Epopeje

Cechy rozpoznawcze

• inwokacja
• losy zbiorowości, nie jednostki
• podział na księgi
• podniosły styl i patos

Jak rozpoznać ten gatunek w tekście

Liczby poniżej policzono z opracowań 6 utworów tej kategorii w bazie serwisu. To nie definicja z podręcznika, tylko to, co faktycznie widać w lekturach - dobre punkty zaczepienia przy analizie nowego tekstu.

• Liczba postaci w opracowaniu: od 9 do 16, mediana 14.
• Zdarzenia w planie wydarzeń: od 15 do 22, mediana 19.
• Motywy powtarzające się w kilku utworach kategorii: Wina, kara i sumienie, Honor, odwaga i heroizm, Podróż, wędrówka i tułaczka, Wiara, sacrum i religia, Czas, los i przeznaczenie i Dom i rodzina. Jeśli któryś z nich rozpoznasz w tekście, jesteś w tej kategorii.
• Etapy, na których czytasz utwory tej kategorii: klasy 4–6 szkoły podstawowej, liceum, zakres podstawowy (matura) i liceum, zakres rozszerzony (matura).
• Najwięcej postaci ma Iliada (fragmenty) (16), najmniej Pan Tadeusz (wybrane fragmenty) (9).
• Najdłuższy plan wydarzeń ma Chłopi (fragmenty) (22), najkrótszy Pan Tadeusz (wybrane fragmenty) (15).
• Najstarszy utwór kategorii to Iliada (fragmenty) (750 r. p.n.e.), najnowszy Chłopi (fragmenty) (1904 r.).

Epoki tej kategorii i egzamin

Starożytność (antyk) (do 476 r. (upadek cesarstwa zachodniorzymskiego))

Kultura grecka i rzymska to fundament, z którego wyrosła cała późniejsza literatura europejska. W antyku powstały wzorce gatunkowe, do których twórcy wracają do dziś: epopeja, tragedia, komedia, dialog filozoficzny, pieśń i hymn. Świat antyczny jest światem bogów ingerujących w losy ludzi, fatum, którego nie da się oszukać, i bohatera, który swoim czynem albo upadkiem uczy odbiorcę, jak żyć. W lekturach szkolnych antyk reprezentują mitologia grecka, Homer, Sofokles i Biblia jako tekst kultury śródziemnomorskiej oraz utwory nawiązujące do antyku.

Średniowiecze (V–XV w.)

Epoka teocentryczna: w centrum stoi Bóg, a ludzkie życie jest drogą ku zbawieniu. Literatura średniowieczna jest przede wszystkim dydaktyczna i wzorcowa - pokazuje postawy do naśladowania albo przestrzega przed potępieniem. Charakterystyczne dla niej są uniwersalizm, asceza, motyw danse macabre oraz dwie przeciwstawne wizje świata: rycerska i ascetyczna obok siebie. W lekturach szkolnych wracają pieśń religijna, legenda o świętym, moralitet, kronika i lament.

Romantyzm (1822–1863 (w Polsce))

Epoka uczucia, wyobraźni i buntu przeciw racjonalnemu porządkowi. Romantyk jest indywidualistą, często wyobcowanym, gotowym poświęcić życie dla wolności albo dla miłości. Literatura romantyczna lubi cudowność, ludowość, sen i widzenie, a obok tego - mesjanizm i wiarę w odrodzenie narodu przez ofiarę. To epoka, w której literatura bierze na siebie zadania patriotyczne: pisarze emigracyjni stają się sumieniem narodu. W lekturach szkolnych romantyzm pojawia się w balladach, dramatach romantycznych, epopei narodowej i poezji powstańczej.

Młoda Polska (1890–1918)

Epoka modernizmu i dekadentyzmu: sztuka zaczyna być wartością samą w sobie, a artysta - jednostką wolną od obowiązków społecznych. Nastroje są katastroficzne i melancholijne, ale obok nich pojawia się fascynacja przyrodą, chłopem i tym, co pierwotne. Pisarze zaglądają do wnętrza człowieka i do mrocznych zakamarków zbiorowości, a narracja bywa oniryczna, symboliczna, rozbita. W lekturach szkolnych Młoda Polska to powieść o artystach i chłopach, dramat o buncie w rodzinie oraz poezja o marności i sile słowa.

