Test z lektury „Dziady cz. III”

Poprawna odpowiedź: główny bohater dramatu

Konrad (wcześniej Gustaw) — główny bohater dramatu; romantyczny poeta i więzień polityczny, który w celi przechodzi przemianę z Gustawa w Konrada i wygłasza Wielką Improwizację.

Poprawna odpowiedź: W 1817 roku w Wilnie powstaje Towarzystwo Filomatów, tajna organizacja samokształceniowa studentów Uniwersytetu Wileńskiego, do której wkrótce dołączy młody Mickiewicz.

Rozbicie tego Towarzystwa wraz z filaretami i prowadzone w latach 1823-1824 śledztwo stało się bezpośrednim impulsem do napisania dramatu.

Poprawna odpowiedź: Utwór systematycznie gromadzi obrazy cierpienia zbiorowości: głód i wycieńczenie więźniów, tortury podczas przesłuchań, wywózki młodych ludzi na Syberię oraz błaganie matki o litość dla katowanego syna.

Martyrologia narodu polega na tym, że dramat nie zamyka się w losie jednej postaci, lecz zbiera wiele scen przemocy i niedoli — od głodu i wyniszczenia po zsyłki oraz cierpienie matek — i ukazuje je jako ogniwa wspólnego losu uciśnionej wspólnoty. Właśnie dlatego trafna jest odpowiedź obejmująca całokształt tych obrazów: pojedyncze losy nabierają sensu dopiero razem, jako jedno zbiorowe męczeństwo, które nadaje narodowi godność.

Poprawna odpowiedź: Bezpośrednim impulsem do napisania utworu było rozbicie tajnych organizacji młodzieży wileńskiej — Towarzystwa Filomatów i związanych z nim filaretów — oraz śledztwo prowadzone na Litwie w latach 1823-1824.

Dramat rozgrywa się dokładnie w okresie tego śledztwa, bo jego akcja obejmuje czas od nocy przed Zaduszkami 1823 roku do jesieni 1824 roku.

Poprawna odpowiedź: Utwór nie kończy się rozstrzygnięciem dramatycznym, lecz dwoma różnymi finałami.

Zakończenie: Utwór nie kończy się rozstrzygnięciem dramatycznym, lecz dwoma różnymi finałami. Dramat zamyka scena IX na cmentarzu: Guślarz i Kobieta próbują wywoływać duchy, ale zaklęcia nie działają, a o świcie oboje widzą kibitki wywożące skazańców na Syberię. Kobieta rozpoznaje wśród nich Konrada — ma on na piersi krwawiącą ranę zadaną przez wrogów narodu oraz ukrytą ranę na czole, będącą śladem jego własnego dumnego buntu przeciw Bogu. Los bohatera pozostaje więc otwarty i nie zostaje jednoznacznie potępiony, tym bardziej że w scenach metafizycznych o jego dusze walczyły zarówno dobre, jak i złe duchy. Całość zamyka następnie epicki Ustęp, który nie jest już akcją dramatyczną, lecz cyklem wierszy opisujących podróż Pielgrzyma, czyli zesłanego Konrada, po imperium rosyjskim: trakt wiodący w głąb Rosji, przedmieścia Petersburga zbudowanego na ludzkiej krwi, przegląd wojska i spotkanie z mistykiem Józefem Oleszkiewiczem pod pomnikiem Piotra Wielkiego. Ostatnim słowem utworu jest liryczny wiersz Do przyjaciół Moskali, hołd złożony rosyjskim dekabrystom, w którym poeta przypomina o wspólnej walce z tyranią i wyraża wiarę, że krępujące Polaków i Rosjan łańcuchy w końcu pękną. Żadna z linii fabularnych nie zostaje domknięta — wszystkie wątki pozostają niedopowiedziane, co jest zamierzoną cechą otwartej kompozycji utworu.

Poprawna odpowiedź: pokorny zakonnik i brat bernardyn

Ksiądz Piotr — pokorny zakonnik i brat bernardyn; odprawia egzorcyzmy nad Konradem i dostępuje profetycznego widzenia o przyszłych losach Polski.

