coś, co nie istnieje.

18 postaci 23 zdarzeń

Liceum PP Obowiązkowa

Opowiadanie

Górą Edek

Marek Nowakowski (1999 r.)

Fragmenty. Zatłoczona ulica większego miasta, nazwana tylko ogólnie. Miejsce akcji nie zostało wskazane wprost. Ulica i przyległe parkingi, po których krążą samochody polujące na wolne miejsce. Część aut ustawia się częściowo na chodniku. Brama prowadząca do firm i przedstawicielstw handlowych, w której znika kierowca forda. Opowiadanie Górą Edek wchodzi w skład tomu opowiadań Prawo prerii, wydanego w 1999 roku nakładem wydawnictwa ABC Future w Warszawie. W części opracowań i zestawień lektur opowiadanie datowane jest błędnie na rok 1960; bibliografia autora nie zawiera jednak żadnego tomu z 1960 roku ani tomu zatytułowanego Górą Edek, a rzetelne źródła wskazują na tom Prawo prerii z 1999 roku. Tom Prawo prerii liczy 173 strony i ukazał się w 1999 roku jako zbiór krótkich opowiadań. Tytuł tomu Prawo prerii ma charakter ironiczny: autor przyrównuje początek polskiego kapitalizmu do czasów Dzikiego Zachodu, w których obowiązywało prawo silniejszego.

11 postaci 18 zdarzeń

Klasy 4-6 Obowiązkowa

Kajko i Kokosz: Szkoła latania

Janusz Christa (1981 r.)

Mirmiłowo — gród otoczony wałami, z chatami, warsztatami i karczmą, miejsce życia głównych bohaterów. Łysa Góra — wzniesienie, na którym znajduje się Wyższa Szkoła Latania prowadzona przez Jagę. Chata i gospodarstwo Łamignata oraz Jagi — miejsce odpoczynku i punkt startowy wyprawy. Akcja albumu rozpoczyna się od skargi Łamignata, który czuje się coraz słabszy i szuka sposobu na odzyskanie sił. Żona Łamignata, czarownica Jaga, prowadzi na Łysej Górze szkołę, w której uczy latania na miotłach. Łamignat udaje się do Mirmiłowa, aby namówić kasztelana Mirmiła na wyprawę do szkoły latania i na jej ukończenie. Kasztelan Mirmił, władca Mirmiłowa, jest postacią hipochondryczną i nieustannie narzeka na swoje zdrowie.

Kapelusz Pani Wrony

Danuta Parlak (2009 r.)

Wybór utworów. Świat antropomorficznych zwierząt; czas bliżej nieokreślony, świat baśniowy bez dat. Pani Wrona zdobyła w lesie sławę dzięki eleganckiemu kapeluszowi i po pochwałach przestała pokazywać się publicznie bez niego. Kapelusz uchodził za ostatni krzyk mody i wzbudzał podziw oraz zazdrość, między innymi u Lisicy, która wyznaczała w lesie styl. Na cotygodniowe piątkowe spotkanie pod dębem Pani Wrona przyszła spóźniona i bez kapelusza. Wrona oznajmiła zgromadzonym, że kapelusz został uprowadzony, porwany lub skradziony, po czym bez sił osunęła się na fotel.

12 postaci 18 zdarzeń

Karolcia

Maria Krüger (1959 r.)

Wybór utworów. Stare mieszkanie przy ulicy Kwiatowej w mieście (rodzinny dom Karolci przed przeprowadzką); nowe mieszkanie przy ulicy Kwiatowej z balkonem, widokiem na podwórko i ogród; ulice miasta, którymi leci taksówka i po których odbywają się nocne loty dzieci. Karolcia jest ośmioletnią jedynaczką mieszkającą z rodzicami i ciotką Agatą; pewnego dnia tata oznajmia, że rodzina przeprowadzi się do większego mieszkania przy ulicy Kwiatowej. W dniu przeprowadzki Karolcia zauważa w szparze podłogi, w miejscu gdzie stał kredens, niewielki błękitny koralik i chowa go do kieszeni.

11 postaci 20 zdarzeń

Mania, dziewczyna inna niż wszystkie

Julita Grodek (2017 r.)

Wybór utworów. Warszawa pod zaborem rosyjskim, lata siedemdziesiąte i osiemdziesiąte XIX wieku (dom Skłodowskich, pensja, gimnazjum, tajne wykłady Uniwersytetu Latającego). Majątek ziemski i wieś na Mazowszu, gdzie Maria pracuje jako guwernantka. Paryż, przełom XIX i XX wieku: Sorbona, skromne mieszkanie studentki, laboratoria Piotra Curie. Książka jest biografią Marii Skłodowskiej-Curie dla dzieci i młodzieży, opowiedzianą od jej dzieciństwa aż po kres życia.

13 postaci 17 zdarzeń

Utwór

O krakowskich psach i kleparskich kotach

Barbara Tylicka (1975 r.)

Wybór utworów. Kraków — miasto o średniowiecznym rodowodzie, z murami miejskimi, Bramą Floriańską, ratuszem i rynkiem. Kleparz — osada i miasto położone przed murami Krakowa, zamieszkane przez rzemieślników i przekupki. Zwierzyniec — przedmieście Krakowa, z którego wychodzą włóczkowie biorący udział w pochodzie Lajkonika. Kraków w czasach legendy był miastem otoczonym murami, a przed jego bramami leżał Kleparz, przez stulecia odrębne miasto, włączone do Krakowa dopiero pod koniec XVIII wieku.

11 postaci 15 zdarzeń

Liceum PP Obowiązkowa

Opowiadanie

Profesor Andrews w Warszawie

Olga Tokarczuk (1998 r.)

Fragmenty. Warszawa w grudniu 1981 roku, w dniach wprowadzenia stanu wojennego. Puste, zimowe ulice miasta, przed którymi stoją czołgi i wojskowa technika. Warszawski hotel, w którym mieszka Andrews i goście z zagranicy. Domy i wnętrza mieszkań Polaków, do których błąka się bohater. Londyn i angielska rzeczywistość po powrocie bohatera z Polski. Andrews, angielski psycholog i wykładowca, przyjeżdża do Warszawy, aby wygłosić cykl wykładów, i zamieszkuje w jednym z hoteli stolicy. Bohater w momencie przyjazdu doświadcza Warszawy jako miasta nieznajomego, pełnego cudzych znaków i języka, którego nie rozumie, co od początku budzi w nim poczucie osaczenia. Andrews wkrótce staje przed problemem porozumienia: wykład ma się odbyć, ale tłumaczka, która ma mu pomóc, nie przychodzi, a bohater nie zna języka polskiego.

10 postaci 12 zdarzeń