Przykłady z lektur w bazie (6 z 6)

Iliada (fragmenty) - Homer

Epos bohaterski

• Tematy: Gniew, Ideał bohatera i kleos, Ingerencje bogów i Lojalność rodzinna.
• Motywy: Czas, los i przeznaczenie, Gniew, zemsta i nienawiść, Honor, odwaga i heroizm i Gościnność, biesiada i jedzenie.
• Miejsce akcji: Czas i miejsce akcji.
• Opracowanie: 16 postaci, 22 zdarzenia, poziom liceum, zakres podstawowy (matura).

Odyseja (fragmenty) - Homer

Epos bohaterski, poema epicki

• Tematy: Nostos, czyli powrót do domu, Spryt, czyli metis, przewyższający siłę, Ksenia, czyli prawo gościny i Wina, kara i miara.
• Motywy: Dom i rodzina, Wina, kara i sumienie, Nadzieja i wytrwałość i Podróż, wędrówka i tułaczka.
• Miejsce akcji: Czas i miejsce akcji.
• Opracowanie: 15 postaci, 22 zdarzenia, poziom liceum, zakres rozszerzony (matura).

Boska Komedia (fragmenty) - Dante Alighieri

Poemat alegoryczny (epopeja średniowieczna)

• Tematy: Alegoria drogi duszy, Symbolika liczby trzy, Kontrapasso — kara jako obraz grzechu i Rozum i wiara.
• Motywy: Podróż, wędrówka i tułaczka, Wiara, sacrum i religia, Wina, kara i sumienie i Dobro i zło.
• Miejsce akcji: Czas i miejsce akcji.
• Opracowanie: 14 postaci, 16 zdarzeń, poziom liceum, zakres rozszerzony (matura).

Pieśń o Rolandzie (fragmenty) - Anonim

Chanson de geste, francuski epos rycerski

• Tematy: Ideal rycerza chrześcijańskiego, Zdrada i wierność feudalna, Pycha i rozsądek i Wojna chrześcijaństwa z pogaństwem.
• Motywy: Wiara, sacrum i religia, Honor, odwaga i heroizm, Przyjaźń i lojalność i Cierpienie i ofiara.
• Miejsce akcji: Czas i miejsce akcji.
• Opracowanie: 13 postaci, 15 zdarzeń, poziom liceum, zakres podstawowy (matura).

Pan Tadeusz (wybrane fragmenty) - Adam Mickiewicz

Epopeja

• Tematy: Spór szlachecki i pojednanie, Polska pamięć narodowa, Kara i pokuta i Obraz szlachty i zaścianka.
• Motywy: Ojczyzna i patriotyzm, Wina, kara i sumienie, Sztuka, artysta i wyobraźnia i Honor, odwaga i heroizm.
• Miejsce akcji: Czas i miejsce akcji.
• Opracowanie: 9 postaci, 15 zdarzeń, poziom klasy 4–6 szkoły podstawowej.

Chłopi (fragmenty) - Władysław Stanisław Reymont

Powieść realistyczna — epopeja wsi

• Tematy: praca na roli, cykl pór roku, patriarchalność i konflikt pokoleń.
• Motywy: Natura i przyroda, Pieniądz, bieda i różnice klasowe, Czas, los i przeznaczenie i Dom i rodzina.
• Miejsce akcji: Czas i miejsce akcji.
• Opracowanie: 14 postaci, 22 zdarzenia, poziom liceum, zakres podstawowy (matura).

Pytania egzaminacyjne

Pytania z bazy serwisu, w których wraca ten materiał (20 pytań). Każde ma wyjaśnienie i podpowiedź, tak jak na egzaminie.

1. Chłopcy z Placu Broni

   Który chłopiec jest najmłodszym członkiem gromady i mimo słabości bez reszty poświęca się sprawom placu?

