Profesor Andrews w Warszawie
opowiadanie (proza krótka)
Opracowanie w wersji 1 · aktualizacja 26.09.2026 · jak powstają opracowania
Streszczenie w pigułce
Andrews przybywa do Warszawy, by wygłaszać wykłady z psychologii, i zamieszkuje w hotelu, nieświadomy zbliżających się wydarzeń politycznych. Opowiadanie kończy się powrotem Andrewsa do Anglii: rzeczywistość, która przed wyjazdem wydawała mu się uporządkowana i normalna, po doświadczeniu warszawskiego stanu wojennego jawi się mu jako równie absurdalna i umowna.
Streszczenie szczegółowe
Czas, miejsce i punkt wyjścia
Tło i przestrzeń wydarzeń
Warszawa w grudniu 1981 roku, w dniach wprowadzenia stanu wojennego; Puste, zimowe ulice miasta, przed którymi stoją czołgi i wojskowa technika; Warszawski hotel, w którym mieszka Andrews i goście z zagranicy; Domy i wnętrza mieszkań Polaków, do których błąka się bohater; Londyn i angielska rzeczywistość po powrocie bohatera z Polski.
Początek historii i zawiązanie akcji
Andrews, angielski psycholog i wykładowca, przyjeżdża do Warszawy, aby wygłosić cykl wykładów, i zamieszkuje w jednym z hoteli stolicy. Bohater w momencie przyjazdu doświadcza Warszawy jako miasta nieznajomego, pełnego cudzych znaków i języka, którego nie rozumie, co od początku budzi w nim poczucie osaczenia.
Przebieg wydarzeń i węzłowe wątki
Przyjazd Andrewsa do Warszawy
Andrews przybywa do Warszawy, by wygłaszać wykłady z psychologii, i zamieszkuje w hotelu, nieświadomy zbliżających się wydarzeń politycznych.
Nieobecność tłumaczki
Tłumaczka, mająca pomóc Andrewsowi w porozumiewaniu się, nie zjawia się na wykładzie, co wstrzymuje cały program i pogłębia poczucie zagubienia bohatera.
Wprowadzenie stanu wojennego
13 grudnia 1981 roku w Polsce zostaje wprowadzony stan wojenny: na ulicach pojawiają się czołgi i wojskowa technika, a miasto zostaje zamknięte.
Wędrówka przez zamknięte miasto
Andrews wyrusza pieszo przez Warszawę, ścierając się z pustymi sklepami, kolejami i instytucjami zamkniętymi na skutek stanu wojennego.
spotkanie z polską rodziną
Bohater zostaje przyjęty przez warszawską rodzinę, która udziela mu schronienia i pomaga w wydostaniu się z zamieszania.
Pobyt w hotelu wśród cudzoziemców
W hotelu Andrews spotyka innych cudzoziemców i Polaków, którzy różnie reagują na stan wojenny, co ukazuje mu wielość postaw wobec kryzysu.
Doświadczenie głodu i zagrożenia
Andrews odczuwa głód i fizyczne osłabienie, co staje się dla niego osobistym doświadczeniem warunków życia w PRL-u i symbolem wyczerpania cywilizacyjnego.
Zetknięcie z rzeczywistością PRL-u
Bohater podczas wędrówki obserwuje kolejki, puste półki i oznaki zamętu, przez co poznaje polską rzeczywistość od strony zwykłych ludzi, a nie wykładów i konferencji.
Rozmowy i próby porozumienia
Andrews podejmuje nieudane i udane próby porozumienia się z Polakami mimo bariery językowej; z próśb, gestów i życzliwości wyłania się komunikacja ponad słowami.
Refleksja o dwóch światach
Bohater kontrastuje że sobą rzeczywistość polską i angielską, dochodząc do wniosku, że oba światy łączy wspólne ludzkie istnienie podatne na chaos i absurd.
Powrót do Anglii
Andrews powraca do Anglii, gdzie rzeczywistość, którą uważał za normalną, jawi się mu teraz jako równie absurdalna i umowna jak Polska.
Nowa perspektywa bohatera
Ostatnie sceny pokazują Andrewsa w Londynie jako człowieka odmienionego: patrzy na londyńskie ulice jak na obcy świat i na rzeczywistość jako na absurd.
Finał i rozwiązanie
Finałowe rozstrzygnięcie
Opowiadanie kończy się powrotem Andrewsa do Anglii: rzeczywistość, która przed wyjazdem wydawała mu się uporządkowana i normalna, po doświadczeniu warszawskiego stanu wojennego jawi się mu jako równie absurdalna i umowna. Bohater wraca z nową wrażliwością na ulotność i chaos świata.
