Test z lektury „Dziady część II”

Poprawna odpowiedź: ludowy mędrzec i mistrz ceremonii

Guślarz — ludowy mędrzec i mistrz ceremonii, który przewodzi obrzędowi dziadów i pośredniczy między światem żywych a zmarłymi.

Poprawna odpowiedź: Nocą mieszkańcy wsi gromadzą się w opuszczonej kaplicy na cmentarzu, aby odprawić obrzęd dziadów.

Obrzęd trwa od wieczora aż do świtu, a zbiorowym bohaterem jest chór mieszkańców wsi, którzy wspólnie prowadzą dialog ze zjawami.

Poprawna odpowiedź: Utwór opiera się na prostym, surowym kodeksie moralnym: każda wina musi zostać odpokutowana, a stopień kary odpowiada wadze przewinienia; losy kolejnych zjaw są zarazem przestrogą dla żywych.

Zasada, że bez doświadczenia goryczy nie ma nieba, dotyka też dzieci, które nic złego nie zrobiły, dlatego wypowiedzi zjaw trzeba czytać przede wszystkim jako przestrogę dla żywych.

Poprawna odpowiedź: II część Dziadów powstała w Kownie w latach 1821–1822.

Cały cykl powstawał etapami i bywa nazywany od dwóch miast, a drukiem utwór ukazał się rok później, w tomie razem z wierszem o upiorze i kolejną częścią.

Poprawna odpowiedź: Zakończenie należy do najbardziej osobliwych scen dramatu i nie przynosi rozwiązania. Po trzech rytualnych przywołaniach, zakończonych wyrokami i proroctwami, w kaplicy pojawia się niewezwane Widmo młodego mężczyzny, który wychodzi z zapadniętej podłogi, milczy, wskazuje na zakrwawione serce i wpatruje się w Pasterkę.

Zakończenie: Zakończenie należy do najbardziej osobliwych scen dramatu i nie przynosi rozwiązania. Po trzech rytualnych przywołaniach, zakończonych wyrokami i proroctwami, w kaplicy pojawia się niewezwane Widmo młodego mężczyzny, który wychodzi z zapadniętej podłogi, milczy, wskazuje na zakrwawione serce i wpatruje się w Pasterkę. Guślarz nie potrafi go odpędzić przekleństwem, wodą święconą ani światłem gromnicy, więc wieśniacy wyprowadzają Pasterkę z kaplicy, a zjawa podąża za nią. Obrzęd kończy się bez wyjaśnienia, kim jest ta postać i jaka wina ją tu przywiodła; opracowania widzą w niej zapowiedź historii Gustawa z IV części cyklu i łączą ją z bohaterem wiersza Upiór, ale związek ten pozostaje interpretacją, a nie rozstrzygnięciem wpisanym w tekst.

Poprawna odpowiedź: zbiorowy bohater dramatu

Chór wieśniaków — zbiorowy bohater dramatu; mieszkańcy wsi zgromadzeni nocą w kaplicy, którzy wspólnie odprawiają obrzęd i prowadzą dialog ze zjawami.

Poprawna odpowiedź: Guślarz otwiera obrzęd i wzywa dusze czyśćcowe do kaplicy, a chór odpowiada pieśnią.

Po pieśni chóru następują trzy równolegle zbudowane przywołania, z których każde kończy się innym pytaniem i inną odpowiedzią, a całość domyka scena oparta na milczeniu.

Poprawna odpowiedź: Kolejność przywołań dzieli zmarłych na duchy lekkie, średnie i ciężkie, co pozwala pokazać różne kategorie win: brak doświadczenia (dzieci), obojętność na uczucia innych (Zosia) oraz okrucieństwo wobec poddanych (Zły Pan).

Każdemu stopniowi przypisany jest inny środek: garść kądzieli, wianek ze święconych ziół oraz kocioł wódki, dzięki czemu wznoszenie kolejnych wezwań ma czytelną gradację.

Poprawna odpowiedź: Została opublikowana w 1823 roku w drugim tomie Poezji, razem z wierszem Upiór i IV częścią Dziadów.

Finałowa zjawa pozostaje zagadką, bo jej tożsamość jest tylko przedmiotem interpretacji, a sama postać milczy i nie ujawnia, jaka wina ją tu przywiodła.

Poprawna odpowiedź: pomocnik Guślarza i przewodnik chóru

Starzec — pomocnik Guślarza i przewodnik chóru, wykonujący jego polecenia w trakcie wzywania kolejnych dusz.

Poprawna odpowiedź: Spalenie garści kądzieli przywołuje duchy lekkie, czyli dusze z lekkimi winami.

Jako pierwsze przybywają zmarłe w dzieciństwie dzieci z tej samej wsi, których matka wciąż żyje i należy do miejscowej wspólnoty.

Poprawna odpowiedź: Dzieci nie mogą wejść do nieba, bo ich życie było wyłącznie zabawą, a Zosia nie może dotknąć ziemi, bo nie przeżyła niczego naprawdę; utwór przekonuje, że pełne życie wymaga doświadczenia bólu, rozczarowania i trudu.

Jej karą jest zawieszenie między niebem a ziemią, a płynąca z tej historii reguła pokazuje, że o zbawieniu decyduje doświadczenie trudu, co bywa uznawane za krzywdzące dla najmłodszych.

Poprawna odpowiedź: Akcja rozgrywa się w noc dziadów — obrzędu, który lud odprawiał, aby pomóc duszom zmarłych przodków.

Obrzęd ma rodowód przedchrześcijański i był zwalczany przez Kościół, a mimo to bohaterowie posługują się krzyżem i mówią o czyśćcu, niebie oraz piekle.

Poprawna odpowiedź: duchy lekkie

Józio i Rózia — duchy lekkie; zmarłe w dzieciństwie rodzeństwo z tej samej wsi, którego matka wciąż żyje i należy do miejscowej wspólnoty.

Poprawna odpowiedź: W kaplicy ukazuje się para zmarłych dzieci, rodzeństwo Józio i Rózia.

Ich matka wciąż żyje i należy do miejscowej wspólnoty, więc obrzęd staje się dla niej sposobem na kontakt z dziećmi, które odeszły w dzieciństwie.