   1. A. Nemeczek
   2. B. Boka
   3. C. Czonakosz
   4. D. Barabasz

   Poprawna odpowiedź: Nemeczek

   Najmłodszym członkiem gromady jest Nemeczek - drobny i słabowity chłopiec, który mimo słabości bez reszty poświęca się sprawom placu.

   Podpowiedź: To ten najmniejszy, który okazuje się najodważniejszy.

2. Chłopi

   Kim jest Maciej Boryna w „Chłopach” Reymonta?

   1. A. Najbogatszym i najbardziej poważanym gospodarzem we wsi Lipce
   2. B. Wójtem wsi Lipce
   3. C. Organistą i nauczycielem
   4. D. Kowalem, który wyjechał do miasta

   Poprawna odpowiedź: Najbogatszym i najbardziej poważanym gospodarzem we wsi Lipce

   Maciej Boryna jest najbogatszym i najbardziej poważanym gospodarzem we wsi Lipce.

   Podpowiedź: Jest najzamożniejszym gospodarzem we wsi.

3. Chłopi

   Jaką decyzję podejmuje sześćdziesięcioletni Boryna, wywołując burzę w rodzinie?

   1. A. Postanawia ożenić się po raz trzeci
   2. B. Sprzedaje gospodarstwo synowi
   3. C. Wyprowadza się do miasta
   4. D. Zapisuje ziemię córce

   Poprawna odpowiedź: Postanawia ożenić się po raz trzeci

   Sześćdziesięcioletni Boryna postanawia ożenić się po raz trzeci, co wywołuje burzę w rodzinie. Jest już wdowcem po drugiej żonie i ma trójkę dorosłych dzieci.

   Podpowiedź: Decyzja dotyczy jego stanu cywilnego.

4. Homer - Odyseja

   Kim jest Odyseusz i co jest treścią „Odysei”?

   1. A. Młodym wojownikiem szukającym sławy pod Troją
   2. B. Królem Itaki wracającym do domu po wojnie trojańskiej
   3. C. Bogiem morza karzącym żeglarzy za pychę
   4. D. Wieszczem przepowiadającym losy Greków

   Poprawna odpowiedź: Królem Itaki wracającym do domu po wojnie trojańskiej

   Odyseusz to król Itaki, który po zakończeniu wojny trojańskiej przez dziesięć lat wraca do domu, pokonując przeszkody rzucane mu przez Posejdona - cyklopa Polifema, syreny, czarodziejkę Kirke. Jego historia to wzorzec wędrowca, człowieka szukającego nie sławy, lecz własnego domu i rodziny. Nie jest bogiem ani wieszczkiem, a pod Troją walczył jako dojrzały władca, nie młody poszukiwacz przygód.

   Podpowiedź: Celem jego podróży nie jest zdobycie sławy, lecz powrót do domu i rodziny.

5. Pieśń o Rolandzie

   Dlaczego Roland nie wzywa pomocy na czas w „Pieśni o Rolandzie”?

   1. A. Bo nie ma przy sobie rogu, o którym mówi opowieść
   2. B. Bo honor rycerski nie pozwala mu zadąć w róg zbyt wcześnie
   3. C. Bo nie wierzy, że wojska wroga są tak liczne
   4. D. Bo został zdradzony przez samego Karola Wielkiego

   Poprawna odpowiedź: Bo honor rycerski nie pozwala mu zadąć w róg zbyt wcześnie

   Roland odmawia wezwania pomocy, gdy zagrożenie dopiero się zarysowuje, uznając, że byłoby to hańbą dla niego i jego rodu - wzywa dopiero wtedy, gdy klęska jest nieunikniona, i umiera wraz z oddziałem. Ten wybór jest istotą etosu rycerskiego: śmierć w walce bez uciekania się do podstępu znaczy więcej niż życie okupione wstydem. Róg ma przy sobie, a Karol Wielki nie zdradza go - zdradza Ganelon.

   Podpowiedź: Powodem jest wartość ważniejsza dla rycerza niż życie - sprawdź, jaką hańbą byłoby wcześniejsze wezwanie.

