Biblia

Profil twórczości w bazie serwisu

Utwory w bazie

2 utwory

Epoki

Starożytność (antyk)

Formy

Poemat i Utwór

Poziomy opracowań

klasy 4–6 szkoły podstawowej i liceum, zakres podstawowy (matura)

Datowanie utworów

500 r. p.n.e.

Postacie w opracowaniach

27

Zdarzenia w planach wydarzeń

36

Motywy literackie

6: Dobro i zło, Wiara, sacrum i religia, Wina, kara i sumienie, Sztuka, artysta i wyobraźnia, Praca, obowiązek i odpowiedzialność i Przebaczenie, empatia i miłosierdzie

Tematy

17: Stworzenie i porządek świata, Grzech pierworodny i upadek, Wina i kara, Cierpienie sprawiedliwego, Marność doczesności, Modlitwa jako poezja, Apokaliptyka i nadzieja, Przymierze, Cykliczność czasu, Stworzenie jako dobro i porządek oraz 7 innych

Fakty źródłowe

271

Wszystkie liczby i nazwy powyżej pochodzą z opracowań w bazie serwisu - z plików lektur i bazy faktów. Serwis nie dopisuje do nich danych spoza źródeł.

Epoka i kontekst literacki

Starożytność (antyk) (do 476 r. (upadek cesarstwa zachodniorzymskiego))

Kultura grecka i rzymska to fundament, z którego wyrosła cała późniejsza literatura europejska. W antyku powstały wzorce gatunkowe, do których twórcy wracają do dziś: epopeja, tragedia, komedia, dialog filozoficzny, pieśń i hymn. Świat antyczny jest światem bogów ingerujących w losy ludzi, fatum, którego nie da się oszukać, i bohatera, który swoim czynem albo upadkiem uczy odbiorcę, jak żyć. W lekturach szkolnych antyk reprezentują mitologia grecka, Homer, Sofokles i Biblia jako tekst kultury śródziemnomorskiej oraz utwory nawiązujące do antyku.

Formy, po które sięga

Poematy

Dłuższy utwór wierszowany, który łączy epicką narrację z lirycznym obrazowaniem i refleksją. W lekturach szkolnych poemat wznosi konkretne zdarzenie lub wizję do rangi opowieści o losie człowieka.

• wierszowana forma całego utworu
• narracja przeplatana refleksją
• wzniosła, obrazowa stylistyka
• wizyjne lub symboliczne sceny

W bazie tę formę reprezentują: Biblia (fragmenty Rodzaju, Hioba, Koheleta, Psalmów, Apokalipsy).

Inne utwory

Kategoria dla tekstów, które nie mieszczą się w jednym gatunku: wybory wierszy, teksty źródłowe, utwory z pogranicza formy. W lekturach szkolnych traktuj je jako zestaw tekstów do omówienia wokół jednego autora albo jednego problemu.

• forma nieschematyczna
• często antologia lub wybór tekstów
• wymaga ustalenia, co łączy zebrane teksty
• przydatne do analizy porównawczej

W bazie tę formę reprezentują: Biblia: stworzenie świata i przypowieści ewangeliczne.

Najważniejsze utwory w bazie

Biblia (fragmenty Rodzaju, Hioba, Koheleta, Psalmów, Apokalipsy) - 500 r. p.n.e.

Zbiór tekstów religijnych i literackich: mit stworzeniowy, poemat mądrościowy, liryka modlitewna, literatura wizyjna

• Czas i miejsce akcji: Eden — rajski ogród z drzewem poznania dobra i zła; Ziemia pogrążona w potopie i arką Noego; Równina z budowaną wieżą Babel; Kraina Us — majątek Hioba i jego hałda żałoby; Jerozolima i przestrzeń modlitwy psalmisty; Wyspa — miejsce wizji…
• Opracowanie obejmuje 13 postaci i 14 zdarzeń w planie wydarzeń.
• Motywy: Dobro i zło, Wiara, sacrum i religia, Wina, kara i sumienie i Sztuka, artysta i wyobraźnia.

Stworzenie i porządek świata - Narracja o dniach stworzenia ukazuje świat jako dzieło rozumne i dobre, w którym człowiek zajmuje wyjątkowe miejsce.

Grzech pierworodny i upadek - Historia Edenu tłumaczy obecność zła, pracy i śmiertelności jako konsekwencje ludzkiego nieposłuszeństwa wobec jednego zakazu.

