Homer

Profil twórczości w bazie serwisu

Utwory w bazie

2 utwory

Epoki

Starożytność (antyk)

Formy

Epopeja

Poziomy opracowań

liceum, zakres podstawowy (matura) i liceum, zakres rozszerzony (matura)

Datowanie utworów

750 r. p.n.e. – 720 r. p.n.e.

Postacie w opracowaniach

31

Zdarzenia w planach wydarzeń

44

Motywy literackie

8: Czas, los i przeznaczenie, Gniew, zemsta i nienawiść, Honor, odwaga i heroizm, Gościnność, biesiada i jedzenie, Dom i rodzina, Wina, kara i sumienie, Nadzieja i wytrwałość i Podróż, wędrówka i tułaczka

Tematy

18: Gniew, Ideał bohatera i kleos, Ingerencje bogów, Lojalność rodzinna, Fatum, Porównania homeryckie, Śmierć i pamięć, Honor i władza, Gościnność i litość, Nostos, czyli powrót do domu oraz 8 innych

Fakty źródłowe

301

Wszystkie liczby i nazwy powyżej pochodzą z opracowań w bazie serwisu - z plików lektur i bazy faktów. Serwis nie dopisuje do nich danych spoza źródeł.

Epoka i kontekst literacki

Starożytność (antyk) (do 476 r. (upadek cesarstwa zachodniorzymskiego))

Kultura grecka i rzymska to fundament, z którego wyrosła cała późniejsza literatura europejska. W antyku powstały wzorce gatunkowe, do których twórcy wracają do dziś: epopeja, tragedia, komedia, dialog filozoficzny, pieśń i hymn. Świat antyczny jest światem bogów ingerujących w losy ludzi, fatum, którego nie da się oszukać, i bohatera, który swoim czynem albo upadkiem uczy odbiorcę, jak żyć. W lekturach szkolnych antyk reprezentują mitologia grecka, Homer, Sofokles i Biblia jako tekst kultury śródziemnomorskiej oraz utwory nawiązujące do antyku.

Formy, po które sięga

Epopeje

Gatunek podniosły, ukazujący losy zbiorowości na szerokim tle historycznym, z inwokacją, podziałem na księgi i bohaterem, który uosabia wspólnotę. W lekturach szkolnych epopeja jest też projektem politycznym: ma wspólnotę opisać i wspólnotę zbudować.

• inwokacja
• losy zbiorowości, nie jednostki
• podział na księgi
• podniosły styl i patos

W bazie tę formę reprezentują: Iliada (fragmenty) i Odyseja (fragmenty).

Najważniejsze utwory w bazie

Iliada (fragmenty) - 750 r. p.n.e.

Epos bohaterski

• Czas i miejsce akcji: obóz Achajów pod Troją w Azji Mniejszej; mury i bramy Troi; pole bitwy między obozem a miastem; Olimp, siedziba bogów; morskie wybrzeże, skąd wychodzi Tetyda.
• Opracowanie obejmuje 16 postaci i 22 zdarzenia w planie wydarzeń.
• Motywy: Czas, los i przeznaczenie, Gniew, zemsta i nienawiść, Honor, odwaga i heroizm i Gościnność, biesiada i jedzenie.

Gniew - Gniew Achillesa jest pierwszym słowem utworu i jego motorem: prowadzi od urazy do wycofania się z walki, przez rozpacz po Patroklosie do furii na polu bitwy, aż do wyciszenia w scenie z Priamem.

Ideał bohatera i kleos - Bohater grecki wybiera krótkie życie w chwałę ponad długie życie w zapomnieniu; Achilles żyje według tej zasady, a Hektor broni podobnego ideału, choć po stronie oblężonego miasta.

Odyseja (fragmenty) - 720 r. p.n.e.

