Przejdź do treści
Lektury Polskie

Karta pracy — „Podania i legendy polskie (wybór)”

Anonim · klasy 4-6 · 45 minut · 25 pkt · aktualizacja 10.11.2026

Karta pracy do wyboru podań i legend polskich. W zestawie są między innymi legenda o Lechu, Czechu i Rusie, podanie o Piaście Kołodzieju, legenda o Popielu, o Kraku i smoku wawelskim, o Wandzie, o Warsie i Sawie, o Bazyliszku oraz o Złotej Kaczce. Legendy opowiadają o początkach państwa, miast i rodów, a obok wydarzeń historycznych zawierają elementy niezwykłe. Karta pomaga rozróżnić prawdę historyczną od fantazji, uporządkować fabułę i odczytać morał płynący z każdej opowieści.

Imię i nazwisko: ……………………………………………………   Klasa: ………   Data: …………………

Czego uczy ta karta

  • Uczeń streszcza wybrane legendy i wskazuje ich bohaterów.
  • Uczeń odróżnia elementy historyczne od fantastycznych.
  • Uczeń porządkuje zdarzenia legendy o smoku wawelskim.
  • Uczeń wyjaśnia morał wybranej legendy.

Zadanie 1. (6 pkt)

Odpowiedz na pytania o legendy. Pisz pełnymi zdaniami i podawaj tytuł legendy, z której pochodzi odpowiedź.

  1. 1. Co Lech zobaczył na miejscu, gdzie założył osadę?
  2. 2. Skąd według legendy wzięła się nazwa Gniezno?
  3. 3. Dlaczego Piast Kołodziej stał się ważną postacią podania?
  4. 4. Jaka kara spotkała Popiela i za co?
  5. 5. Jak szewczyk pokonał smoka wawelskiego?
  6. 6. Czego wymagało zdobycie skrzyni złota w legendzie o Złotej Kaczce?

Zadanie 2. (5 pkt)

Połącz tytuł legendy z miejscem lub postacią, której dotyczy. Przy numerze opisu wpisz literę, każdy tytuł pasuje tylko raz.

  • A. Lech, Czech i Rus
  • B. Popiel
  • C. Smok wawelski
  • D. Wars i Sawa
  • E. Bazyliszek
  •   1. Legenda o trzech braciach szukających siedzib i o białym orle, od którego wzięła się nazwa osady.
  •   2. Legenda o władcy w wieży kruszwickiej, którego spotkała kara za pychę.
  •   3. Legenda o potworze z groty pod Wawelem, którego zgładził skromny szewczyk.
  •   4. Legenda o rybaku i syrenie, których miłość dała początek nazwie miasta.
  •   5. Legenda o potworze z zabójczym spojrzeniem, pokonanym za pomocą zwierciadła.

Zadanie 3. (5 pkt)

Ułóż zdarzenia legendy o smoku wawelskim w kolejności. Numer 1 to pojawienie się smoka, numer 6 to nagroda dla zwycięzcy.

  1.   Skromny szewczyk przygotowuje owcę wypełnioną siarką i podaje ją potworowi.
  2.   W grocie pod Wawelem osiedla się smok, który zagraża mieszkańcom.
  3.   Mieszkańcy wynagradzają szewczyka i pamiętają o jego czynie w podaniach.
  4.   Wielu śmiałków próbuje pokonać smoka, ale żadnemu się to nie udaje.
  5.   Smok połyka przynętę i wybucha, a miasto zostaje uwolnione od zagrożenia.
  6.   Potwór domaga się od krakowian bydła, a potem ludzi, więc ludzie szukają ratunku.

Zadanie 4. (4 pkt)

Uzupełnij zdania o legendach wyrazami z ramki. Każdy wyraz pasuje tylko w jedno zdanie, więc przeczytaj je do końca.

Ramka: orzeł · pychę · siarką · Wisły · zwierciadła

  1. 1. Lech ujrzał białego ______ na tle słońca i uznał to za znak opatrzności.
  2. 2. Popiela spotkała kara, bo zaniedbał obyczaje gościnności i okazał ______ wobec poddanych.
  3. 3. Szewczyk pokonał smoka, podając mu owcę wypełnioną ______.
  4. 4. Wanda rzuciła się do ______, aby uniknąć ślubu z niemieckim księciem i uchronić kraj od wojny.
  5. 5. Bazyliszka pokonano nie mieczem, lecz za pomocą ______, w którym potwór zobaczył własne spojrzenie.

Zadanie 5. (5 pkt)

Legendy łączą wydarzenia historyczne z fantazją. Wybierz jedną z nich i wyjaśnij, co w niej jest prawdopodobne, a co wymyślone, oraz czego uczy ta opowieść.

Klucz odpowiedzi i kryteria (dla nauczyciela)

Zadanie 1 (6 pkt)

  1. Zobaczył białego orła na tle słońca i uznał to za znak opatrzności.
  2. Nazwa osady wzniesionej przez Lecha ma odnosić się do gniazda orła.
  3. Przyjął wędrownych gości i zorganizował ucztę, a goście obdarowali jego syna Siemowita proroctwem założenia dynastii.
  4. Został pożarty przez myszy w wieży kruszwickiej, a myszy symbolizują karę za pychę i zaniedbanie obowiązków władcy.
  5. Podał smokowi owcę wypełnioną siarką, od czego potwór wybuchnął.
  6. Warunkiem zdobycia skrzyni było oddanie całego majątku biednym, dlatego legenda uczy, że bogactwo wymaga hojności.

Zadanie 2 (5 pkt)

1–A, 2–B, 3–C, 4–D, 5–E

Zadanie 3 (5 pkt)

  1. W grocie pod Wawelem osiedla się smok, który zagraża mieszkańcom.
  2. Potwór domaga się od krakowian bydła, a potem ludzi, więc ludzie szukają ratunku.
  3. Wielu śmiałków próbuje pokonać smoka, ale żadnemu się to nie udaje.
  4. Skromny szewczyk przygotowuje owcę wypełnioną siarką i podaje ją potworowi.
  5. Smok połyka przynętę i wybucha, a miasto zostaje uwolnione od zagrożenia.
  6. Mieszkańcy wynagradzają szewczyka i pamiętają o jego czynie w podaniach.

Zadanie 4 (4 pkt)

  1. orzeł
  2. pychę
  3. siarką
  4. Wisły
  5. zwierciadła

Zadanie 5 (5 pkt)

Pomyśl o orle, który wskazuje miejsce osady, o myszach zjadających władcę albo o smoku pod Wawelem. Zastanów się, dlaczego ludzie opowiadali takie historie o początkach swojego miasta lub państwa.

  • 2 pkt — wskazujesz element prawdopodobny i element fantastyczny w wybranej legendzie.
  • 2 pkt — wyjaśniasz, czego legenda uczy i dlaczego ją opowiadano.
  • 1 pkt — piszesz pełnymi zdaniami i nie mylisz legend ze sobą.

Karty pracy z tego samego etapu

wszystkie karty pracy (111)

Sprawdź odpowiedzi online: quiz z lektury „Podania i legendy polskie (wybór)”. Pełne opracowanie: streszczenie, bohaterowie i plan wydarzeń.

Przydatne przy tej karcie: czas i miejsce akcji „Podania i legendy polskie (wybór)” · bohaterowie i ich role