Biblia: stworzenie świata i przypowieści ewangeliczne - 500 r. p.n.e.

Fragmenty Pisma Świętego — tekst religijny obejmujący opowiadanie o stworzeniu świata z Księgi Rodzaju oraz przypowieści ewangeliczne

• Czas i miejsce akcji: Pustkowie i chaos przed stworzeniem — stan, w którym Bóg rozpoczyna dzieło tworzenia; Ogród Eden — rajski ogród z drzewem życia i drzewem poznania dobra i zła; Ziemia po wygnaniu — świat pracy, cierpienia i śmierci, w którym żyją…
• Opracowanie obejmuje 14 postaci i 22 zdarzenia w planie wydarzeń.
• Motywy: Dobro i zło, Praca, obowiązek i odpowiedzialność i Przebaczenie, empatia i miłosierdzie.

Stworzenie jako dobro i porządek - Kolejne dni stworzenia prowadzą od chaosu do uporządkowanego świata, a każdy etap kończy się oceną, że dzieło jest dobre, co nadaje rzeczywistości sens i wartość.

Wolna wola i grzech - Człowiek otrzymuje zakaz i możliwość wyboru, a jego decyzja prowadzi do utraty raju; opowiadanie pokazuje, że zło nie jest narzucone, lecz wybrane.

Na którym etapie czytasz tego autora

• klasy 4–6 szkoły podstawowej: Biblia: stworzenie świata i przypowieści ewangeliczne.
• liceum, zakres podstawowy (matura): Biblia (fragmenty Rodzaju, Hioba, Koheleta, Psalmów, Apokalipsy).
• Motywy, które wracają w więcej niż jednym utworze: Dobro i zło. To najlepszy punkt zaczepienia, gdy temat wypracowania łączy dwa teksty tego autora.
• Do utworów tego autora w bazie jest 30 pytań quizowych z wyjaśnieniami.

Pytania egzaminacyjne

Pytania z bazy serwisu, w których wraca ten materiał (2 pytania). Każde ma wyjaśnienie i podpowiedź, tak jak na egzaminie.

1. Biblia - Księga Hioba

   O co toczy się spór w „Księdze Hioba”?

   1. A. Czy wolno uprawiać ziemię w dzień szabatu
   2. B. Kto powinien zostać królem Izraela
   3. C. Jak zbudować świątynię w Jerozolimie
   4. D. Czy człowiek pozostaje wierny Bogu, gdy traci wszystko

   Poprawna odpowiedź: Czy człowiek pozostaje wierny Bogu, gdy traci wszystko

   Szatan twierdzi, że Hiob jest pobożny tylko dlatego, że wiedzie mu się dobrze - a Bóg pozwala go doświadczyć, aby sprawdzić tę wierność. Hiob traci majątek, dzieci i zdrowie, a mimo to nie przeklina Boga, choć głośno protestuje i domaga się wyjaśnienia. Księga dotyczy więc teodycei - pytania, dlaczego cierpi człowiek sprawiedliwy - a nie spraw dynastycznych ani przepisów rytualnych.

   Podpowiedź: Zakład dotyczy wierności człowieka, nie jego majątku - i właśnie dlatego zostaje wystawiona na próbę.

2. Frazeologizmy - pochodzenie

   Skąd pochodzi większość związków frazeologicznych używanych w polszczyźnie?

   1. A. Z mitologii, Biblii i literatury
   2. B. Wyłącznie ze współczesnego języka potocznego
   3. C. Wyłącznie z języka naukowego
   4. D. Z zapożyczeń z języka niemieckiego

   Poprawna odpowiedź: Z mitologii, Biblii i literatury

   Trzy największe źródła to mitologia, Biblia i literatura - na przykład „pięta achillesowa”, „wdowi grosz” i „zaczarowane koło”. Właśnie dlatego znajomość tych źródeł pomaga zrozumieć znaczenie związku, którego nie da się odczytać ze słów. Język potoczny i naukowy wzbogacają frazeologię, ale nie są jej głównym źródłem.

   Podpowiedź: Wymień trzy księgi kultury, z których zapożyczamy najwięcej utartych zwrotów.

Wszystkie lektury tego autora

Te 2 lektury: 271 faktów źródłowych, każdy z odniesieniem do źródła. Jak powstają opracowania