Test z lektury „Mitologia, część I: Grecja”

Poprawna odpowiedź: władca bogów i ludzi

Zeus — władca bogów i ludzi, najwyższy bóg Olimpu, strażnik porządku świata.

Poprawna odpowiedź: Z Chaosu rodzą się pierwsi bogowie; Zeus obala Kronosa i ustanawia porządek olimpijski, dzieląc świat z braćmi.

Zwycięstwo nad ojcem i jego stronnictwem kończy okres walki o władzę, a podział wpływów między trzech braci ustala trwały porządek świata.

Poprawna odpowiedź: Herosi jak Herakles, Tezeusz i Achilles ponoszą nieludzkie trudy i ryzyko śmierci, a ich czyny wyznaczają wzór odwagi i poświęcenia dla wspólnoty.

Ich wysiłek nie kończy się wraz ze śmiercią, bo potomni otaczają ich kultem i czerpią z ich losów wzorce postaw wobec przeznaczenia.

Poprawna odpowiedź: Parandowski otwiera część grecką opisem powstania świata: z Chaosu rodzą się pierwsi bogowie, a Kronos, ogłuszony przepowiednią o synu, połyka własne dzieci, aż Reja uratuje Zeusa.

Od tego początku autor buduje całościowy obraz greckiego widzenia kosmosu, w którym losy bogów i ludzi wyznaczają granice ludzkich możliwości.

Poprawna odpowiedź: Część grecka kończy się zamykającą syntezą losów herosów: po śmierci najwięksi z nich zostają uhonorowani, ich czyny przechodzą w legendę i kult, a świat mitów greckich zostaje przekazany jako dziedzictwo kultury europejskiej.

Autor nie zostawia opowieści jako religii, lecz przekazuje je jako dziedzictwo literackie, dlatego ostatnie karty porządkują raczej pamięć o bohaterach niż kult.

Poprawna odpowiedź: tytan przyjaciół ludzi

Prometeusz — tytan przyjaciół ludzi, przemytnik ognia i symbol buntu przeciw bogom.

Poprawna odpowiedź: Tytan wykrada ogień dla ludzi, a Zeus każe go przykuć do skał i torturować orłem.

Ukaranie buntownika nie kończy jego historii, bo dopiero inny heros przerywa długotrwałe cierpienie i uwalnia go z okowów.

Poprawna odpowiedź: Odyseusz i Penelopa wygrywają nie siłą, lecz pomysłowością: podstęp konia trojańskiego, przebranie żebraka i zwodzenie zalotników pokazują cnotę metis.

Przewaga wynika z cierpliwości i ukrytych zamiarów: jedno z małżonków zwleka latami, drugie wraca pod obcą postacią i rozstrzyga sprawę w jednej chwili.

Poprawna odpowiedź: Zeus po zwycięstwie nad Kronosem i tytanami ustanawia swą władzę na Olimpie i dzieli świat z braćmi: Posejdon dostaje morze, a Hades królestwo zmarłych.

Podział ustala też obszary, do których człowiek należy po śmierci, dlatego zejścia do podziemi są w tych opowieściach tak ważnym doświadczeniem bohaterów.

Poprawna odpowiedź: największy heros grecki

Herakles — największy heros grecki, wykonawca dwunastu prac, po śmierci przyjęty na Olimp.

Poprawna odpowiedź: Zesłana jako kara puszka wypuszcza nieszczęścia, zostawiając ludziom jedynie nadzieję.

Naczynie trafia do ludzi jako odwet za podstęp Prometeusza, więc cierpienie jest skutkiem wcześniejszego czynu, a nie przypadkiem.

Poprawna odpowiedź: Przekroczenie prawa bogów pociąga karę: Prometeusz przykuty do skał, Edyp wygnańcem, Orestes ścigany przez Erynie.

Wina bywa jednak rozstrzygana przed sądem, bo klątwę mścicielek przerywa dopiero wyrok boskiej opiekunki, a skazany odzyskuje wolność.

Poprawna odpowiedź: Troja upada dzięki podstępowi konia trojańskiego: Grecy udają odwrót, a ukryci w drewnianym koniu wojownicy nocą otwierają bramy miasta.

Zwycięstwo nie wymaga zdobycia murów szturmem, bo miasto upada od środka, a jego los potwierdza, że przebiegłość bywa skuteczniejsza niż siła.

Poprawna odpowiedź: król Itaki

Odyseusz — król Itaki, bohater wojny trojańskiej i dziesięcioletniej tułaczki, uosobienie sprytu.

Poprawna odpowiedź: Herakles pod władzą Eurysteusza spełnia dwanaście nieludzkich zadań i oczyszcza się z winy.

Służba u słabszego władcy ma charakter pokuty, a jej zwieńczeniem jest miejsce wśród nieśmiertelnych, co potwierdza, że trud prowadzi do najwyższej nagrody.