Test z lektury „Dywizjon 303”

Poprawna odpowiedź: Polski dowódca dywizjonu po ranach Krasnodębskiego, kapitan, najskuteczniejszy polski as jednostki i moralny ośrodek reportażu

Dowództwo polskiego składu objął po tym, gdy Krasnodębski został ciężko poparzony w zasadzce, i poprowadził jednostkę przez najcięższe tygodnie walk.

Poprawna odpowiedź: W lipcu 1940 w Blackpool, a następnie od 2 sierpnia na lotnisku Northolt, zorganizowano polski dywizjon myśliwski z weteranów kampanii wrześniowej, przydzielając im brytyjskich dowódców.

Jednostka długo czekała na zgodę na walkę, a formalnie uznano ją za operacyjną dopiero po tym, jak Paszkiewicz samowolnie zestrzelił niemiecki myśliwiec i nazajutrz dywizjon stoczył pierwszą pełną walkę nad Kentem.

Poprawna odpowiedź: Odwaga pokazana jest nie jako hasło, lecz jako codzienna praktyka: starty na alarm, walki przeważone liczebnie, powroty do walki po ranach i gesty typu pogoni Karubina bez amunicji.

Ta codzienna gotowość miała swoją cenę, bo 11 września 1940 na południe od Londynu zginęło dwóch pilotów jednostki, co pokazało, jak drogo kosztowały jej sukcesy.

Poprawna odpowiedź: Na początkach dowództwo brytyjskie nie ufało polskim pilotom: przydzielono im brytyjskich dowódców, którzy mieli zaznajomić ich z językiem, procedurami i taktyką RAF.

Przydzieleni oficerowie, wśród nich Kent i Forbes, z czasem nabrali szacunku do polskich podwładnych, więc pierwotna rezerwa ustąpiła miejscu uznaniu dla ich umiejętności.

Poprawna odpowiedź: Reportaż domyka się wycofaniem dywizjonu na odpoczynek do Leconfield 11 października 1940 i refleksją autora nad znaczeniem bitwy: dywizjon kończy walkę jako jedna z najskuteczniejszych jednostek myśliwskich, ale jej sukces został okupiony śmiercią wielu młodych pilotów.

Tuż przed odejściem z linii jednostka straciła Frantiska, najskuteczniejszego pilota, który zginął w katastrofie podczas lotu niebojowego, co rzuciło cień na końcowy bilans zwycięstw.

Poprawna odpowiedź: Polscy piloci przechodzili przeszkolenie na myśliwcach Hawker Hurricane i oswajali się z brytyjskimi procedurami, formacjami i radiową łącznością w języku angielskim.

Największą trudnością była brytyjska doktryna formacji bitewnych, różna od polskich nawyków, a o sile jednostki zadecydowało doświadczenie bojowe weteranów, nie sam sprzęt.

Poprawna odpowiedź: Polscy piloci walczący na obcej ziemi są oderwani od rodzin i ojczyzny; ta samotność wzmacnia ich determinację, ale też czyni ich nosicielami pamięci o okupowanym kraju.

Pamięć o kraju znalazła oddźwięk, bo reportaż dotarł do okupowanej Polski i był tam potajemnie drukowany w Warszawie, stając się symbolem ducha walki.

Poprawna odpowiedź: 6 września 1940 skład dywizjonu wpadł w zasadzkę niemieckich myśliwców podczas wznoszenia: kilku pilotów zostało rannych, a dowódca Krasnodębski.

Tego dnia niemieckie myśliwce zaskoczyły polską formację w chwili nabierania wysokości. Cena okazała się wysoka: kilku lotników odniosło obrażenia, a major Zdzisław Krasnodębski doznał ciężkich poparzeń i musiał rozstać się z jednostką, co oznaczało utratę dowódcy.

Poprawna odpowiedź: Podporucznik

Jan Zumbach — Podporucznik, późniejszy dowódca dywizjonu, brawurowy pilot i jeden z najbarwniejszych asów jednostki.

Poprawna odpowiedź: 24 sierpnia 1940 dywizjon po raz pierwszy wystartował na alarm, lecz nie doszło do kontaktu z wrogiem, co zwiększało frustrację wyczekujących walki lotników.

Bezczynność przerwał 30 sierpnia 1940 Paszkiewicz, który w czasie lotu treningowego włączył się do walki i zestrzelił niemiecki myśliwiec, wymuszając decyzję o uznaniu jednostki za operacyjną.

Poprawna odpowiedź: Reportaż udowadnia, że polska jednostka odniosła najwyższą skuteczność wśród dywizjonów bitwy, czyniąc z pilotów argument za restytucją Polski po wojnie.

Wymiernym potwierdzeniem był końcowy bilans: jednostka zakończyła udział w bitwie jako najskuteczniejsza spośród dywizjonów na Hurricane, a służący w niej Czech Frantisek należał do najskuteczniejszych asów całej bitwy.

Poprawna odpowiedź: Fiedler opisuje strzelaniny powietrzne z rozmachem, ale także zwyczajne życie lotniska: karty, żarty, kolejki po posiłek, senność między alarmami i prysznice adrenalinowe po powrotach.

Dzięki temu zwykłemu życiu lotniska widać też cenę psychiczną walki: napięcie przed startem, euforię po zwycięstwie i załamania po śmierci kolegów.

Poprawna odpowiedź: Czeski sierżant służący w polskim dywizjonie

Josef Frantisek — Czeski sierżant służący w polskim dywizjonie, najskuteczniejszy pilot jednostki i jeden z najskuteczniejszych asów całej bitwy.

Poprawna odpowiedź: 30 sierpnia 1940 porucznik Ludwik Paszkiewicz podczas lotu treningowego zaatakował i zestrzelił niemiecki samolot, czym wywołał decyzję o ogłoszeniu jednostki operacyjną.

To było pierwsze zwycięstwo Paszkiewicza. W czasie lotu treningowego otworzył ogień do niemieckiej maszyny i ją strącił. Ten czyn sprawił, że zapadła decyzja o ogłoszeniu jednostki operacyjną.

Poprawna odpowiedź: Początkowa nieufność Brytyjczyków zmienia się we wspólnotę walki i przyjaźń; Fiedler pokazuje, jak wspólne ryzyko spaja pilotów różnych narodowości.

Wspólnotę budowały żarty, codzienne zwyczaje panujące na lotnisku i wzajemna pomoc, dzięki którym piloci znosili śmierć kolegów i wracali do walki.