6. Dante - Boska Komedia

   Kto prowadzi Dantego przez Piekło w „Boskiej Komedii”?

   1. A. św. Bernard z Clairvaux
   2. B. Beatrycze, ukochana poety
   3. C. Wergiliusz, rzymski poeta
   4. D. sam Homer, autor „Odysei”

   Poprawna odpowiedź: Wergiliusz, rzymski poeta

   Dantego prowadzi przez Piekło i Czyściec Wergiliusz - rzymski poeta, autor „Eneidy”, który uosabia rozum i mądrość antyczną, zdolną rozpoznać zło, ale niezdolną wejść do nieba. Beatrycze przejmuje opiekę dopiero w Raju, bo uosabia łaskę i wiarę, a św. Bernard prowadzi bohatera w ostatnich pieśniach. Homer pojawia się w Piekle jako jeden z poetów starożytnych, ale przewodnikiem nie jest.

   Podpowiedź: Przewodnikiem jest poeta starożytny, który symbolizuje rozum - a nie ukochana ani święty.

7. Średniowiecze - Dante, Boska Komedia

   Jak zbudowane jest „Piekło” w „Boskiej Komedii” Dantego?

   1. A. Jest podzielone na kręgi, w których kary odpowiadają rodzajom grzechów
   2. B. Jest jednolitą przestrzenią bez wewnętrznego podziału
   3. C. Jest podzielone na siedem poziomów odpowiadających grzechom głównym
   4. D. Jest opisane wyłącznie przez wrażenia zmysłowe, bez struktury

   Poprawna odpowiedź: Jest podzielone na kręgi, w których kary odpowiadają rodzajom grzechów

   Dante buduje Piekło jako lej złożony z kręgów, a każdemu rodzajowi grzechu przypisuje karę, która odpowiada jego naturze - prawo odwetu, czyli contrapasso. Im głębiej, tym grzech cięższy, a na dnie znajduje się Judasz i Lucyfer. Podział na siedem grzechów głównych jest konstrukcją katechizmową, nie dantejską, a opis ma ściśle zaplanowaną architekturę, nie jest swobodnym zapisem wrażeń.

   Podpowiedź: Zwróć uwagę na związek między rodzajem grzechu a rodzajem kary.

8. Rzeczpospolita - wolna elekcja

   Na czym polegała wolna elekcja w Rzeczypospolitej?

   1. A. Króla wybierała szlachta, a nie dziedziczył tronu po ojcu
   2. B. Króla wybierało duchowieństwo
   3. C. Króla wybierali mieszczanie i chłopi
   4. D. Króla mianował papież

   Poprawna odpowiedź: Króla wybierała szlachta, a nie dziedziczył tronu po ojcu

   Po wygaśnięciu dynastii Jagiellonów szlachta zaczęła wybierać króla podczas elekcji - tron przestał być dziedziczny. Każdy szlachcic miał prawo głosu, a wybór ogłaszano na polu elekcyjnym pod Warszawą. Dawało to szlachcie ogromny wpływ na państwo, ale też prowadziło do sporów i przekupstwa podczas elekcji.

   Podpowiedź: Król nie dziedziczył już tronu - ktoś go wybierał.

9. Pan Tadeusz - inwokacja

   Do kogo zwraca się podmiot mówiący w inwokacji „Pana Tadeusza”?

   1. A. Do Litwy, ojczyzny i Matki Boskiej
   2. B. Do Pana Tadeusza
   3. C. Do Napoleona
   4. D. Do Zosi

   Poprawna odpowiedź: Do Litwy, ojczyzny i Matki Boskiej

   Inwokacja zaczyna się od słów „Litwo! Ojczyzno moja!”, a kończy prośbą do Matki Boskiej o powrót do kraju - to trzy adresaty: Litwa, ojczyzna oraz Matka Boska. Pan Tadeusz jest bohaterem, a nie adresatem, Napoleon pojawia się dopiero w treści poematu, podobnie jak Zosia. Epopeja powstała na emigracji, stąd tęsknota za krajem.

