Test z lektury „Mała Apokalipsa”

Poprawna odpowiedź: Główny bohater i pierwszoosobowy narrator utworu, około pięćdziesięcioletni literat o biografii zbliżonej do życia Tadeusza Konwickiego

Narrator, starszy pisarz — Główny bohater i pierwszoosobowy narrator utworu, około pięćdziesięcioletni literat o biografii zbliżonej do życia Tadeusza Konwickiego: dawny konspirator, dawny zwolennik nowego ustroju, dziś zmęczony konformista przygotowujący się do aktu samospalenia..

Poprawna odpowiedź: Narrator rozpoczyna pisanie w noc poprzedzającą 1 maja, ogłaszając, że tworzy zapis ostatniego dnia swojego życia.

Przekonanie, że to ostatni dzień życia, nadaje każdej scenie podwójne znaczenie, więc zwykłe zajścia dnia stają się pożegnaniem ze światem i z samym sobą.

Poprawna odpowiedź: Powieść pokazuje schyłkowy PRL jako świat, w którym ideologia straciła wiarę nawet u swoich kapłanów; groteska pochodu, martwe hasła i sunąca głowa Lenina czynią z pierwszomajowego święta obraz systemu, który żyje już tylko inercją.

Cały utwór buduje z jednego dnia obraz kryzysu systemu, a odklejona głowa Lenina sunąca nad miastem jest odbierana jako sąd nad ideologią i zwiastun końca.

Poprawna odpowiedź: Bohater wspomina swoją biografię: dzieciństwo i młodość na kresach, wojnę, pracę w konspiracji, wiarę młodości w nowy ustrój, rozczarowanie stalinizmem i drogę do pozycji zaakceptowanego przez władzę pisarza, którego prace wciąż jednak torpedują cenzorskie decyzje.

Bilans tych wspomnień prowadzi go do przyznania, że za każdy podpis i każde milczenie zapłacił częścią siebie.

Poprawna odpowiedź: Zakończenie pozostaje otwarte: narrator kieruje się wieczorem w stronę Pałacu Kultury, by dokonać zapowiedzianego aktu samospalenia, a utwór kończy się jego apelem do ludzi o dodanie sił; autor nie informuje, czy bohater rzeczywiście podpala się, więc czytelnik musi rozstrzygnąć, czy zapisany dzień był ostatnim.

Ta otwartość sprawia, że część czytelników widzi w ostatnim wołaniu wolę życia i pozostania w walce, a nie drogę na stos.

Poprawna odpowiedź: Żona narratora, dziennikarka tygodnika, pracująca przy oficjalnej relacji z obchodów pierwszomajskich

Katarzyna — Żona narratora, dziennikarka tygodnika, pracująca przy oficjalnej relacji z obchodów pierwszomajskich; kobieta dojrzała, rozsądna i wytrwała, utrzymująca z bohaterem związek pełen lojalności, lecz pozbawiony dawnej bliskości..

Poprawna odpowiedź: Do mieszkania bohatera przybywają przyjaciele z opozycji i żądają, by o dwudziestej godzinie dokonał aktu samospalenia przed Pałacem Kultury w trakcie wiecu.

Grupa nie jest wyidealizowana: to ludzie rozzłoszczeni, a ich żądanie bywa czytane jako okrucieństwo wobec człowieka, który ma stać się narzędziem cudzej symboliki.

Poprawna odpowiedź: Los narratora i jego kolegów dokumentuje mechanizm, w którym każdy podpis i każde milczenie kupuje spokój kosztem integralności; Konwicki pokazuje konformizm nie jako zło czystej woli, lecz jako stopniowe, uzasadniane każdorazowo wygody poddanie.

Źródłem tych kompromisów jest zależność pisarzy od machiny kultury, a narrator przyznaje, że każdy podpis i każde milczenie kosztowało go część siebie.

Poprawna odpowiedź: Nawiedzają go obrazy z przeszłości: wspomnienie zabitego w akcji kolegi konspiratora, widma czystek stalinowskich i poczucie, że całe jego pokolenie przegrało obie swoje utopie, przedwojenną i powojenną.