Bohaterowie utworu
Profesor Andrews
Główny bohatergłówny bohater opowiadania
Angielski psycholog i wykładowca, który przyjeżdża do Warszawy i doświadcza wprowadzenia stanu wojennego
- • Przyjeżdża do Warszawy, by wygłaszać wykłady z psychologii
- • Po powrocie do Anglii patrzy na rzeczywistość jako na absurd
Tłumaczka
Postać drugoplanowaosoba mająca pomagać Andrewsowi w porozumiewaniu się podczas wykładów, która nie zjawia się na umówionym spotkaniu
- • Nie przychodzi na wykład Andrewsa
- • Brak tłumaczki staje się początkiem serii problemów bohatera
Polska rodzina goszcząca Andrewsa
Postać drugoplanowawarszawiacy
Którzy przyjmują zagubionego cudzoziemca i pomagają mu przetrwać w trudnej rzeczywistości
- • Udzielają schronienia i wsparcia Andrewsowi
- • Reprezentują polską gościnność i solidarność
Goście hotelowi
Postać drugoplanowacudzoziemcy i Polacy mieszkający w hotelu razem z Andrewsem, którzy reagują różnie na stan wojenny
- • Przebywają w hotelu w czasie wprowadzenia stanu wojennego
- • Pokazują różne postawy wobec rzeczywistości
Wojskowi i milicjanci
Postać drugoplanowaprzedstawiciele władz stanu wojennego
Obecni na ulicach i w instytucjach
- • Kontrolują miasto i ograniczają swobodę mieszkańców
- • Reprezentują siłę, która wprowadza nowy porządek
Mieszkańcy Warszawy
Postać drugoplanowatło ludzkie opowiadania
Ludzie kolejek, pustych sklepów i zamkniętych domów
- • Znoszą realia stanu wojennego na co dzień
- • Tworzą obraz miasta w kryzysie
Angielskie otoczenie Andrewsa
Postać drugoplanowaświat bohatera przed wyjazdem do Polski
Symbol bogatej Europy Zachodniej i jej przyzwyczajeń
- • Reprezentuje rzeczywistość, którą Andrews porównuje z polską
- • Po powrocie okazuje się równie absurdalna jak Polska
Uniwersyteccy słuchacze
Postać drugoplanowasłuchacze wykładów Andrewsa
Którzy z powodu stanu wojennego nie mogą uczestniczyć w zajęciach
- • Oczekują na wykłady, które nie mogą się odbyć
- • Symbolizują przerwane życie intelektualne
Sprzedawcy i urzędnicy
Postać drugoplanowaosoby obsługujące punkty sklepów
Kolejek i instytucji, z którymi bohater styka się podczas wędrówki
- • Obsługują zamknięte lub półotwarte punkty w warunkach stanu wojennego
- • Tworzą obraz codziennej administracji PRL-u
Warszawscy kapłani i wierni
Postać drugoplanowaobecne w tle postaci związane z polskim życiem religijnym, które robi wrażenie na bohaterze
- • Wprowadzają w opowiadanie wymiar sacrum
- • Utrzymują życie duchowe miasta mimo stanu wojennego
Relacje między bohaterami
Kto z kim jest powiązany i co z tego powiązania wynika dla fabuły.
Mapa pokazuje strukturę powiązań - każda linia to jedna relacja opisana niżej.
relacja zawodowa, która się nie spełnia
gościnność i wzajemne zrozumienie mimo barier językowych
sąsiedztwo losowe w czasie stanu wojennego
władza stanu wojennego wobec obywateli
tożsamość bohatera i świat, z którego pochodzi
wykładowca i słuchacze, spotkanie przerwane przez historię
Plan wydarzeń
Przyjazd Andrewsa do Warszawy
Andrews przybywa do Warszawy, by wygłaszać wykłady z psychologii, i zamieszkuje w hotelu, nieświadomy zbliżających się wydarzeń politycznych.
Nieobecność tłumaczki
Tłumaczka, mająca pomóc Andrewsowi w porozumiewaniu się, nie zjawia się na wykładzie, co wstrzymuje cały program i pogłębia poczucie zagubienia bohatera.
Wprowadzenie stanu wojennego
13 grudnia 1981 roku w Polsce zostaje wprowadzony stan wojenny: na ulicach pojawiają się czołgi i wojskowa technika, a miasto zostaje zamknięte.
