Test z lektury „Antygona”

Poprawna odpowiedź: córka Edypa i Jokasty

Antygona — córka Edypa i Jokasty, siostra Ismeny, Eteoklesa i Polinika, narzeczona Hajmona, tytułowa bohaterka dramatu i symbol buntu przeciw bezdusznej władzy.

Poprawna odpowiedź: Eteokles i Polinik umawiają się o podział rządów w Tebach, ale Eteokles po roku odmawia oddania tronu bratu.

Złamane słowo staje się zarzewiem bratobójczej walki o tron, w której obaj pretendenci giną, a jednego z nich władca chowa potem z honorami.

Poprawna odpowiedź: Antygona powołuje się na niepisane, wieczne prawa bogów nakazujące pochówek bliźniego, a Kreon na prawo państwowe i suwerenność władcy; sofoklesowski konflikt nie ma oczywistego rozstrzygnięcia, bo obie sprawy w epoce uznawano za słuszne.

Żadna ze stron nie ma monopolu na słuszność, bo nakaz pochówku i racja państwa miały wówczas równą wagę, a wybór między nimi zawsze kończy się winą.

Poprawna odpowiedź: Strażnicy odkrywają symboliczny pochówek Polinika i Antygona zostaje schwytana, gdy wraca do ciała brata.

Mimo zakazu ktoś przysypuje zwłoki ziemią, a gdy wraca, by dokończyć obrzęd, wpada w ręce straży pilnującej ciała.

Poprawna odpowiedź: Tragedia kończy się samobójstwem Antygony, Hajmona i Eurydyki; Kreon, który za późno odwołuje wyrok, zostaje sam z poczuciem winy i wyrzutami. Chór kończy tragedię refleksją, że mądrość jest najwyższym dobrem, a pycha prowadzi człowieka do klęski; rozum i miarę człowiek zdobywa zwykle dopiero w późnym wieku.

Kara wymierzona przez władcę obraca się przeciwko niemu samemu, bo zanim zdąży ją cofnąć, traci rodzinę, a jego wyniosłość zostaje nazwana wprost przyczyną nieszczęścia.

Poprawna odpowiedź: władca Teb po śmierci siostrzeńców

Kreon — władca Teb po śmierci siostrzeńców, brat Jokasty i wuj Antygony, antagonista dramatu, uosobienie pychy (hybris) i tyrannos.

Poprawna odpowiedź: Polinik sprowadza obce wojska, by odzyskać tron, i w walce o władzę obaj bracia giną.

Spór o władzę kończy się tak, że żaden z rywali nie cieszy się tronem, a zwłoki jednego z nich zostają wydane na pastwę zwierząt.

Poprawna odpowiedź: Kreon uosabia pychę władcy, który nie słucha ani rodziny, ani ludu, ani wróżbity; dopiero klęska uczą go rozumu i miary, co Chór formułuje w eksodosie jako puentę.

Odrzucenie kolejnych ostrzeżeń i zbyt późna zmiana zdania sprawiają, że wyniosłość kosztuje życie najbliższych, a rozum i miarę człowiek zdobywa dopiero po nieszczęściu.

Poprawna odpowiedź: Ismena próbuje wziąć na siebie współudział w pochówku, by ratować siostrę, ale Antygona odrzuca jej ofiarę.

Kontrast między siostrami polega na tym, że jedna kieruje się rozsądkiem i lękiem, a druga gotowa jest przyjąć całą odpowiedzialność, nie dzieląc się nią z nikim.

Poprawna odpowiedź: siostra Antygony

Ismena — siostra Antygony, uosobienie łagodności i pokory, postać kontrastowa wobec tytułowej bohaterki.

Poprawna odpowiedź: Kreon obejmuje tron Teb, uznaje Polinika za zdrajcę i zakazuje jego grzebania, podczas gdy Eteoklesowi wyprawia uroczysty pogrzeb.

Jeden z braci zostaje uhonorowany jako obrońca miasta, a drugiego spotyka kara pośmiertna, co od razu ustawia strony przyszłego sporu.

Poprawna odpowiedź: Antygona i Kreon stoją po dwóch stronach sprzecznych, obu słusznych racji; działanie bohaterki z góry skazane jest na niepowodzenie, a wybór którejkolwiek strony oznacza winę i cierpienie.

Sprzeczne obowiązki wykluczają kompromis, więc każdy wybór pociąga za sobą winę, a widz śledzi spór bez jasnego rozstrzygnięcia, kto ma rację.

Poprawna odpowiedź: Tragedia jest zbudowana według zasad tragedii attyckiej: prolog, parodos, pięć epeisodionów, pięć stasimonów i eksodos, przy zachowaniu zasady trzech jedności.

Akcja mieści się w jednym miejscu i jednym dniu, a pieśni chóru dzielą kolejne odsłony, co nadaje całości przejrzysty, wzorcowy dla gatunku porządek.

Poprawna odpowiedź: syn Kreona i narzeczony Antygony

Hajmon — syn Kreona i narzeczony Antygony, postać doradcza i tragiczna.

Poprawna odpowiedź: Antygona wyjawia Ismenie zamiar pochowania brata; Ismena odmawia udziału z obawy przed władzą.

Lęk przed władcą sprawia, że jedna z sióstr odcina się od zamiaru, ale w chwili procesu zechce podzielić winę, choć spotka się z odmową.