Te powroty przeszłości nie służą gloryfikacji: narrator porównuje dawne i dzisiejsze pojęcie bohaterstwa, a wspomnienia stają się narzędziem sądu nad sobą.

Poprawna odpowiedź: Przyjaciel narratora, pisarz na emigracji, który przyjeżdża do kraju i rozważa powrót

Robert — Przyjaciel narratora, pisarz na emigracji, który przyjeżdża do kraju i rozważa powrót; figurujący w powieści jako lustrzane odbicie narratora i ambasador perspektywy Zachodu wobec polskiego doświadczenia..

Poprawna odpowiedź: Narrator nie odrzuca wprost żądania przyjaciół i cały dzień spędza z myślą o samospaleniu, ważąc jego sens i swoją zdolność do dokonania go.

Cały dzień waży sens gestu, boi się bólu i śmierci i kusi się rezygnacją, ale odmowę odczuwa jako ostateczną kapitulację wobec świata, który go uformował.

Poprawna odpowiedź: Żądanie samospalenia stawia pytanie, czy pojedyncza śmierć może obudzić znieczulone społeczeństwo, czy jest tylko okrucieństwem opozycyjnej symboliki; utwór nie udziela odpowiedzi, lecz składa na czytelnika ciężar oceny.

Dwuznaczność pogłębia to, że przyjaciele są zarazem sojusznikami i tymi, którzy zmuszają: stary, zmęczony człowiek staje się narzędziem cudzej symboliki.

Poprawna odpowiedź: Narrator obchodzi miasto, konfrontując dekoracje świąteczne z brzydotą i smutkiem codzienności: kolejki, deficyt, zrujnowane kamienice i wszechobecną obecność milicji oraz mundurów.

Kontrast jest tym jaskrawszy, że miasto wypełniają flagi, trybuny i nagłośnienie, a mieszkańcy odpowiadają na to zobojętnieniem i żartami.

Poprawna odpowiedź: Dorosła córka bohatera studiująca w Rzymie

Córka narratora — Dorosła córka bohatera studiująca w Rzymie, obecna w utworze pośrednio, przez listy i rozmowy, reprezentująca pokolenie, które wybiera Zachód i nie chce wracać do kraju..

Poprawna odpowiedź: Bohater spędza poranek obok żony, stwierdzając dystans i równoległość ich życia; Katarzyna wstaje, by pojechać do redakcji do obowiązków przy obchodach.

Oboje pracują w tej samej machinie propagandowej, którą nienawidzą, a ich związek przetrwał dzięki cichej solidarności — mimo to narrator nie zwierza się żonie z zamysłu samospalenia.

Poprawna odpowiedź: Wspomnienia wojny, konspiracji i stalinizmu budują obraz rocznika literatów, który wierzył w dwie utopie i przegrał obie; retrospekcja staje się narzędziem sądu nad sobą, a nie gloryfikacji przeszłości.

Rozrachunek ogniskuje się w rozmowie z Robertem, pisarzem z emigracji, która staje się bilansem dwóch losów i dwóch wariantów literackiej wolności.

Poprawna odpowiedź: Po drodze bohater wciąż spotyka ludzi ze swojego świata: znajomych pisarzy, funkcjonariuszy, zwykłych mieszkańców stolicy, a każda rozmowa uzupełnia portret społeczeństwa znużonego świętem i wyrachowaniem władzy.

Z tych rozmów wyłania się główna metoda przetrwania obywateli: ukrywanie prawdziwych sądów i podwójny język, wobec którego jedyną bezpośrednią reakcją jest rozbawienie.

Poprawna odpowiedź: Grupa znajomych pisarzy działających w opozycji, którzy o świcie przychodzą do narratora i żądają, by o dwudziestej godzinie dokonał aktu samospalenia przed Pałacem Kultury.

Ich żądanie wypływa z przekonania, że tylko dramatyczny gest obudzi społeczeństwo, a relację z bohaterem określa zarazem sojusz i przymus.