   Podpowiedź: Pierwsze słowa poematu to dwa wezwania, a końcówka to prośba do Matki Boskiej.

10. Ustrój feudalny

    Na czym polegała zależność lenna w średniowiecznym ustroju feudalnym?

    1. A. Wasal otrzymywał ziemię od seniora i w zamian służył mu wiernie
    2. B. Chłop płacił podatek bezpośrednio królowi
    3. C. Szlachta wybierała króla na czas kadencji
    4. D. Kupiec dzierżawił ziemię od mieszczan

    Poprawna odpowiedź: Wasal otrzymywał ziemię od seniora i w zamian służył mu wiernie

    W zależności lennej senior przekazywał wasalowi ziemię, a wasal zobowiązywał się do wierności i służby - najczęściej wojskowej. Tworzyło to drabinę zależności, na której szczycie stał król. Chłopi nie byli wasalami, lecz poddanymi, a wybór króla na kadencję to zupełnie inny ustrój, znany później z wolnej elekcji.

    Podpowiedź: Jeden daje ziemię, drugi daje wierność - i to jest właśnie ta umowa.

11. Afryka Kazika

    Kto jest bohaterem książki „Afryka Kazika”?

    1. A. Podróżnik, który jedzie rowerem przez Afrykę
    2. B. Chłopiec mieszkający w Afryce od urodzenia
    3. C. Pilot samolotu pasażerskiego
    4. D. Żeglarz płynący dookoła świata

    Poprawna odpowiedź: Podróżnik, który jedzie rowerem przez Afrykę

    „Afryka Kazika” opowiada o Kazimierzu Nowaku, polskim podróżniku, który w latach trzydziestych XX wieku przemierzył Afrykę na rowerze. Łukasz Wierzbicki opisał jego wyprawę na podstawie prawdziwych relacji z podróży. Bohater nie mieszkał w Afryce na stałe i nie podróżował samolotem ani statkiem.

    Podpowiedź: Prawdziwy podróżnik przemierzył Afrykę na dwóch kółkach.

12. Społeczeństwo feudalne

    Kim był wasal w społeczeństwie feudalnym?

    1. A. Rycerzem, który w zamian za lenno służył swojemu seniorowi
    2. B. Chłopem pracującym na pańskim polu
    3. C. Kupcem handlującym w mieście
    4. D. Duchownym sprawującym liturgię

    Poprawna odpowiedź: Rycerzem, który w zamian za lenno służył swojemu seniorowi

    Wasal to rycerz, który otrzymywał od seniora ziemię zwaną lennem i w zamian zobowiązywał się do służby wojskowej oraz wierności - stąd słynna formuła „wasal mojego wasala nie jest moim wasalem”. Chłopi nie byli wasalami, bo nie składali hołdu; pracowali na ziemi pana i płacili mu daniny. Kupcy i duchowni należeli do innych stanów społecznych, więc nie wchodzili w tę zależność.

    Podpowiedź: Ta osoba dostawała ziemię w zamian za służbę wojskową.

13. Nie-Boska komedia - struktura

    Jak zbudowana jest „Nie-Boska komedia” Zygmunta Krasińskiego?

    1. A. z dwóch części o przeciwstawnej poetyce - domowej i rewolucyjnej
    2. B. z jednego aktu rozgrywającego się w jednej izbie
    3. C. z listów pisanych przez hrabiego Henryka
    4. D. z sonetów układających się w cykl

    Poprawna odpowiedź: z dwóch części o przeciwstawnej poetyce - domowej i rewolucyjnej

    Dramat dzieli się na część kameralną i rodzinną, gdzie Henryk zmaga się z piekłem poezji, oraz część zbiorową i rewolucyjną, z obozem rewolucjonistów i obrońcami arystokracji. Ta dwoistość nosi nazwę „kompozycji dwuczęściowej”. Obie strony okazują się niezdolne do stworzenia nowego porządku, a dramat kończy się katastrofą obu - dlatego jest komedią nieboską, bez Boga i bez zwycięzców.

