Test z lektury „Odyseja (fragmenty)”

Poprawna odpowiedź: Król Itaki, władca miasta i wyspy, mąż Penelopy i ojciec Telemacha

Odyseusz — Król Itaki, władca miasta i wyspy, mąż Penelopy i ojciec Telemacha; bohater eposu, słynący ze sprytu i wymyślności bardziej niż z siły, który przez dziesięć lat wraca po wojnie trojańskiej do domu, przechodząc próby morza, bogów i własnych słabości..

Poprawna odpowiedź: Atena przekonuje Zeusa, że Odyseusz powinien wrócić do domu; jedynie Posejdon, przebywający z dala, sprzeciwia się temu, więc bogowie działają podczas jego nieobecności.

Bogowie mogą działać, bo Posejdon ściga bohatera gniewem morza po oślepieniu jego syna, a klątwa cyklopa skazuje towarzyszy i opóźnia powrót.

Poprawna odpowiedź: Cała konstrukcja eposu służy tematowi powrotu: dom jest dla Odyseusza tożsamością, rodziną i królestwem, a każda przygoda sprawdza, czy bohater nie zapomni o celu; odmowa nieśmiertelności u Kalipso jest najpełniejszym wyrazem tej wartości.

Wybór między wiecznym życiem bez tożsamości a skończonym życiem męża, ojca i króla jest wyborem człowieczeństwa, a wszystkie pokusy podróży wymagałyby porzucenia domu.

Poprawna odpowiedź: Kirke po roku życia na jej wyspie instruuje Odyseusza o drodze do domu: każe mu zjechać do Hadesu po pouczenie uśpionego wróżbity Tejrezjasza i ostrzega przed Syrenami, Scyllą i Charybdą oraz o bykami Heliosa.

Jej wskazówki okazują się niezbędne, bo w wąskim przejściu między Scyllą a Charybdą bohater musi wybrać ryzyko i traci sześciu ludzi.

Poprawna odpowiedź: W zakresie fragmentów obowiązkowych kończy się wątek Syren, Scylli i Charybdy oraz byków Heliosa, a pełne zakończenie eposu, znane z kontekstu całości, obejmuje masakrę zalotników w hali pałacowej, rozpoznanie Penelopy po tajemnicy łóżka, pojednanie z Laertesem i przymierze Posejdona pod warunkiem rytualnej wyprawy Odyseusza w głąb lądu z wiosłem na ramieniu.

Posejdon zgadza się na powrót pod warunkiem, że bohater jeszcze raz wyruszy w głąb lądu z wiosłem, a Penelopa rozpoznaje go po wspólnej tajemnicy łoża.

Poprawna odpowiedź: Żona Odyseusza i królowa Itaki

Penelopa — Żona Odyseusza i królowa Itaki; symbol wiernej żony, która przez dwadzieścia lat czeka na powrót męża, opiera się zalotnikom trikiem z tkaniną i prowadzi dom w czasach bezpańskich..

Poprawna odpowiedź: Bohater spędza siedem lat u nimfy Kalipso na Ogygii, odrzucając jej obietnicę nieśmiertelności i codziennie płacząc nad morzem w tęsknocie za Itaką.

Siedem lat to niewola-gościna, w której odmowa nieśmiertelności znaczy wybór skończonego życia jako mąż, ojciec i król zamiast wieczności bez tożsamości.

Poprawna odpowiedź: Odyseusz wygrywa nie siłą, lecz pomysłem: imię Nikt, kij do oślepienia, wosk w uszach, maska żebraka, właściwa chwila ujawnienia; epos przeciwstawia go bohaterom siły i pokazuje, że rozum jest bronią cywilizacji.

Ceną sprytu bywa ryzyko: imię wobec cyklopa ściąga klątwę, a ujawnienie się zalotnikom oznacza walkę, choć bohater wygrywa oba starcia.

Poprawna odpowiedź: Penelopa, wierna żona, wytrzymuje presję zalotników trikiem z tkaniną: tka sukno pogrzebowe dla Laertesa w dzień i rozpruwa je nocą, odkładając decyzję o ponownym małżeństwie.