Poprawna odpowiedź: Jesienią 1823 roku carski senator Nikołaj Nowosilcow przeprowadza na Litwie brutalne śledztwo wymierzone w tajne organizacje młodzieży wileńskiej.

Śledztwo objęło kilkaset osób, a kilkudziesięciu studentów osadzono w klasztorze bazylianów przy ulicy Ostrobramskiej w Wilnie.

Poprawna odpowiedź: Utwór przekłada klęskę polityczną na język religijny: Polska zostaje ukazana jako Chrystus narodów, który dźwiga krzyż zbity z trzech zaborczych drewien i przez własne cierpienie ma przynieść zbawienie innym.

Trafność tej odpowiedzi wynika z tego, że dramat nadaje klęsce wymiar sakralny: upadek państwa zostaje przedstawiony jako ofiara o charakterze odkupieńczym, a cierpiąca wspólnota zajmuje miejsce zbawiciela wobec innych ludów. W III części utworu realizuje się to jednak nie przez cały naród, lecz przez wybitne jednostki — przede wszystkim przez księdza Piotra, dlatego mówi się tu o mesjanizmie jednostkowym.

Poprawna odpowiedź: Scena I rozgrywa się w Wigilię Bożego Narodzenia: więźniowie wymykają się z cel i gromadzą u Konrada, witając nowo aresztowanego Żegotę, który trafił do więzienia mimo braku udziału w spiskach.

Wigilia jest jedną z kilku dat obok 1 listopada i Wielkanocy, bo utwór łamie zasadę jedności czasu i zestawia je z warstwą mityczną.

Poprawna odpowiedź: główny antagonista

Senator Nikołaj Nowosilcow — główny antagonista; carski senator i kurator wileńskiego okręgu naukowego, kierujący śledztwem przeciwko polskiej młodzieży.

Poprawna odpowiedź: Poeta, który w chwili aresztowań pracował w Kownie i wcześniej zakończył działalność filomacką, zostaje w 1824 roku objęty nakazem opuszczenia Litwy.

Poprawna data wynika z ciągu zdarzeń: poeta pracował wtedy w Kownie i miał już za sobą zakończoną działalność filomacką, a właśnie w tym czasie doszło do aresztowań. Skutkiem było wydane w 1824 roku polecenie wyjazdu z Litwy, dlatego wskazany rok jest właściwy.

Poprawna odpowiedź: Konrad buntuje się przeciw Bogu w imieniu miłości do ludzi i gotowości cierpienia za nich, co czyni go figurą prometejską; żąda władzy równej Stwórcy, aby samodzielnie uszczęśliwić naród.

Bunt prometejski: Konrad buntuje się przeciw Bogu w imieniu miłości do ludzi i gotowości cierpienia za nich, co czyni go figurą prometejską; żąda władzy równej Stwórcy, aby samodzielnie uszczęśliwić naród. Jego bunt prowadzi jednak do klęski, bluźnierstwa i grzechu pychy, dlatego utwór pokazuje zarazem wielkość, jak i granice postawy prometejskiej.

Poprawna odpowiedź: Ewa zasypia przy modlitwie i dostępuje widzenia: Matka Boska podaje małemu Jezusowi wieniec z kwiatów, a On obsypuje nimi śpiącą dziewczynę; wśród kwiatów pojawia się róża, która żali się, że została wyrwana z rodzinnej trawy, lecz jej ofiara była konieczna.

Obraz róży wyrwanej z rodzinnej trawy wpisuje cierpienie narodu w logikę ofiary, która jest bolesna, ale konieczna i zostaje wynagrodzona.

Poprawna odpowiedź: niewidoma matka torturowanego więźnia

Pani Rollison — niewidoma matka torturowanego więźnia, która błaga senatora o litość dla syna i demaskuje bezradność jednostki wobec carskiego bezprawia.

Poprawna odpowiedź: Powstanie listopadowe lat 1830-1831 kończy się klęską, co zapoczątkowuje Wielką Emigrację polskiej elity, głównie do Francji.

Klęska jest bezpośrednim tłem utworu, który powstał wiosną 1832 roku w Dreźnie, dlatego nazywa się go Dziadami drezdeńskimi.