Przejdź do treści
Lektury Polskie

Karta pracy — „Wybór fraszek, wybrana pieśń, treny VII i VIII”

Jan Kochanowski · 1580 · klasy 7-8 · 45 minut · 25 pkt · aktualizacja 10.11.2026

Karta pracy do wyboru utworów Jana Kochanowskiego: fraszek, wybranej pieśni oraz Trenów VII i VIII. Fraszki to krótkie, żartobliwe utwory o domu, zdrowiu, obyczajach i ludzkich przywarach. Pieśń przypomina renesansowy ideał umiaru i radości życia. Treny są cyklem żałobnym po córce Urszuli, która zmarła w wieku dwóch i pół roku. Karta pomaga uporządkować znajomość utworów, rozpoznać ich nastrój i zestawić fraszkę z trenem.

Imię i nazwisko: ……………………………………………………   Klasa: ………   Data: …………………

Czego uczy ta karta

  • Uczeń rozpoznaje fraszkę i jej cechy gatunkowe.
  • Uczeń wyjaśnia renesansowy ideał umiaru z pieśni.
  • Uczeń odczytuje nastrój Trenów VII i VIII.
  • Uczeń porównuje fraszkę z trenem.

Zadanie 1. (6 pkt)

Odpowiedz na pytania o utworach Kochanowskiego. Pisz pełnymi zdaniami i wskazuj utwór, do którego się odwołujesz.

  1. 1. Czym jest fraszka i o czym mówi Na dom w Czarnolesie?
  2. 2. Jaki obraz człowieka zawiera fraszka O żywocie ludzkim?
  3. 3. Na czym polega satyra w utworze O doktorze Hiszpanie?
  4. 4. Jaki ideał życia propaguje wybrana pieśń?
  5. 5. Co dzieje się w domu poety w Trenie VII?
  6. 6. O czym jest Tren VIII?

Zadanie 2. (5 pkt)

Połącz tytuł utworu z jego tematem. Przy numerze opisu wpisz literę utworu, każdy tytuł pasuje raz.

  • A. Na dom w Czarnolesie
  • B. O doktorze Hiszpanie
  • C. Na lipę
  • D. wybrana pieśń
  • E. Tren VII
  •   1. Pochwała domu jako miejsca zdrowia, czystości, dobrych obyczajów i spokoju.
  •   2. Satyra na nieuctwo i metody szarlatana, który łapie pacjentów jak raki.
  •   3. Podmiot liryczny ucztuje w cieniu drzewa posadzonego w 1511 roku i dziękuje gospodarzowi.
  •   4. Renesansowy ideał umiaru i radość z chwili, bo smutki i radości się równoważą.
  •   5. Cisza i smutek w domu po śmierci dziecka, ojciec pogrążony w rozpaczy.

Zadanie 3. (5 pkt)

Ułóż zdarzenia z życia poety i losy cyklu w kolejności. Numer 1 to posadzenie lipy, numer 6 to ukończenie Trenów.

  1.   Powstają Treny, w których ojciec opisuje swoją rozpacz.
  2.   W 1511 roku zostaje posadzona lipa, w której cieniu ucztuje później podmiot fraszki.
  3.   W Trenie VIII ojciec buntuje się przeciw pocieszeniu i odzyskuje córkę tylko we śnie.
  4.   W 1578 roku umiera córka poety Urszula, mająca dwa i pół roku.
  5.   Kochanowski osiada w Czarnolesie i pisze fraszki o domu oraz obyczajach.
  6.   W Trenie VII dom pogrąża się w ciszy, a ojciec traci chęć do działania.

Zadanie 4. (4 pkt)

Uzupełnij zdania o utworach Kochanowskiego wyrazami z ramki. Każdy wyraz pasuje tylko w jedno miejsce, więc przeczytaj całe zdanie.

Ramka: fraszka · umiaru · Urszuli · Niobe · kamiennej

  1. 1. Krótki, żartobliwy utwór o błahych sprawach to ______.
  2. 2. Wybrana pieśń propaguje renesansowy ideał ______.
  3. 3. Treny są cyklem żałobnym po córce poety, ______.
  4. 4. Tren VIII odwołuje się do mitu o ______, która po stracie dzieci zastygła w rozpaczy.
  5. 5. Po stracie córki poeta opisuje siebie jako zastygłego w ______ rozpaczy.

Zadanie 5. (5 pkt)

Fraszka jest pogodna, a tren żałobny. Napisz, czego dowiadujesz się o człowieku, czytając oba rodzaje utworów Kochanowskiego razem.

Klucz odpowiedzi i kryteria (dla nauczyciela)

Zadanie 1 (6 pkt)

  1. Fraszka to krótki, żartobliwy utwór, a ten przedstawia dom poety jako miejsce zdrowia, czystości, dobrych obyczajów i spokoju.
  2. Poeta pokazuje los człowieka jako ciąg niedosytu, bo nikt nie jest zadowolony z tego, co ma.
  3. Utwór wyśmiewa nieuctwo i medycynę szarlatana, który łapie pacjentów jak raki na patyk.
  4. Pieśń propaguje renesansowy ideał umiaru: zdrowie, sława i majątek nie czynią szczęśliwym bez wewnętrznej równowagi.
  5. Dom pogrąża się w ciszy i smutku, ojciec przestaje działać, nic go nie cieszy, bo wraz z Urszulą odeszła część jego życia.
  6. Ojciec przeżywa sen o córce i odzyskuje jej obecność tylko w wyobraźni, a w utworze buntuje się przeciw mądrości i pocieszeniu.

Zadanie 2 (5 pkt)

1–A, 2–B, 3–C, 4–D, 5–E

Zadanie 3 (5 pkt)

  1. W 1511 roku zostaje posadzona lipa, w której cieniu ucztuje później podmiot fraszki.
  2. Kochanowski osiada w Czarnolesie i pisze fraszki o domu oraz obyczajach.
  3. W 1578 roku umiera córka poety Urszula, mająca dwa i pół roku.
  4. Powstają Treny, w których ojciec opisuje swoją rozpacz.
  5. W Trenie VII dom pogrąża się w ciszy, a ojciec traci chęć do działania.
  6. W Trenie VIII ojciec buntuje się przeciw pocieszeniu i odzyskuje córkę tylko we śnie.

Zadanie 4 (4 pkt)

  1. fraszka
  2. umiaru
  3. Urszuli
  4. Niobe
  5. kamiennej

Zadanie 5 (5 pkt)

Zestaw fraszkę Na dom w Czarnolesie z Trenem VII. Zastanów się, czego poeta szuka w domu i co traci po śmierci córki, a także czy oba utwory mówią o tym samym pragnieniu.

  • 2 pkt — wskazujesz różnicę nastroju i popierasz ją przykładami z obu utworów.
  • 2 pkt — wyjaśniasz, co łączy fraszkę i tren.
  • 1 pkt — piszesz pełnymi zdaniami i poprawnie nazywasz gatunki.

Karty pracy z tego samego etapu

wszystkie karty pracy (111)

Sprawdź odpowiedzi online: quiz z lektury „Wybór fraszek, wybrana pieśń, treny VII i VIII”. Pełne opracowanie: streszczenie, bohaterowie i plan wydarzeń.

Przydatne przy tej karcie: czas i miejsce akcji „Wybór fraszek, wybrana pieśń, treny VII i VIII” · bohaterowie i ich role