Pieśń o Rolandzie (fragmenty)

Czas, miejsce i punkt wyjścia

Tło i przestrzeń wydarzeń

przełęcz Roncevaux w Pirenejach - miejsce zasadzki i bitwy; dwór Karola Wielkiego i obóz wojskowy Franków; Zaragoza - siedziba saraceńskiego króla Marsylego; Hiszpania początku IX wieku, ziemia pogranicza chrześcijańsko-muzułmańskiego; Akwizgran - stolica cesarstwa, miejsce sądu nad Ganelonem.

Początek historii i zawiązanie akcji

Karol Wielki od siedmiu lat toczy wojnę w Hiszpanii; z saraceńskiego króla Marsylego otrzymuje propozycję kapitulacji, zleconą przez Ganelona poselstwo okazuje się podstępem wymierzonym w Rolanda. Na radzie Franków Roland nominuje na posła do Marsylego swojego pasierba Ganelona; urażony i przerażony Ganelon przysięga Rolandowi zemstę jeszcze przed wyruszeniem do wroga.

Przebieg wydarzeń i węzłowe wątki

Rada u Karola i fałszywe poselstwo

Marsyl proponuje Karolowi fałszywą kapitulację; rada Franków wybiera posła, a Roland wskazuje Ganelona, co rodzi urazę.

Układ zdrady Ganelona z Marsylim

Ganelon w Zaragozie przysięga Marsyliemu wydanie Rolanda w zamian za bogactwa i bezpieczny odwrót Karola.

Wejście oddziału Rolanda do Roncevaux

Karol z głównymi siłami wraca do Francji, a Roland z dwudziestoma tysiącami rycerzy prowadzi tylną straż przez przełęcz.

Zasadzka Saracenów

Setki tysięcy wrogów otacza oddział Rolanda; Oliver wzywa do zadęcia w róg, ale Roland odmawia z dumy.

Pierwsza bitwa w wąwozie

Frankowie rozgromiają pierwsze fale ataków, ale straty rosną, a sprzeczka o rozwagę między Rolandem a Oliverem narasta.

Zaciągnięcie olifantu

Gdy oddział prawie przepadł, Roland wreszcie zadęwa w róg; krew tryska z ust, a dźwięk dociera do Karola.

Śmierć Olivera i Turpina

Oliver ginie w walce, pojednawszy się z Rolandem; arcybiskup Turpin błogosławi poległych i sam pada z bronią w ręku.

Próba złamania Durendala

Roland usiłuje złamać swój miecz o skałę, by nie wpadł wrogom; Durendal pozostaje nietknięty jako symbol chwały.

Śmierć Rolanda

Roland ginie twarzą ku Hiszpanii, czuwając dla Franków; jego duszę zabierają cherubini, a ciało zostaje znalezione przez Karola.

Powrót Karola i rozgromienie Saracenów

Karol zawraca wojsko, rozgromia uciekających wrogów i oddaje cześć poległym w Roncevaux.

Bitwa z Marsylim i zdobycie Saragossy

Karol pokonuje Marsylego, który ginie, a Saragossa zostaje zdobyta; poganie przyjmują chrzest lub śmierć.

Oskarżenie Ganelona

Po powrocie do Francji Karol oskarża Ganelona o zdradę; rada rycerzy rozważa winę zdrajcy.

Sąd Boży: pojedynek Tjerry z Pinyabelem

Pojedynek rozstrzyga sprawę Ganelona; zwycięstwo obrońcy Rolanda zostaje uznane za wyrok Boga.

Wyrok na Ganelona

Ganelon zostaje skazany na rozerwanie końmi, a jego rodzina i poplecznicy ponoszą śmierć lub wygnanie.

Wezwanie do dalszej walki

Epos zamyka się wizją wyczerpanego Karola, do którego przybywa posłaniec wzywający go do obrony innego kraju; misja rycerstwa trwa.

Finał i rozwiązanie

Finałowe rozstrzygnięcie

Epos zamyka się po skazaniu Ganelona na śmierć przez rozrywanie końmi i po zdobyciu Saragossy; Karol Wielki, wyczerpany wojnami, otrzymuje wezwanie do obrony kolejnego kraju, co podkreśla niekończący się charakter misji chrześcijańskiego rycerstwa.