Epos bohaterski, poema epicki

• Czas i miejsce akcji: Świat Morza Śródziemnego epoki mykeńskiej, mityczny czas powrotu wojowników spod Troi; Ogygia, wyspa nimfy Kalipso, gdzie Odyseusz spędza siedem lat niewoli-gościny; Scheria, kraina szczęśliwych Feaków z pałacem Alkinoosa i Nausikaą…
• Opracowanie obejmuje 15 postaci i 22 zdarzenia w planie wydarzeń.
• Motywy: Dom i rodzina, Wina, kara i sumienie, Nadzieja i wytrwałość i Podróż, wędrówka i tułaczka.

Nostos, czyli powrót do domu - Cała konstrukcja eposu służy tematowi powrotu: dom jest dla Odyseusza tożsamością, rodziną i królestwem, a każda przygoda sprawdza, czy bohater nie zapomni o celu; odmowa nieśmiertelności u Kalipso jest najpełniejszym wyrazem tej wartości.

Spryt, czyli metis, przewyższający siłę - Odyseusz wygrywa nie siłą, lecz pomysłem: imię Nikt, kij do oślepienia, wosk w uszach, maska żebraka, właściwa chwila ujawnienia; epos przeciwstawia go bohaterom siły i pokazuje, że rozum jest bronią cywilizacji.

Na którym etapie czytasz tego autora

• liceum, zakres podstawowy (matura): Iliada (fragmenty).
• liceum, zakres rozszerzony (matura): Odyseja (fragmenty).
• Do utworów tego autora w bazie jest 33 pytania quizowe z wyjaśnieniami.

Pytania egzaminacyjne

Pytania z bazy serwisu, w których wraca ten materiał (2 pytania). Każde ma wyjaśnienie i podpowiedź, tak jak na egzaminie.

1. Homer - Odyseja

   Kim jest Odyseusz i co jest treścią „Odysei”?

   1. A. Młodym wojownikiem szukającym sławy pod Troją
   2. B. Królem Itaki wracającym do domu po wojnie trojańskiej
   3. C. Bogiem morza karzącym żeglarzy za pychę
   4. D. Wieszczem przepowiadającym losy Greków

   Poprawna odpowiedź: Królem Itaki wracającym do domu po wojnie trojańskiej

   Odyseusz to król Itaki, który po zakończeniu wojny trojańskiej przez dziesięć lat wraca do domu, pokonując przeszkody rzucane mu przez Posejdona - cyklopa Polifema, syreny, czarodziejkę Kirke. Jego historia to wzorzec wędrowca, człowieka szukającego nie sławy, lecz własnego domu i rodziny. Nie jest bogiem ani wieszczkiem, a pod Troją walczył jako dojrzały władca, nie młody poszukiwacz przygód.

   Podpowiedź: Celem jego podróży nie jest zdobycie sławy, lecz powrót do domu i rodziny.

2. Homer - Iliada

   Czym jest gniew Achillesa w „Iliadzie” Homera?

   1. A. Tematem utworu - od niego zaczyna się i na nim kończy akcja
   2. B. Pobocznym wątkiem, który nie wpływa na bieg wydarzeń
   3. C. Reakcją na śmierć Hektora, opisaną w ostatniej pieśni
   4. D. Uczuciem skierowanym przeciwko bogu Apollinowi

   Poprawna odpowiedź: Tematem utworu - od niego zaczyna się i na nim kończy akcja

   „Iliada” otwiera się słowami o gniewie Achillesa i wokół niego organizuje całą akcję: bohater obraża się na Agamemnona, wycofuje z walki, a jego powrót - wywołany śmiercią Patroklosa - przynosi klęskę Hektorowi. Gniew nie jest więc wątkiem pobocznym, lecz osią kompozycji. Wybucha przed śmiercią Hektora, nie po niej, i jest skierowany do Agamemnona, choć to Apollo sprowadza zarazę na obóz grecki.

   Podpowiedź: Pierwsze słowo eposu mówi o gniewie - sprawdź, czy akcja wokół niego krąży.

Wszystkie lektury tego autora

Te 2 lektury: 301 faktów źródłowych, każdy z odniesieniem do źródła. Jak powstają opracowania