Test z lektury „Romantyczność i inne ballady”

Poprawna odpowiedź: sierota z ludu rozmawiająca nocą z duchem zmarłego Jasia

Jej przekonanie o codziennych spotkaniach z ukochanym otoczenie bierze za obłęd, a poeta broni tej prawdy przed rozumowaniem starca.

Poprawna odpowiedź: W miasteczku na dawnej Litwie wieść o Karusi widzącej ducha ściąga na rynek ciekawski tłum mieszkańców.

Tłum przyciąga wieść o nocnych spotkaniach, choć zjaw się boi, a dziewczęta odprowadzają Karusię do domu, bo uchodzi za obłąkaną.

Poprawna odpowiedź: Ballada organizuje całą akcję wokół konfrontacji dwóch sposobów poznania: chłodnej analizy mędrca i żywotnej wiary ludu, a narrator opowiada się za tym drugim.

Rozstrzygnięcie przynosi końcowy wywód, w którym poznanie przez zmysły ustępuje miejsca poznaniu przez serce i wiarę, a poeta staje po stronie ludu.

Poprawna odpowiedź: Starzec przedstawia poglądy typowe dla oświecenia: ufa tylko rozumowi, doświadczeniu i naukowej metodzie, a wszystko, czego rozum nie ogarnia, uznaje za kłamstwo.

Dlatego zjawę Karusi tłumaczy złudzeniem zmysłów i chorobą wyobraźni, co czyni zeń przeciwnika poety w sporze o sposób poznania świata.

Poprawna odpowiedź: Ballada kończy się moralnym wywodem narratora, który uznaje uczucie i wiarę za silniejsze i pewniejsze źródło poznania niż rozumowe mierzenie świata zmysłami.

Ten morał domyka szerszą prawidłowość tomu, w którym czyn złowrogi wraca do sprawcy, a niedozwolone pragnienie kończy się odsłonięciem winy i karą.

Poprawna odpowiedź: mędrzec oświeceniowy tłumaczący świat rozumem i doświadczeniem

W sporze z poetą ucieleśnia oświeceniowy racjonalizm, a zestawienie obu postaci czyni z ballady programowe otwarcie całego tomu.

Poprawna odpowiedź: Dziewczyna rozmawia i tańczy ze zjawą zmarłego Jasia, a otoczenie uznaje to za objaw obłędu.

Spór o to, czy spotkanie było prawdziwe, pozostaje nierozstrzygnięty, a narrator opowiada się po stronie wiary i uczucia, nie starca.

Poprawna odpowiedź: Romantyczność pełni funkcję programową tomu: głosi pierwszeństwo uczucia i wyobraźni nad oświeceniowym racjonalizmem, czym otwiera nową epokę w literaturze polskiej.

Tom wydany w Wilnie w 1822 roku jako pierwszy tom Poezji uznaje się za początek polskiego romantyzmu, a spór poety ze starcem jest jego programową zapowiedzią.

Poprawna odpowiedź: obrońca ludu

Poeta — obrońca ludu, uczuć i wiary w sporze z rozumem.

Poprawna odpowiedź: Starzec wyjaśnia tłumowi, że zjawa jest złudzeniem, a sierota ofiarą zabobonu i chorej wyobraźni.

Wygłasza to wobec ludu, który sam wierzy w znaki i zjawy, choć się ich boi, więc jego wykład nie rozstrzyga sporu obecnych.

Poprawna odpowiedź: Bohaterowie z ludu są nosicielami prawdy o świecie; ich wierzenia, pieśni i podania traktowane są poważnie, a nie jako przedmiot kpiny uczonego towarzystwa.

Poeta broni prawa ludu do jego przeżyć, przeciwstawiając się chłodnej ocenie starca i uznając wiarę za pełnoprawne źródło prawdy o świecie.

Poprawna odpowiedź: duch zmarłego ukochanego Karusi widziany nocą na rynku

Jego zjawa tańczy i rozmawia z ukochaną na rynku, co otoczenie bierze za objaw obłędu, a poetę skłania do obrony jej przeżyć.

Poprawna odpowiedź: Poeta broni Karusi i głosi, że uczucie oraz wiara mówią do człowieka silniej niż rozumowe rozważanie.

Staje tym samym w obronie prawa Karusi do jej przeżyć i przekonuje, że uczucie daje poznanie niedostępne suchym rozważaniom.

Poprawna odpowiedź: Siły nadprzyrodzone w balladach tomu osądzają ludzkie czyny, karzą zdradę i zbrodnię oraz przywracają zaburzony ład moralny, jak w Świteziance i Lilijach.

Ta prawidłowość powtarza się w całym tomie, którego akcja rozgrywa się w konkretnych miejscach ziem litewskich, gdzie świat swojski styka się z tajemniczym.

Poprawna odpowiedź: tłum mieszkańców miasteczka gromadzący się wokół Karusi

Choć lud żywotnie wierzy w zjawy i znaki, zarazem się ich boi, a w sporze o ducha staje po stronie realności świata duchów.