Przejdź do treści
Lektury Polskie

Karta pracy — „O krakowskich psach i kleparskich kotach”

Barbara Tylicka · 1975 · klasy 1-3 · 45 minut · 25 pkt · aktualizacja 09.11.2026

Karta pracy do zbioru legend Barbary Tylickiej. Tytułowa opowieść tłumaczy, dlaczego psy i koty nie mogą się pogodzić — wszystko przez pergamin z przywilejem, który zjadły myszy na strychu ratusza. Pozostałe legendy pokazują, jak z jednego wydarzenia rodzi się nazwa miasta albo zwyczaj, dlatego warto zwrócić uwagę, że zbiór nie ma jednego zakończenia: każda legenda domyka się własnym morałem, a spoiwem jest narratorka zbierająca podania z różnych miast.

Imię i nazwisko: ……………………………………………………   Klasa: ………   Data: …………………

Czego uczy ta karta

  • Uczeń opowiada tytułową legendę i wyjaśnia, skąd wzięła się waśń psów i kotów.
  • Uczeń rozpoznaje w zbiorze legendy o pochodzeniu nazw miejsc i zwyczajów.
  • Uczeń odróżnia wydarzenie legendarne od prawdziwej historii miasta (Kleparz, Lajkonik).

Zadanie 1. (6 pkt)

Napisz odpowiedź, korzystając z treści legendy. Pamiętaj o pełnych zdaniach.

  1. 1. Jakie porozumienie zawarły psy krakowskie i koty kleparskie?
  2. 2. Co przekupki krakowskie postanowiły o jedzeniu dla psów?
  3. 3. Gdzie trafił pergamin z przywilejem psów?
  4. 4. Dlaczego przywilej psów przestał istnieć?
  5. 5. O co spierał się prawnuk Brysia i czym zakończył się spór?
  6. 6. Kiedy ulicami Krakowa idzie pochód Lajkonika?

Zadanie 2. (6 pkt)

Każdej postaci przypisz właściwe wydarzenie, wpisując jego numer w kratkę.

  • A. Mruczek
  • B. prawnuk Brysia
  • C. krakowskie przekupki
  • D. książę Giedymin
  • E. włóczkowie ze Zwierzyńca
  •   1. Poluje na tura, a od tego polowania legenda wywodzi początek Białegostoku.
  •   2. Ukrywa dokument na strychu ratusza i tym samym sprawia, że nikt go nie znajduje.
  •   3. Wymaga respektowania starego prawa, a bez bułki doprowadza do psiej wyprawy na Kleparz.
  •   4. Ustanawiają zakaz jedzenia wszystkiego poza tym, co spadnie na ziemię.
  •   5. Tworzą orszak jeźdźca w stroju tatarskim i podtrzymują coroczny pochód ulicami miasta.

Zadanie 3. (5 pkt)

Wydarzenia z legendy o psach i kotach ustaw w ciągu przyczynowo-skutkowym, od pierwszego do ostatniego.

  1.   Kot Mruczek ukrywa dokument na strychu, a po latach myszy zjadają pergamin.
  2.   Krakowskie przekupki karzą psy i pozwalają im jeść tylko to, co spadnie na ziemię.
  3.   Pergamin trafia pod opiekę kotów kleparskich.
  4.   Psy krakowskie i koty kleparskie zawierają potajemne porozumienie o wzajemnej pomocy.
  5.   Prawnuk Brysia bezskutecznie domaga się bułki i psy napadają na Kleparz.
  6.   Psy spisują przywilej i składają dokument w krakowskim ratuszu.

Zadanie 4. (4 pkt)

W luki wpisz wyrazy z ramki. Każdy wyraz ma swoje miejsce, żaden się nie powtarza.

Ramka: ratusza · myszy · Kleparz · Lajkonika · Giedymina

  1. 1. Pergamin ukrył się na strychu ______.
  2. 2. Dokument z przywilejem zjadły po latach ______.
  3. 3. Psy napadły na ______, osadę położoną przed murami Krakowa.
  4. 4. W oktawie Bożego Ciała ulicami idzie pochód ______.
  5. 5. Legenda o początku Białegostoku wiąże się z polowaniem księcia ______.

Zadanie 5. (4 pkt)

Wybierz jedną legendę ze zbioru (inną niż tytułowa) i wyjaśnij, co według niej powstało: nazwa miasta, zwyczaj czy powiedzenie. Uzasadnij odpowiedź.

Klucz odpowiedzi i kryteria (dla nauczyciela)

Zadanie 1 (6 pkt)

  1. Zawarły potajemne porozumienie o wzajemnej pomocy, o którym nie wiedzieli mieszkańcy miasta.
  2. Przekupki ukarały psy i ustanowiły zasadę, że zwierzęta mogą jeść wyłącznie to, co spadnie na ziemię.
  3. Pergamin powierzono kotom kleparskim, a kot Mruczek ukrył go na strychu ratusza, gdzie nikt go nie odnalazł.
  4. Po około stu latach myszy zjadły pergamin, więc dokument potwierdzający prawa psów przestał istnieć.
  5. Domagał się od kotów respektowania dawnych praw i nie otrzymał należnej bułki, po czym psy napadły na Kleparz.
  6. W oktawie Bożego Ciała, w pierwszy czwartek po tym święcie, razem z orszakiem włóczków ze Zwierzyńca.

Zadanie 2 (6 pkt)

1–D, 2–A, 3–B, 4–C, 5–E

Zadanie 3 (5 pkt)

  1. Psy krakowskie i koty kleparskie zawierają potajemne porozumienie o wzajemnej pomocy.
  2. Krakowskie przekupki karzą psy i pozwalają im jeść tylko to, co spadnie na ziemię.
  3. Psy spisują przywilej i składają dokument w krakowskim ratuszu.
  4. Pergamin trafia pod opiekę kotów kleparskich.
  5. Kot Mruczek ukrywa dokument na strychu, a po latach myszy zjadają pergamin.
  6. Prawnuk Brysia bezskutecznie domaga się bułki i psy napadają na Kleparz.

Zadanie 4 (4 pkt)

  1. ratusza
  2. myszy
  3. Kleparz
  4. Lajkonika
  5. Giedymina

Zadanie 5 (4 pkt)

Legenda o Białym Stoku tłumaczy nazwę miasta, opowieść o błękitnej krwi wyjaśnia powiedzenie, a historia Lajkonika — coroczny zwyczaj. Napisz, jakie wydarzenie legenda wskazuje jako początek, i zaznacz, które jej elementy są fantazją, a które zgadzają się z faktami historycznymi.

  • 2 pkt — nazywasz legendę i wskazujesz, co dokładnie według niej powstało.
  • 1 pkt — opisujesz wydarzenie, od którego legenda wyprowadza ten początek.
  • 1 pkt — oddzielasz element fantastyczny od tego, co potwierdza historia.

Karty pracy z tego samego etapu

wszystkie karty pracy (111)

Sprawdź odpowiedzi online: quiz z lektury „O krakowskich psach i kleparskich kotach”. Pełne opracowanie: streszczenie, bohaterowie i plan wydarzeń.

Przydatne przy tej karcie: czas i miejsce akcji „O krakowskich psach i kleparskich kotach” · bohaterowie i ich role