Test z lektury „Ojciec Goriot”

Poprawna odpowiedź: Tytułowy ojciec, emerytowany producent makaronu i wermiszeli, który zubożał dla swoich dwóch córek

Jego oddanie córkom bywa czytane dwojako: jako bezinteresowna świętość ojca albo jako odczłowieczające uzależnienie, które kończy się śmiercią w samotności.

Poprawna odpowiedź: Powieść otwiera się szczegółowym opisem ponurego pensjonatu przy ulicy Neuve-Sainte-Geneviève i portretami jego skromnych pensjonariuszy, w tym tajemniczego Gorioti i Vautrina.

Stęchlizna domu i fałszywa elegancja salonu zapowiadają mikroświat społeczny, a klamrą dla tego otwarcia staje się finał na wzgórzu cmentarza, skąd bohater patrzy na miasto.

Poprawna odpowiedź: Goriot oddaje córkom cały majątek i żyje tylko ich szczęściem; jego miłość przechodzi w uzależnienie i w konieczność niemal całkowitego unicestwienia siebie, aż do śmierci w samotności. Balzac pokazuje, że instytucja rodziny rozpada się, gdy miłość zostaje zredukowana do kupowania uczuć pieniędzmi.

Gdy uczucie zastępuje się kupowaniem, rodzina przestaje działać: córki wydane dla fortuny same stają się narzędziem zabezpieczenia majątku i tracą wpływ na własne życie.

Poprawna odpowiedź: Powieść otwiera rozbudowany opis pensjonatu Vauquer: ponury dom przy ulicy Neuve-Sainte-Geneviève, z zapachem stęchlizny i salonem utrzymanym przez gospodynię w fałszywej elegancji.

Nagromadzenie drobiazgów, od zapachu przez wyposażenie pokoi po portrety mieszczan, służy realizmowi i odsłania materialne warunki życia bohaterów.

Poprawna odpowiedź: Rastignak opiekuje się umierającym Goriotem i organizuje jego skromny pogrzeb; po ceremonii udaje się na cmentarz Pere-Lachaise i, patrząc ze wzgórza na Paryż nad Sekwaną, rzuca miastu wyzwanie, które oznacza jego decyzję o wejściu w grę o władzę i majątek, porzucając studia i moralne wątpliwości.

Po bezpłatnym obiedzie u pani Vauquer, stanowiącym zapłatę za opiekę, jego wyzwanie daje się czytać dwojako: jako zwycięstwo nad miastem albo jako oddanie mu własnej duszy.

Poprawna odpowiedź: Młody student prawa z prowincji, bohater drogi rozwoju

Eugeniusz de Rastignac — Młody student prawa z prowincji, bohater drogi rozwoju; z naiwnego prowincjusza przemienia się w karierowicza gotowego na wszystko, by osiągnąć pozycję w paryskim świecie..

Poprawna odpowiedź: Pensjonariusze wykorzystują Goriota jako kozła ofiarnego; ustalają wkrótce, że biedny emerytowany fabrykant wydawał obie córki za majątek i życie w zbytku.

Najpierw czeladnik podszywa się pod Goriota, potem cała sala nęka starca drwinami; dopiero wizyty dwóch eleganckich kobiet pozwalają rozpoznać w nich jego córki.

Poprawna odpowiedź: Rastignak przyjeżdża do Paryża z marzeniami o karierze prawniczej, ale szybko odkrywa, że awans odbywa się przez salony, kobiety i pieniądze. Powieść pokazuje mechanizm wspinania się w hierarchii jako grę, w której moralność musi ustąpić pragmatyzmowi.

Granice klas okazują się iluzoryczne, choć kosztowne, bo przenikają przez małżeństwa, salony i pieniądze; finał pokazuje bohatera porzucającego studia prawnicze dla tej właśnie drogi.

Poprawna odpowiedź: Vautrin proponuje Rastignacowi układ: poślubi Victorine, do której brat uniemożliwia dostęp do fortuny ojca Taillefera, a Vautrin każe swojego człowieka sprowokować brata do pojedynku, w którym polegnie.