    Podpowiedź: Zapytaj, czy obie części dzieją się w tym samym miejscu i z tą samą liczbą bohaterów.

14. Pan Tadeusz - Jacek Soplica

    Jaką przemianę przechodzi Jacek Soplica w „Panu Tadeuszu”?

    1. A. Z żołnierza staje się poetą
    2. B. Z ubogiego szlachcica staje się magnatem
    3. C. Z porywczego szlachcica, który zabił Stolnika, staje się pokornym księdzem Robakiem
    4. D. Z wroga Soplicowa staje się jego dzierżawcą

    Poprawna odpowiedź: Z porywczego szlachcica, który zabił Stolnika, staje się pokornym księdzem Robakiem

    Jacek Soplica zabija Stolnika Horeszkę w zemście za odmowę ręki jego córki, a potem opuszcza kraj i pod przybranym imieniem księdza Robaka odpokutowuje winę - walczy o ojczyznę, ratuje życie Tadeusza i ginie od kuli. Wyjawia prawdę dopiero przed śmiercią. Jest to więc jedna z najpełniej poprowadzonych przemian wewnętrznych w polskiej literaturze, a kluczem do niej jest wina i pokuta.

    Podpowiedź: Zwróć uwagę na zmianę imienia - ona wyznacza dwa etapy życia bohatera.

15. Latarnik - Skawiński

    Dlaczego Skawiński traci posadę latarnika w noweli „Latarnik”?

    1. A. Zasypia na służbie, zaczytany w „Panu Tadeuszu”
    2. B. Kradnie pieniądze z kasy portowej
    3. C. Odmawia zapalenia światła z powodów religijnych
    4. D. Wypływa łodzią w morze bez pozwolenia

    Poprawna odpowiedź: Zasypia na służbie, zaczytany w „Panu Tadeuszu”

    Skawiński, emigrant zmęczony tułaczką, dostaje spokojną posadę latarnika. Gdy trafia w jego ręce „Pan Tadeusz”, wraca pamięć kraju i wzruszenie odbiera mu czujność - zasypia, a statek rozbija się o skały. Tracę posady powoduje więc literatura i nostalgia, nie zła wola. To ironia noweli: książka, która przywraca mu ojczyznę, odbiera mu chleb.

    Podpowiedź: Przyczyną jest książka - zastanów się, jak literaturę można przekuć w tragiczny mechanizm fabuły.

16. Pan Tadeusz - obyczaje szlacheckie

    Jaką rolę pełni w „Panu Tadeuszu” opis obyczajów szlacheckich?

    1. A. Ukazuje świat, który odchodzi, i nadaje mu wartość pamiątki
    2. B. Służy wyłącznie rozbawieniu czytelnika
    3. C. Jest krytyką szlachty bez żadnego pierwiastka nostalgii
    4. D. Jest wiernym zapisem historycznym bez komentarza

    Poprawna odpowiedź: Ukazuje świat, który odchodzi, i nadaje mu wartość pamiątki

    Mickiewicz opisuje uczty, polowania, grzybobranie i spory z czułością, ale i z uśmiechem - chce ocalić obraz świata, który w chwili pisania już nie istniał. Stąd „Pana Tadeusza” nazywa się epopeją narodową: utrwala obyczaj jako dziedzictwo. Opis nie jest neutralnym dokumentem, bo autor wyraźnie go wartościuje, a nostalgia dominuje nad krytyką.

    Podpowiedź: Pamiętaj, że poeta pisze o czasach, które zna tylko z dzieciństwa.

17. Pan Tadeusz - spór o zamek

    Czego symbolem jest spór o zamek w „Panu Tadeuszu”?

    1. A. Bezowocnych kłótni szlachty, które osłabiają wspólnotę
    2. B. Walki o niepodległość prowadzonej z zaborcą
    3. C. Konfliktu między Polakami a Litwinami
    4. D. Sprawiedliwego dążenia do odzyskania majątku

    Poprawna odpowiedź: Bezowocnych kłótni szlachty, które osłabiają wspólnotę

    Spór Horeszków z Soplicami jest jałowy i nie prowadzi do niczego poza kolejnymi procesami - Mickiewicz pokazuje w nim, jak prywatne waśnie i upór osłabiają zbiorowość. To przestroga, nie pochwała. Konflikt nie dzieli Polaków od Litwinów, bo obie strony są litewskie, a zaborca w tym sporze nie występuje.

