Przejdź do treści
Lektury Polskie

Karta pracy — „Wybrane bajki”

Ignacy Krasicki · 1779 · klasy 4-6 · 45 minut · 25 pkt · aktualizacja 10.11.2026

Karta pracy do wybranych bajek Ignacego Krasickiego. W zestawie są między innymi Ptaszki w klatce, Czapla, ryby i rak, Jagnię i wilcy, Kruk i lis, Szczur i kot, Malarze oraz Dewotka. Krasicki pisał je w epoce oświecenia i uczynił z bajki narzędzie satyry: bohaterami są zwierzęta, ale mówią one o wadach ludzi. Każda bajka jest krótka, pisana wierszem i kończy się puentą. Karta pomaga rozpoznać morał, odróżnić bajkę zwierzęcą od obyczajowej i odczytać aluzję do rzeczywistych zachowań.

Imię i nazwisko: ……………………………………………………   Klasa: ………   Data: …………………

Czego uczy ta karta

  • Uczeń streszcza wybrane bajki i wskazuje ich morał.
  • Uczeń rozpoznaje cechy gatunku: krótkość, wiersz, puentę, bohaterów zwierzęcych.
  • Uczeń odróżnia bajkę zwierzęcą od obyczajowej.
  • Uczeń wyjaśnia, kogo krytykuje bajka i jakimi środkami.

Zadanie 1. (6 pkt)

Odpowiedz na pytania o bajki Krasickiego. Każdą odpowiedź zapisz pełnym zdaniem i podaj tytuł utworu.

  1. 1. Jaki morał płynie z bajki Ptaszki w klatce?
  2. 2. Jak lis zdobył pokarm od kruka?
  3. 3. Przed czym ostrzega morał bajki o kruku i lisie?
  4. 4. Dlaczego zwierzęta z bajki Czapla, ryby i rak ponoszą stratę?
  5. 5. Co pokazuje historia szczura, który ufa swemu sprytowi?
  6. 6. Jaką prawdę o sztuce ogłasza morał bajki Malarze?

Zadanie 2. (5 pkt)

Połącz tytuł bajki z jej morałem. Przy numerze morału wpisz literę tytułu, każdy tytuł pasuje tylko raz.

  • A. Ptaszki w klatce
  • B. Kruk i lis
  • C. Jagnię i wilcy
  • D. Malarze
  • E. Dewotka
  •   1. Dostatek i wygoda nie wynagrodzą utraty wolności, bo klatka nie zastąpi lasu.
  •   2. Flateria i słodkie słowa nieprzyjaciela są niebezpieczne.
  •   3. Prawo silniejszego ignoruje słuszność, więc słabszy nie wygra nawet z racją.
  •   4. Rzetelny obraz rzeczywistości jest cenniejszy niż piękne fałszowanie.
  •   5. Prawdziwa cnota wyraża się uczynkami, a nie gestami na pokaz.

Zadanie 3. (5 pkt)

Ułóż przebieg bajki o kruku i lisie w kolejności. Numer 1 to początek, numer 6 to morał wypowiedziany przez narratora.

  1.   Lis mówi, że tak piękny ptak musiałby mieć także wspaniały głos.
  2.   Narrator kończy bajkę morałem o pochlebstwie i wierze w słodkie słowa.
  3.   Kruk trzyma w dziobie zdobyty pokarm i siedzi na gałęzi.
  4.   Kruk chce dowieść, że umie śpiewać, więc otwiera dziób.
  5.   Lis podchodzi do kruka i zaczyna wychwalać jego urodę.
  6.   Pokarm wypada z dzioba, a lis natychmiast go chwyta.

Zadanie 4. (4 pkt)

Uzupełnij zdania o bajkach wyrazami z ramki. Każdy wyraz pasuje tylko do jednego zdania, więc sprawdź całość.

Ramka: puenta · zwierzęta · oświecenia · Dewotka · wady

  1. 1. Bajka Krasickiego jest krótka, pisana wierszem i kończy się wyraźną ______.
  2. 2. W bajkach zwierzęcych bohaterami są ______, które mówią o wadach ludzi.
  3. 3. Pierwsza księga bajek Krasickiego ukazała się w epoce ______, w 1779 roku.
  4. 4. Utwór ______ pokazuje kobietę, która pobożnością zasłania chciwość, i należy do bajek obyczajowych.
  5. 5. Krasicki pokazywał w bajkach ______ szlachty, duchowieństwa i mieszczaństwa.

Zadanie 5. (5 pkt)

Wybierz jedną bajkę Krasickiego i wyjaśnij, kogo tak naprawdę krytykuje autor. Wskaż, po czym poznajemy, że chodzi o ludzi, a nie o zwierzęta.

Klucz odpowiedzi i kryteria (dla nauczyciela)

Zadanie 1 (6 pkt)

  1. Żaden dostatek nie zrekompensuje utraty wolności, bo ciasna klatka nigdy nie zastąpi otwartego lasu.
  2. Lis chwalił głos kruka, żeby skłonić go do zaśpiewania i wypuszczenia trzymanego pokarmu.
  3. Ostrzega przed pochlebstwem i przed wiarą w słodkie słowa nieprzyjaciela.
  4. Spierają się o pierwszeństwo w zdobywaniu pokarmu, a ujawniona pycha i chciwość prowadzą całą wspólnotę do straty.
  5. Szczur pada ofiarą kota, bo nadmierna pewność siebie i wygoda nie dają bezpieczeństwa.
  6. Rzetelne przedstawienie rzeczywistości jest cenniejsze niż piękne fałszowanie, a idealizacja bywa kłamstwem.

Zadanie 2 (5 pkt)

1–A, 2–B, 3–C, 4–D, 5–E

Zadanie 3 (5 pkt)

  1. Kruk trzyma w dziobie zdobyty pokarm i siedzi na gałęzi.
  2. Lis podchodzi do kruka i zaczyna wychwalać jego urodę.
  3. Lis mówi, że tak piękny ptak musiałby mieć także wspaniały głos.
  4. Kruk chce dowieść, że umie śpiewać, więc otwiera dziób.
  5. Pokarm wypada z dzioba, a lis natychmiast go chwyta.
  6. Narrator kończy bajkę morałem o pochlebstwie i wierze w słodkie słowa.

Zadanie 4 (4 pkt)

  1. puenta
  2. zwierzęta
  3. oświecenia
  4. Dewotka
  5. wady

Zadanie 5 (5 pkt)

Pomyśl o szczurze pewnym swego sprytu, o czapli dumnej ze swojej pozycji albo o dewotce, która pobożnością zasłania chciwość. Zwróć uwagę na morał na końcu utworu i na cechy, które zwierzę ma jak człowiek.

  • 2 pkt — podajesz tytuł bajki i wskazujesz wadę, którą autor krytykuje.
  • 2 pkt — wyjaśniasz, po czym poznać, że bohater oznacza człowieka.
  • 1 pkt — piszesz pełnymi zdaniami i nie streszczasz całej bajki.

Karty pracy z tego samego etapu

wszystkie karty pracy (111)

Sprawdź odpowiedzi online: quiz z lektury „Wybrane bajki”. Pełne opracowanie: streszczenie, bohaterowie i plan wydarzeń.

Przydatne przy tej karcie: czas i miejsce akcji „Wybrane bajki” · bohaterowie i ich role