Przejdź do treści
Lektury Polskie

Karta pracy — „Proszę państwa do gazu”

Tadeusz Borowski · 1948 · klasy liceum · 45 minut · 25 pkt · aktualizacja 10.11.2026

Karta pracy do opowiadania Proszę państwa do gazu Tadeusza Borowskiego. Akcja rozgrywa się w Auschwitz-Birkenau, a narratorem jest więzień Tadeusz, który pracuje w komandzie rozładowującym transporty. Więźniowie idą na rampę, gdzie odbywa się selekcja, i zabierają bagaże ofiar do obozowego magazynu zwanego Kanadą. Opowiadanie pokazuje mechanizm współuczestnictwa i dehumanizacji. Karta pomaga uporządkować wydarzenia, rozpoznać bohaterów i odczytać sens tytułu.

Imię i nazwisko: ……………………………………………………   Klasa: ………   Data: …………………

Czego uczy ta karta

  • Uczeń porządkuje wydarzenia opowiadania i wskazuje ich sens.
  • Uczeń charakteryzuje narratora i jego postawę.
  • Uczeń wyjaśnia pojęcie współuczestnictwa.
  • Uczeń interpretuje tytuł i sposób narracji.

Zadanie 1. (6 pkt)

Odpowiedz na pytania o opowiadaniu. Pisz pełnymi zdaniami i odwołuj się do scen z rampy.

  1. 1. Kim jest narrator i gdzie pracuje?
  2. 2. Czym jest Kanada?
  3. 3. Co dzieje się na rampie?
  4. 4. Dlaczego tytułowe wezwanie jest okrutne?
  5. 5. Jak zachowuje się Tadeusz wobec ofiar?
  6. 6. Jak kończy się opowiadanie?

Zadanie 2. (5 pkt)

Dopasuj element obozowego świata do jego roli w opowiadaniu. Literę wpisz przy właściwym numerze opisu, każdy element pasuje tylko raz.

  • A. Tadeusz
  • B. Kanada
  • C. rampa
  • D. SS-mani
  • E. dziewczyna
  •   1. Więzień i narrator, który relacjonuje pracę komanda bez lamentu.
  •   2. Magazyn bagaży ofiar, dający więźniom dostęp do żywności.
  •   3. Miejsce, gdzie przybywają transporty i odbywa się selekcja.
  •   4. Sprawcy, którzy biją i strzelają do ludzi oraz kierują ich do komór.
  •   5. Bliska narratorowi osoba, której obecność w transporcie potęguje dramatyzm.

Zadanie 3. (5 pkt)

Ułóż wydarzenia opowiadania w kolejności. Numer 1 to poranna scena w baraku, numer 6 to wieczorny powrót.

  1.   Na rampie odbywa się selekcja przybyłych ludzi.
  2.   Więźniowie wstają w baraku i zajmują się codziennymi sprawami.
  3.   Komando wraca do obozu, a obóz pogrąża się w wieczornej ciszy.
  4.   Komando idzie pod konwojem na rampę kolejową w Birkenau.
  5.   Narrator dowiaduje się, że praca czeka w Kanadzie.
  6.   Więźniowie rozładowują wagony i zabierają bagaże ofiar.

Zadanie 4. (4 pkt)

Uzupełnij zdania o obozie wyrazami z ramki. Każdy wyraz pasuje tylko w jedno miejsce, więc przeczytaj całe zdanie.

Ramka: komór gazowych · Kanadą · selekcja · jedzenia · rzeczowym

  1. 1. Ludzie z transportu trafiają prosto do ______, jeśli nie nadają się do pracy.
  2. 2. Magazyn bagaży zwany jest w opowiadaniu ______.
  3. 3. Na rampie odbywa się ______, czyli podział przybyłych na dwie grupy.
  4. 4. Chleb, zupa i kawa zbożowa są miarą życia, dlatego motyw ______ ma w obozie kluczowe znaczenie.
  5. 5. Narracja jest zdystansowana i ______, bez otwartego lamentu.

Zadanie 5. (5 pkt)

Borowski nie opisuje bohaterów zbuntowanych ani ratujących innych. Napisz, dlaczego tak opowiada o obozie i co chce przez to powiedzieć czytelnikowi.

Klucz odpowiedzi i kryteria (dla nauczyciela)

Zadanie 1 (6 pkt)

  1. Narratorem jest więzień Tadeusz, członek komanda rozładowującego transporty na rampie w Birkenau.
  2. To obozowy magazyn bagaży, w którym więźniowie pracują w warunkach względnie dobrych i mają dostęp do jedzenia z zabranych rzeczy.
  3. SS-mani przeprowadzają selekcję: dzielą przybyłych na zdolnych do pracy i tych kierowanych prosto do komór gazowych.
  4. To okrzyk prowadzący ludzi do rzekomych kąpieli, które w istocie są drogą do komór gazowych, a napisy o dezynfekcji budują fałszywy obraz.
  5. Nie ratuje nikogo i nie podejmuje walki, a jego brak czynu jest kluczowym doświadczeniem opowiadania.
  6. Narrator wraca z pracy do baraku, obóz pogrąża się w wieczornej ciszy, a codzienność trwa mimo śmierci setek ludzi.

Zadanie 2 (5 pkt)

1–A, 2–B, 3–C, 4–D, 5–E

Zadanie 3 (5 pkt)

  1. Więźniowie wstają w baraku i zajmują się codziennymi sprawami.
  2. Narrator dowiaduje się, że praca czeka w Kanadzie.
  3. Komando idzie pod konwojem na rampę kolejową w Birkenau.
  4. Na rampie odbywa się selekcja przybyłych ludzi.
  5. Więźniowie rozładowują wagony i zabierają bagaże ofiar.
  6. Komando wraca do obozu, a obóz pogrąża się w wieczornej ciszy.

Zadanie 4 (4 pkt)

  1. komór gazowych
  2. Kanadą
  3. selekcja
  4. jedzenia
  5. rzeczowym

Zadanie 5 (5 pkt)

Pomyśl o pojęciu współuczestnictwa: więźniowie pracują w systemie, który zabija, i korzystają z rzeczy ofiar. Zestaw to z tonem narracji, w której nie ma lamentu.

  • 2 pkt — wyjaśniasz, na czym polega współuczestnictwo bohatera.
  • 2 pkt — interpretujesz sens rezygnacji z patosu i bohaterstwa.
  • 1 pkt — piszesz pełnymi zdaniami i używasz pojęcia literatura obozowa.

Karty pracy z tego samego etapu

wszystkie karty pracy (111)

Sprawdź odpowiedzi online: quiz z lektury „Proszę państwa do gazu”. Pełne opracowanie: streszczenie, bohaterowie i plan wydarzeń.

Przydatne przy tej karcie: czas i miejsce akcji „Proszę państwa do gazu” · bohaterowie i ich role