Wędrówka przez zamknięte miasto
Andrews wyrusza pieszo przez Warszawę, ścierając się z pustymi sklepami, kolejami i instytucjami zamkniętymi na skutek stanu wojennego.
Spotkanie z polską rodziną
Bohater zostaje przyjęty przez warszawską rodzinę, która udziela mu schronienia i pomaga w wydostaniu się z zamieszania.
Pobyt w hotelu wśród cudzoziemców
W hotelu Andrews spotyka innych cudzoziemców i Polaków, którzy różnie reagują na stan wojenny, co ukazuje mu wielość postaw wobec kryzysu.
Doświadczenie głodu i zagrożenia
Andrews odczuwa głód i fizyczne osłabienie, co staje się dla niego osobistym doświadczeniem warunków życia w PRL-u i symbolem wyczerpania cywilizacyjnego.
Zetknięcie z rzeczywistością PRL-u
Bohater podczas wędrówki obserwuje kolejki, puste półki i oznaki zamętu, przez co poznaje polską rzeczywistość od strony zwykłych ludzi, a nie wykładów i konferencji.
Rozmowy i próby porozumienia
Andrews podejmuje nieudane i udane próby porozumienia się z Polakami mimo bariery językowej; z próśb, gestów i życzliwości wyłania się komunikacja ponad słowami.
Refleksja o dwóch światach
Bohater kontrastuje ze sobą rzeczywistość polską i angielską, dochodząc do wniosku, że oba światy łączy wspólne ludzkie istnienie podatne na chaos i absurd.
Powrót do Anglii
Andrews powraca do Anglii, gdzie rzeczywistość, którą uważał za normalną, jawi się mu teraz jako równie absurdalna i umowna jak polska.
Nowa perspektywa bohatera
Ostatnie sceny pokazują Andrewsa w Londynie jako człowieka odmienionego: patrzy na londyńskie ulice jak na obcy świat i na rzeczywistość jako na absurd.
Czas i miejsce akcji
Warszawa w grudniu 1981 roku, w dniach wprowadzenia stanu wojennego; Puste, zimowe ulice miasta, przed którymi stoją czołgi i wojskowa technika; Warszawski hotel, w którym mieszka Andrews i goście z zagranicy; Domy i wnętrza mieszkań Polaków, do których błąka się bohater; Londyn i angielska rzeczywistość po powrocie bohatera z Polski.
Motywy literackie i problematyka
Spotkanie dwóch światów
Opowiadanie zestawia ze sobą rzeczywistość PRL-u w stanie wojennym i bogatą Europę Zachodnią; kontrast ten ukazuje różnice cywilizacyjne i wspólne ludzkie doświadczenie.
Absurd i dezorientacja
Tokarczuk pokazuje absurd rzeczywistości: tak polska wojna, jak i angielski ład okazują się oderwane od zdrowego rozsądku, a bohater traci pewność interpretacji świata.
Granice wiedzy naukowej
Andrews, psycholog, przekonuje się, że wiedza o człowieku nie wystarcza wobec historii, wojny i egzystencji; naukowa racjonalność ulega rewizji.
Historia i jednostka
Stan wojenny wchodzi w życie zwykłych ludzi i cudzoziemców; opowiadanie pokazuje, że historia może w każdej chwili przerwać codzienność i zmienić życie jednostki.
Obcość i język
Motyw nieznajomego języka i obcych znaków podkreśla izolację bohatera; obcość staje się metaforą ogólnoludzkiej trudności porozumienia.
Gościnność i solidarność
Polska rodzina i okoliczni ludzie okazują Andrewsowi życzliwość mimo trudnych warunków; motyw pokazuje, że w kryzysie jednostki potrafią się wspierać.
Sen, jawą i rzeczywistość
Tokarczuk zaskakuje bohatera i czytelnika: granica między snem a jawą ulega zatarciu, co potęguje wrażenie nierealności świata.
Sacrum w codzienności
Bohater dostrzega w polskiej rzeczywistości wymiar duchowy, który w jego własnym świecie został zatarty; sacrum przenika życie codzienne Polaków.
