Przejdź do treści
Lektury Polskie

Karta pracy — „Przedwiośnie”

Stefan Żeromski · 1924 · klasy liceum · 45 minut · 25 pkt · aktualizacja 10.11.2026

Karta pracy do Przedwiośnia Stefana Żeromskiego. Dzieje Cezarego Baryki zaczynają się w Baku nad Morzem Kaspijskim, gdzie ojciec Seweryn opowiada mu bajkę o Polsce szklanych domów. Po czystce etnicznej i śmierci rodziców bohater wraca do Polski w 1920 roku i bierze udział w wojnie z bolszewikami. Potem trafia do Nawłoci, a następnie do Warszawy. Karta pomaga uporządkować wydarzenia, rozpoznać postawy bohaterów i odczytać sens tytułu.

Imię i nazwisko: ……………………………………………………   Klasa: ………   Data: …………………

Czego uczy ta karta

  • Uczeń porządkuje wydarzenia powieści i wskazuje ich sens.
  • Uczeń charakteryzuje Cezarego i jego przemianę.
  • Uczeń wyjaśnia funkcję mitu szklanych domów.
  • Uczeń interpretuje sens tytułu i epilogu.

Zadanie 1. (6 pkt)

Odpowiedz na pytania o powieści. Pisz pełnymi zdaniami i nazywaj miejsca oraz postacie.

  1. 1. Gdzie zaczynają się dzieje Cezarego?
  2. 2. Czym są szklane domy?
  3. 3. Co dzieje się podczas czystki etnicznej w Baku?
  4. 4. Jak wygląda pobyt Cezarego w Nawłoci?
  5. 5. Kto to Cheńczyk i co się z nim dzieje?
  6. 6. Co dzieje się w ostatniej scenie powieści?

Zadanie 2. (5 pkt)

Połącz postać z jej miejscem w powieści. Literę wpisz przy właściwym numerze opisu, każda postać pasuje raz.

  • A. Seweryn Baryka
  • B. Gaj
  • C. Cheńczyk
  • D. Arefa
  • E. Laura
  •   1. Ojciec Cezarego, autor bajki o szklanych domach, który ginie w Rosji.
  •   2. Socjalistyczny działacz głoszący program reform przez pracę u podstaw.
  •   3. Robotnik z Ostrówka, który ginie podczas komunistycznej rewolty.
  •   4. Chłop z Nawłoci skazany za zbrodnię, której źródłem jest niesprawiedliwość społeczna.
  •   5. Jedna z dwóch sióstr, w których zakochuje się Cezary w Nawłoci.

Zadanie 3. (5 pkt)

Ułóż etapy drogi Cezarego w kolejności. Numer 1 to Baku, numer 6 to ostatnia rozmowa z Gayem.

  1.   Po śmierci ojca Cezary wraca do Polski w 1920 roku.
  2.   Cezary słucha w Baku bajki ojca o szklanych domach.
  3.   W maju 1927 roku rozmawia z Gayem o rewolucji.
  4.   W Moskwie bohater przeżywa głód i chaos rewolucji.
  5.   W czasie czystki etnicznej ginie matka, a bohater ucieka.
  6.   Po demobilizacji trafia do Nawłoci, a potem do Warszawy.

Zadanie 4. (4 pkt)

Uzupełnij zdania o Polsce w powieści wyrazami z ramki. Każdy wyraz pasuje tylko w jedno miejsce, więc przeczytaj całe zdanie.

Ramka: Baku · Nawłoci · Ostrówku · przedwiośnie · Gaya

  1. 1. Dzieje bohatera zaczynają się w ______ nad Morzem Kaspijskim.
  2. 2. Cezary spędza lato w ______, wśród zamożnego ziemiaństwa.
  3. 3. Robotnik Cheńczyk pochodzi z podwarszawskiego ______.
  4. 4. Tytuł powieści oznacza stan Polski jako ______, czyli dobę zimna i wrzenia.
  5. 5. Ostatnia rozmowa bohatera odbywa się z ______, który jedzie do Rosji.

Zadanie 5. (5 pkt)

Cezary słucha, pyta i podważa, ale sam nie wybiera żadnego programu. Napisz, dlaczego Żeromski zrobił z niego obserwatora i co czytelnik ma z tej bezradności wynieść.

Klucz odpowiedzi i kryteria (dla nauczyciela)

Zadanie 1 (6 pkt)

  1. W Baku nad Morzem Kaspijskim, gdzie jego ojciec Seweryn prowadzi zamożne życie.
  2. Mitologiczną wizją ojczyzny z bajki Seweryna, w której ludzie mieszkają w krystalicznych budynkach pełnych światła.
  3. Armenia i Azerbejdżan toczą wojnę domową, ginie matka Cezarego, a bohater musi uciekać.
  4. Spędza tam letnie miesiące wśród zamożnego ziemiaństwa, zakochuje się w Laurze i Karolinie, ale sielanka opiera się na krzywdzie chłopów.
  5. Robotnik z podwarszawskiego Ostrówka, który ginie podczas komunistycznej rewolty, a jego śmierć staje się dla Cezarego wstrząsem.
  6. W maju 1927 roku Cezary spotyka Gaya, który wyrusza do Rosji, a bohater zostaje w Polsce z pytaniem o sens rewolucji.

Zadanie 2 (5 pkt)

1–A, 2–B, 3–C, 4–D, 5–E

Zadanie 3 (5 pkt)

  1. Cezary słucha w Baku bajki ojca o szklanych domach.
  2. W czasie czystki etnicznej ginie matka, a bohater ucieka.
  3. W Moskwie bohater przeżywa głód i chaos rewolucji.
  4. Po śmierci ojca Cezary wraca do Polski w 1920 roku.
  5. Po demobilizacji trafia do Nawłoci, a potem do Warszawy.
  6. W maju 1927 roku rozmawia z Gayem o rewolucji.

Zadanie 4 (4 pkt)

  1. Baku
  2. Nawłoci
  3. Ostrówku
  4. przedwiośnie
  5. Gaya

Zadanie 5 (5 pkt)

Zestaw program Gaya z obrazem biedy na wsi i w mieście. Pomyśl, dlaczego powieść zadaje pytania, a nie daje odpowiedzi.

  • 2 pkt — opisujesz postawę bohatera i popierasz ją przykładami scen.
  • 2 pkt — wyjaśniasz, po co autor zostawia pytania bez odpowiedzi.
  • 1 pkt — piszesz pełnymi zdaniami i używasz pojęcia powieść społeczno-polityczna.

Karty pracy z tego samego etapu

wszystkie karty pracy (111)

Sprawdź odpowiedzi online: quiz z lektury „Przedwiośnie”. Pełne opracowanie: streszczenie, bohaterowie i plan wydarzeń.

Przydatne przy tej karcie: czas i miejsce akcji „Przedwiośnie” · bohaterowie i ich role