Trik działał trzy lata, aż został zdemaskowany, a przez dwadzieścia lat Penelopa broniła domu podstępem, nie siłą.

Poprawna odpowiedź: Syn Odyseusza i Penelopy, młody dorosły mężczyzna bez ojca, który wyrusza w podróż po wieści o ojcu i w finale staje obok niego w walce z zalotnikami

Jego droga to inicjacja: od bezradnego chłopca w domu pełnym wrogów, przez zgromadzenie i podróż do Pylos i Sparty, aż po walkę w hali pałacowej.

Poprawna odpowiedź: Na polecenie Zeusa Hermes przynosi Kalipso rozkaz wypuszczenia Odyseusza; nimfa buduje mu tratwę, lecz Posejdon zatapia ją burzą przy brzegach Scherii.

Kalipso kocha bohatera na swój sposób i musi go wypuścić tylko na rozkaz Zeusa, a gniew Posejdona niszczy tratwę tuż przed lądem Feaków.

Poprawna odpowiedź: Podróż Odyseusza jest serią testów gościny: Feacy, Eumajos i gościnne domy wypełniają prawo, a cyklopi i zalotnicy je łamią i ponoszą karę; gościna okazuje się fundamentem porządku moralnego świata greckiego.

Złamanie gościny jest wykroczeniem przeciw całemu porządkowi: zalotnicy rabowali dom i grozili rodzinie, dlatego spotyka ich kara.

Poprawna odpowiedź: Penelopa urządza dla zalotników konkurs: kto natnie strzałę z łuku Odyseusza przez dwanaście toporów, tego poślubi; nikt poza wędrownym żebrakiem nie jest w stanie nawet przeciągnąć cięciwy.

Konkurs jest rozstrzygnięciem ukrytej próby: wcześniej Odyseusz wrócił jako stary żebrak, żeby sprawdzić, kto pozostał mu wierny, a kto jest wrogiem w jego domu.

Poprawna odpowiedź: Jednościły cyklop, syn Posejdona, żyjący w jaskini bez praw i bez społeczeństwa

Polifem — Jednościły cyklop, syn Posejdona, żyjący w jaskini bez praw i bez społeczeństwa; pożera ludzi, oślepiony przez Odyseusza, i zesyła na niego klątwę swego ojca..

Poprawna odpowiedź: Nagiego, rozbitego Odyseusza odnajduje nad rzeką Nausikaa, córka króla Feaków, i prowadzi go do pałacu swego ojca Alkinoosa.

Nausikaa przychodzi nad rzekę z druhnami prać odzież ślubną, a jej dwór w Scherii staje się dla rozbitka pierwszym gościnnym miejscem po latach tułaczki.

Poprawna odpowiedź: Towarzysze giną za chciwość i nieposłuszeństwo, zalotnicy za bezczelność i rabunek, Polifem za bezprawie; epos rozwija greckie pojęcie miary: nadmiar zawsze spotyka kara, a przetrwanie wymaga umiaru.

Los towarzyszy nie wynika ze złej woli losu: giną z powodu własnego nieposłuszeństwa, chciwości i lekceważenia bogów, co czyni z nich przestrogę.

Poprawna odpowiedź: Konstrukcja eposu odwraca kolejność: zaczyna się od narady bogów i od sytuacji Odyseusza u Kalipso, a jego wcześniejsze tułaczki poznajemy dopiero z pierwszoosobowej opowieści na dworze Feaków.

Dzięki temu powstaje opowieść w opowieści: bohater ujawnia imię dopiero na uczcie i sam relacjonuje swoje tułaczki w trzech pieśniach.

Poprawna odpowiedź: Czarodziejka i nimfa na wyspie Ajajaja, która zmienia ludzi w świnie i zostaje kochanką Odyseusza

Kirke — Czarodziejka i nimfa na wyspie Ajajaja, która zmienia ludzi w świnie i zostaje kochanką Odyseusza; praktyczna doradczyni, która instruuje bohatera o dalszej drodze i o zaświatach..