Test z lektury „Opowieść wigilijna”

Poprawna odpowiedź: główny bohater

Ebenezer Scrooge — główny bohater, skąpy bogacz, który dzięki duchom przechodzi radykalną przemianę moralną.

Poprawna odpowiedź: Narrator otwiera opowieść jednoznacznym stwierdzeniem, że Jacob Marley umarł, by usunąć wątpliwości czytelnika co do statusu wspólnika Scrooge’a.

Zapowiedziana na wstępie śmierć nie zamyka wątku, bo ten sam Marley wraca jako duch z ostrzeżeniem i zapowiedzią trzech wizyt, a jego los staje się przestrogą dla wspólnika.

Poprawna odpowiedź: Trzy wizyty duchów tworzą mechanizm wymuszający zmianę: przeszłość ukazuje źródło zamknięcia bohatera, teraźniejszość jego ofiary, a przyszłość koszt bezczynności; sednem jest teza, że nigdy nie jest za późno na zmianę.

Zmiana zaczyna się od pamięci: pierwszy duch pozwala bohaterowi zobaczyć własną przeszłość na nowo i wywołuje u niego łzy, które są pierwszym sygnałem odwrotu od dotychczasowego życia.

Poprawna odpowiedź: Narzeczona Belle rozstaje się z młodym Scrooge’em, bo w jego sercu miejsce miłości zajęły pieniądze.

Scrooge nie potrafi patrzeć na tę scenę, a później widzi dawną ukochaną jako szczęśliwą żonę i matkę, której dzieci żartują z niego, co potęguje jego ból.

Poprawna odpowiedź: Scrooge budzi się w wigilię jako nowy człowiek: wysyła indyka Cratchitom, idzie na obiad do Freda, podwyższa pensję Bobowi i bierze Tiny Tima pod opiekę; epilog potwierdza, że chłopiec przeżył, a bohater do śmierci pozostał człowiekiem znającym się najlepiej na świętowaniu.

Przemiana dokonuje się natychmiast i przekłada się na czyny: bohater bierze chorego chłopca pod opiekę i staje się dla niego drugim ojcem, co ratuje dziecko przed śmiercią.

Poprawna odpowiedź: zmarły wspólnik Scrooge’a

Jacob Marley — zmarły wspólnik Scrooge’a, którego duch powraca z ostrzeżeniem i zapowiedzią trzech wizyt.

Poprawna odpowiedź: W wigilię Scrooge odmawia zaproszenia siostrzeńca na obiad, drwiąc ze świąt jako straty czasu i pieniędzy.

Ta sama scena ma swój rewers w finale, gdy bohater sam idzie na obiad do siostrzeńca i zostaje przyjęty z radością, co pokazuje skalę jego przemiany.

Poprawna odpowiedź: Chciwość pokazana jest przez codzienne szczegóły: jeden węgiel w piecu, odmowa wolnego dnia, zimne biuro; łańcuch Marleya obnaża cenę życia spędzonego na gromadzeniu pieniędzy.

Marley przyznaje, że na łańcuch zapracował sam, i ostrzega wspólnika, że jego własne brzemię jest jeszcze cięższe, więc zapowiedziane wizyty są jedyną szansą uniknięcia tego losu.

Poprawna odpowiedź: W domu Cratchitów Scrooge widzi skromną, ale pełną ciepła wigilię; mimo biedy rodzina jest zgodna i wdzięczna.

W tym skromnym domu mieszka także najmłodszy, chory syn, Tiny Tim, dzięki czemu ubóstwo przestaje być liczbą, a staje się widocznym cierpieniem konkretnego dziecka.

Poprawna odpowiedź: pierwszy z trzech duchów

Duch Minionych Świąt — pierwszy z trzech duchów, pokazuje bohaterowi jego własną przeszłość.

Poprawna odpowiedź: Scrooge odpowiada cynicznie dwóm panom zbiórki charytatywnej, kierując biednych do więzień i domów pracy.

Jego własne słowa o ludziach zbędnych wrócą do niego później, gdy duch ostrzeże, że bez zmiany chory chłopiec umrze.

Poprawna odpowiedź: Rodzina Cratchitów żyje na granicy nędzy mimo pracy, a obojętność bogacza ma konkretne ofiary, jak chory Tiny Tim; utwór jest otwartą krytyką maltuzjańskiego myślenia o nadmiarowej ludności.

Utwór bywa czytany dwojako: jako przystępna historia o duchach i przemianie albo jako ostra krytyka domów pracy, wyzysku i obojętności bogatych na nędzę.

Poprawna odpowiedź: Pod szatą starzejącego się ducha Scrooge widzi dwoje jałowych dzieci — chłopca Ignorancję i dziewczynkę Nędzę — które rodzą się z ludzkiej obojętności.

Duch ostrzega przede wszystkim przed chłopcem, wskazując, że obie te postacie są owocem ludzkiej obojętności, a nie przypadkiem losu.

Poprawna odpowiedź: drugi z duchów

Duch Obecnych Świąt — drugi z duchów, gospodarz obfitości pokazujący teraźniejszość i skutki obojętności bohatera.

Poprawna odpowiedź: Bob Cratchit dostaje wolne na święto tylko po narzekaniu Scrooge’a, który traktuje to jako kradzież jego pieniędzy.

Ta sama oszczędność wobec pracownika odwraca się w finale, gdy skąpiec sam z siebie podwyższa mu pensję, co jest najwyraźniejszą miarą jego przemiany.