    Podpowiedź: Zapytaj, do czego ten spór doprowadził - odpowiedź zdradza jego sens.

18. Matura PR - Chłopi Reymonta

    Dlaczego kompozycja Chłopów oparta na rytmie pór roku jest istotna dla sensu utworu?

    1. A. Bo porządkuje wydarzenia zgodnie z pracami polowymi i wpisuje los człowieka w cykl natury
    2. B. Bo pozwala autorowi skrócić powieść
    3. C. Bo zastępuje charakterystykę bohaterów
    4. D. Bo podkreśla wyłącznie religijność wsi

    Poprawna odpowiedź: Bo porządkuje wydarzenia zgodnie z pracami polowymi i wpisuje los człowieka w cykl natury

    Rytm pór roku wiąże losy bohaterów z niezmiennym cyklem przyrody, dzięki czemu jednostkowa tragedia zyskuje wymiar uniwersalny - człowiek rodzi się, pracuje i umiera w tym samym porządku. Kompozycja nie skraca powieści ani nie zastępuje charakterystyki, a religijność jest tylko jednym z jej wymiarów.

    Podpowiedź: Zauważ, że kolejne części powieści odpowiadają porom roku i pracom na roli - pomyśl, co to mówi o losie człowieka.

19. Matura PR - Boska Komedia Dantego

    W Boskiej Komedii Dante spotyka w zaświatach osoby współczesne i historyczne. Co wynika z takiego doboru bohaterów?

    1. A. Dante pomylił porządki chronologiczne
    2. B. Utwór jest wyłącznie traktatem teologicznym
    3. C. Utwór łączy porządek uniwersalny z konkretną polityką i biografią autora
    4. D. Utwór jest wyłącznie pamfletem politycznym

    Poprawna odpowiedź: Utwór łączy porządek uniwersalny z konkretną polityką i biografią autora

    Dante buduje model całego świata moralnego, a jednocześnie umieszcza w nim osoby, z którymi się spierał lub które kochał. Dlatego dzieło jest równocześnie wizją uniwersalną i zapisem konkretnych sporów. Pomylenie porządków to zarzut niezrozumienia konstrukcji; określenia wyłącznie teologiczny i wyłącznie pamfletowy są jednostronne - utwór jest jednym i drugim naraz.

    Podpowiedź: Pomyśl, po co poecie obok porządku zbawienia świata konkretni ludzie z jego czasów.

20. Homer - Iliada

    Czym jest gniew Achillesa w „Iliadzie” Homera?

    1. A. Tematem utworu - od niego zaczyna się i na nim kończy akcja
    2. B. Pobocznym wątkiem, który nie wpływa na bieg wydarzeń
    3. C. Reakcją na śmierć Hektora, opisaną w ostatniej pieśni
    4. D. Uczuciem skierowanym przeciwko bogu Apollinowi

    Poprawna odpowiedź: Tematem utworu - od niego zaczyna się i na nim kończy akcja

    „Iliada” otwiera się słowami o gniewie Achillesa i wokół niego organizuje całą akcję: bohater obraża się na Agamemnona, wycofuje z walki, a jego powrót - wywołany śmiercią Patroklosa - przynosi klęskę Hektorowi. Gniew nie jest więc wątkiem pobocznym, lecz osią kompozycji. Wybucha przed śmiercią Hektora, nie po niej, i jest skierowany do Agamemnona, choć to Apollo sprowadza zarazę na obóz grecki.

    Podpowiedź: Pierwsze słowo eposu mówi o gniewie - sprawdź, czy akcja wokół niego krąży.

Wszystkie lektury: epopeje

Te 6 lektur: 780 faktów źródłowych, każdy z odniesieniem do źródła. Jak powstają opracowania