Ten motyw na maturze i egzaminie ósmoklasisty
Niejednoznaczności interpretacyjne
Czy absurd świata polskiego różni się od absurdu świata zachodniego? absurd PRL-u jest tragiczny, gdyż dotyczy przemocy i głodu, a absurd Zachodu jest trywialny i konsumpcyjny; oba absurdy są równie głębokie, gdyż oba światy oderwane są od ludzkiej prawdy; Czy Andrews jest postacią, która się zmienia? bohater przechodzi istotną przemianę i zaczyna widzieć świat inaczej; Andrews pozostaje przede wszystkim obserwatorem, a zmiana jest powierzchowna; Czy opowiadanie jest polityczne czy apolityczne? opowiadanie jest polityczne, gdyż dotyczy konkretnego historycznego wydarzenia, jak stan wojenny; opowiadanie przekracza politykę i jest refleksją egzystencjalną, uniwersalną dla człowieka w kryzysie; Czy tytułowy Andrews jest postacią pozytywną czy krytycznym autoportretem naukowca? Andrews jest postacią sympatyczną, symbolizuje pokorę i otwartość na cudze doświadczenie; Tokarczuk krytykuje w jego postaci europejski racjonalizm i oderwanie od prawdziwego życia.
Kwestie sporne to nie błąd opracowania - to miejsca, w których różni badacze czytają tekst inaczej. Na wypracowaniu liczy się nie wybór jednej odpowiedzi, ale uzasadnienie własnego stanowiska argumentami z tekstu.
Baza faktów tego opracowania
- Fakty źródłowe
- 104
- Pewność wysoka
- 64
- Źródła sprawdzone
- 11
- Kwestie sporne
- 4
Każde zdanie tego opracowania jest powiązane z konkretnym faktem z bazy, a cytatów z utworu nie zamieszczamy - treść omawiamy własnymi słowami. Ocena jakości treści: 94,5/100 (próg publikacji 90/100).
Metodę, kategorie zarzutów fact-checku i ograniczenia opisujemy na stronie jak powstają opracowania . Znalazłeś błąd w tym opracowaniu? Zgłoś go mailem - poprawiamy treść, nie tylko odpowiadamy.
To musisz wiedzieć (pewniaki na sprawdzian)
Opowiadanie kończy się powrotem Andrewsa do Anglii: rzeczywistość, która przed wyjazdem wydawała mu się uporządkowana i normalna, po doświadczeniu warszawskiego stanu wojennego jawi się mu jako równie absurdalna i umowna; bohater wraca z nową wrażliwością na ulotność i chaos świata.
Profesor Andrews — główny bohater opowiadania, angielski psycholog i wykładowca, który przyjeżdża do Warszawy i doświadcza wprowadzenia stanu wojennego.
Tłumaczka — osoba mająca pomagać Andrewsowi w porozumiewaniu się podczas wykładów, która nie zjawia się na umówionym spotkaniu.
Polska rodzina goszcząca Andrewsa — warszawiacy, którzy przyjmują zagubionego cudzoziemca i pomagają mu przetrwać w trudnej rzeczywistości.
Goście hotelowi — cudzoziemcy i Polacy mieszkający w hotelu razem z Andrewsem, którzy reagują różnie na stan wojenny.
Wojskowi i milicjanci — przedstawiciele władz stanu wojennego, obecni na ulicach i w instytucjach.
Mieszkańcy Warszawy — tło ludzkie opowiadania, ludzie kolejek, pustych sklepów i zamkniętych domów.
Angielskie otoczenie Andrewsa — świat bohatera przed wyjazdem do Polski, symbol bogatej Europy Zachodniej i jej przyzwyczajeń.
Tło: Warszawa w grudniu 1981 roku, w dniach wprowadzenia stanu wojennego
Tło: Puste, zimowe ulice miasta, przed którymi stoją czołgi i wojskowa technika
Narracja trzecioosobowa z punktem widzenia bohatera; narrator prowadzi czytelnika za percepcją Profesora Andrewsa.
Czy absurd świata polskiego różni się od absurdu świata zachodniego? absurd PRL-u jest tragiczny, gdyż dotyczy przemocy i głodu, a absurd Zachodu jest trywialny i konsumpcyjny.
Czy Andrews jest postacią, która się zmienia? bohater przechodzi istotną przemianę i zaczyna widzieć świat inaczej; Andrews pozostaje przede wszystkim obserwatorem, a zmiana.
Spotkanie dwóch światów: Opowiadanie zestawia ze sobą rzeczywistość PRL-u w stanie wojennym i bogatą Europę Zachodnią; kontrast ten ukazuje różnice cywilizacyjne i wspólne ludzkie.
Quiz sprawdzający znajomość lektury
Kim jest Profesor Andrews w utworze?