Pojedynek zaaranżowany przez ludzi Vautrina czyni z Victorine spadkobierczynię fortuny Taillefera, lecz oburzony zbrodnią Eugeniusz odmawia i wychodzi z rozmowy z żalem do własnej niemocy.

Poprawna odpowiedź: Tajemniczy zbiegły skazaniec ukrywający się w pensjonacie pod fałszywym nazwiskiem

Vautrin (Jacques Collin) — Tajemniczy zbiegły skazaniec ukrywający się w pensjonacie pod fałszywym nazwiskiem; moralny oponent Rastignaca, głos cycka realpolitik i cynicznej filozofii sukcesu..

Poprawna odpowiedź: Młody student prawa z południa Francji postanawia wybić się w Paryżu i za pośrednictwem rodziny zdobywa listy do dalekiej krewnej, wicehrabiny de Beauséant.

List od ciotki otwiera mu drzwi do najmodniejszego salonu Paryża, a znajomość z tą krewną zapoczątkowuje przemianę naiwnego prowincjusza w karierowicza.

Poprawna odpowiedź: Arystokratyczne salony i domy burżuazyjne kryją pod elegancją zdrady, hazard, korupcję i manipulacje. Balzac obnaża mechanizm podwójnych standardów, w których pozory i pieniądze przesłaniają rzeczywiste relacje rodzinne i uczuciowe.

Cyniczna filozofia Vautrina obnaża tę obłudę i stawia pytanie o granice moralności w społeczeństwie pieniądza, a jej wizytówką bywa elegancki hazardzista pasożytujący na wielkim świecie.

Poprawna odpowiedź: Vautrin ujawnia Rastignacowi swoją koncepcję prawa ulicy: w Paryżu, opisanym jako las, gdzie biegają drapieżniki, liczy się energia i zdecydowanie, nie moralność.

Ta wizja miasta jako lasu, w którym o przetrwanie walczy dwadzieścia plemion, uzasadnia jego propozycję małżeństwa z Victorine; Eugeniusz odmawia zbrodni, ale przeżywa kryzys moralny.

Poprawna odpowiedź: Starsza córka Goriota, hrabina

Anastazja de Restaud — Starsza córka Goriota, hrabina; wydana za arystokratę de Restauda, tonie w długach kochanka Maksyma de Trailles i traci pozycję u męża..

Poprawna odpowiedź: Wizyta u Anastazji de Restaud kończy się kompromitacją Eugeniusza i hrabiny, gdy wchodzi Goriot, ujawniając wszem i wobec pokrewieństwo z żoną arystokraty.

Hrabina zostaje upokorzona, a Eugeniusz wyproszony z salonu; pogrążona w długach z powodu kochanka traci oparcie u męża, a wieść o sprzedaży jej diamentów i niemoc ojca doprowadzają Goriota do udaru.

Poprawna odpowiedź: Miasto jest jak las, w którym dwadzieścia plemion toczy walkę o byt; balzacowski Paryż traktuje przybyszów jak zwierzynę, a ich energia pochłania albo degeneruje. Przestrzeń miejska determinuje los bohaterów, zwłaszcza młodego Rastignaka.

Regułę ulicy formułuje sam Vautrin, a ostatnia scena pozwala pytać, czy bohater odniósł zwycięstwo nad miastem, czy raczej oddał mu duszę.

Poprawna odpowiedź: Pogrzeb Goriota jest żałośnie skromny: przybywają tylko Rastignac, służący Christophe i wynajęte płaczki; Msza jest bez chóru, a znicze i pojazdy wypożyczone.

Żadna z córek nie zjawia się przy trumnie; przy umierającym czuwają tylko Rastignak i Bianchon, a obrzęd przechodzi bez kazania.

Poprawna odpowiedź: Młodsza córka Goriota, żona bankiera de Nucingena

Delphine de Nucingen — Młodsza córka Goriota, żona bankiera de Nucingena; zakochana w Rastignaku i uwięziona w małżeństwie pozbawionym szczęścia i własnych pieniędzy..