Powiązane lektury, pojęcia słownikowe i narzędzia CKE
Inne lektury z epoki (Współczesność)
Lektury do zestawienia porównawczego (wspólne motywy CKE)
Utwory innych autorów, które dzielą najwięcej wspólnych motywów z lekturą „Profesor Andrews w Warszawie” i sprawdzą się jako drugi argument w rozprawce lub wypracowaniu:
Pojęcia ze Słownika Terminów Literackich w tym utworze
Kategorie genologiczne, rodzajowe i środki stylistyczne powiązane z lekturą „Profesor Andrews w Warszawie”:
Krótki utwór epicki o prostej fabule, przedstawiający jedno zdarzenie lub niewielki ciąg zdarzeń.
Krótki utwór epicki prozą o jednowątkowej akcji i wyraźnej, często zaskakującej puencie.
Rodzaj literacki, w którym narrator opowiada o bohaterach, miejscach i zdarzeniach świata przedstawionego.
Ten, kto w utworze epickim opowiada zdarzenia; nie jest tożsamy z autorem i decyduje o tym, co wie czytelnik.
Krótka opowieść o zwykłym zdarzeniu, które trzeba odczytać na dwóch poziomach: dosłownym i przenośnym.
Trening egzaminacyjny CKE (Liceum PP)
Przećwicz wiedzę z lektury w pełnych arkuszach egzaminacyjnych, przewodnikach pisemnych i testach:
60 pkt · 240 min · czytanie i wypracowanie
Konspekty, lektury obowiązkowe i konteksty CKE
Porównanie dwóch tekstów w limicie 60-90 wyrazów
Trening pytań zamkniętych z kluczem odpowiedzi
Rozkład epok i lektur od września do marca
Powtórka pytań sprawiających trudność
Częste pytania o lekturę „Profesor Andrews w Warszawie” (FAQ)
Kto jest autorem i w jakiej epoce powstał utwór „Profesor Andrews w Warszawie”? ▼
Autorem utworu „Profesor Andrews w Warszawie” jest Olga Tokarczuk. Dzieło powstało w 1998 r. Gatunek literacki: opowiadanie (proza krótka).
O czym opowiada „Profesor Andrews w Warszawie”? ▼
Andrews przybywa do Warszawy, by wygłaszać wykłady z psychologii, i zamieszkuje w hotelu, nieświadomy zbliżających się wydarzeń politycznych. Opowiadanie kończy się powrotem Andrewsa do Anglii: rzeczywistość, która przed wyjazdem wydawała mu się uporządkowana i normalna, po doświadczeniu warszawskiego stanu wojennego jawi się mu jako równie absurdalna i umowna. Pełne opracowanie „Profesor Andrews w Warszawie” obejmuje streszczenie z podziałem na wątki, bohaterów, motywy literackie i quiz.
Jakie są najważniejsze motywy literackie w „Profesor Andrews w Warszawie”? ▼
Do najważniejszych motywów w utworze „Profesor Andrews w Warszawie” należą: Spotkanie dwóch światów, Absurd i dezorientacja, Granice wiedzy naukowej, Historia i jednostka, Obcość i język. Motywy te są często wykorzystywane w tematach wypracowań maturalnych i egzaminacyjnych.
Kto jest głównym bohaterem „Profesor Andrews w Warszawie”? ▼
Kluczową postacią utworu jest Profesor Andrews. W utworze występują również m.in.: Tłumaczka, Polska rodzina goszcząca Andrewsa, Goście hotelowi.
Zobacz także inne lektury z poziomu: Liceum PP
Źródła zewnętrzne i materiały CKE do lektury „Profesor Andrews w Warszawie”
Zweryfikowane zasoby instytucji publicznych, bibliotek cyfrowych oraz informatorów egzaminacyjnych, które poszerzają kontekst lekturowy i historycznoliteracki.
Katalog lektur szkolnych w bibliotece cyfrowej Wolne Lektury
Otwarty zasób tekstów lektur szkolnych z przypisami, motywami i biogramami autorów.
Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego (Formuła 2023)
Oficjalna lista jawnych zadań, kryteria oceniania wypracowania (35 pkt) oraz notatki syntetyzującej (4 pkt).
Polona - Cyfrowa Biblioteka Narodowa (pierwodruki i rękopisy)
Skany historycznych wydań, rękopisów, ilustracji z epoki oraz opracowań krytycznoliterackich.
Encyklopedia PWN - literatura, biogramy pisarzy i pojęcia
Hasła encyklopedyczne weryfikujące daty wydań, konteksty historyczne i terminologię teoretycznoliteracką.