Przejdź do treści
Lektury Polskie

Karta pracy — „Katarynka”

Bolesław Prus · 1880 · klasy 7-8 · 45 minut · 25 pkt · aktualizacja 09.11.2026

Karta pracy do noweli Katarynka Bolesława Prusa. Bohaterem jest pan Tomasz, zamożny emerytowany prawnik z Warszawy, który mieszka w kamienicy przy ulicy Miodowej i kolekcjonuje obrazy. Ma jedno dziwactwo: nie znosi dźwięku katarynki. Pewnego dnia w oficynie naprzeciwko wprowadzają się dwie kobiety z małą, niewidomą dziewczynką. Spotkanie tych dwóch światów zmienia bohatera. Karta pomaga scharakteryzować postacie, odczytać sens tytułu i wypowiedzieć się o przemianie wewnętrznej bohatera.

Imię i nazwisko: ……………………………………………………   Klasa: ………   Data: …………………

Czego uczy ta karta

  • Uczeń charakteryzuje pana Tomasza na początku i na końcu noweli.
  • Uczeń wyjaśnia, jaką rolę w utworze odgrywa katarynka.
  • Uczeń odróżnia narratora i bohaterów oraz wskazuje wydarzenia.
  • Uczeń wyjaśnia, na czym polega przemiana bohatera.

Zadanie 1. (6 pkt)

Odpowiedz na pytania o nowelę. Pisz pełnymi zdaniami i podawaj przykłady z tekstu.

  1. 1. Kim był pan Tomasz i jak żył?
  2. 2. Jakie dziwactwo miał pan Tomasz?
  3. 3. Kto wprowadził się do lokalu naprzeciwko mieszkania pana Tomasza?
  4. 4. W jaki sposób niewidoma dziewczynka poznawała świat?
  5. 5. Jak pan Tomasz zareagował na obecność dziewczynki w kamienicy?
  6. 6. Co sprawiło, że katarynka przestała być dla bohatera źródłem gniewu?

Zadanie 2. (5 pkt)

Połącz informację o bohaterze z właściwym szczegółem z noweli. Przy numerze wpisz literę, każdy szczegół pasuje raz.

  • A. pan Tomasz
  • B. kamienica
  • C. kataryniarz
  • D. dziewczynka
  • E. stróż
  •   1. Emerytowany prawnik, który kolekcjonuje obrazy i nie znosi katarynki.
  •   2. Budynek przy ulicy Miodowej, w którym mieszka bohater, a po drugiej stronie podwórza mniej zamożni lokatorzy.
  •   3. Uliczny muzyk, którego melodia drażni pana Tomasza i wywołuje jego gniew.
  •   4. Mała bohaterka, która traci wzrok i poznaje świat dotykiem, słuchem oraz węchem.
  •   5. Pracownik kamienicy, który dodatkowo opłacany ma pilnować, by kataryniarze nie wchodzili na podwórze.

Zadanie 3. (5 pkt)

Ułóż wydarzenia noweli w kolejności. Numer 1 to opis mieszkania bohatera, numer 6 to pomoc dziewczynce.

  1.   Naprzeciwko wprowadzają się dwie kobiety z małą dziewczynką.
  2.   Kataryniarz zyskuje przychylność pana Tomasza, a dziewczynka cieszy się dźwiękiem muzyki.
  3.   Poznajemy pana Tomasza, jego mieszkanie i zwyczaj codziennych spacerów.
  4.   Pan Tomasz zauważa, że dziewczynka jest niewidoma i przygląda się jej życiu.
  5.   Bohater okazuje niechęć do kataryniarzy i każe im zamykać podwórze.
  6.   Bohater postanawia pomóc i sprawić, by dziewczynka odzyskała wzrok.

Zadanie 4. (4 pkt)

Uzupełnij zdania o noweli wyrazami z ramki. Każdy wyraz pasuje tylko w jedno miejsce, więc sprawdź całe zdanie.

Ramka: Miodowej · katarynki · dotykiem · podwórze · leczenie

  1. 1. Pan Tomasz mieszkał w kamienicy przy ulicy ______.
  2. 2. Bohater nie znosił dźwięku ______ i płacił stróżom, by nie wpuszczali muzykantów na podwórze.
  3. 3. Niewidoma dziewczynka poznawała świat ______, słuchem i węchem.
  4. 4. Pan Tomasz płacił stróżom dodatkowo, aby nie wpuszczali kataryniarzy na ______ kamienicy.
  5. 5. Bohater postanowił sfinansować ______ dziewczynki u najlepszych okulistów, choć wynik zabiegu pozostaje niepewny.

Zadanie 5. (5 pkt)

Pan Tomasz zmienia się pod wpływem spotkania z dziewczynką. Napisz, na czym polega ta zmiana i co nowela mówi o sile kontaktu z drugim człowiekiem.

Klucz odpowiedzi i kryteria (dla nauczyciela)

Zadanie 1 (6 pkt)

  1. Był zamożnym emerytowanym prawnikiem, znawcą sztuki, który mieszkał w kamienicy przy Miodowej i od trzydziestu lat spacerował tą samą trasą.
  2. Nie znosił dźwięku katarynki, na jej odgłos wpadał w gniew i płacił stróżom, aby nie wpuszczali kataryniarzy na podwórze.
  3. Dwie kobiety z małą, niewidomą dziewczynką, które utrzymywały się z szycia i wyrabiania pończoch.
  4. Poznawała go dotykiem, słuchem i węchem, a po samym dźwięku rozpoznawała rodzaj przejeżdżającego wozu.
  5. Zainteresował się jej losem, a pod wpływem spotkania postanowił pomóc jej w leczeniu wzroku.
  6. Pan Tomasz zobaczył, że na dźwięk katarynki niewidoma dziewczynka tańczy z radości, więc pozwolił grajkom wchodzić na podwórze i wynagrodził kataryniarza napiwkiem.

Zadanie 2 (5 pkt)

1–A, 2–B, 3–C, 4–D, 5–E

Zadanie 3 (5 pkt)

  1. Poznajemy pana Tomasza, jego mieszkanie i zwyczaj codziennych spacerów.
  2. Bohater okazuje niechęć do kataryniarzy i każe im zamykać podwórze.
  3. Naprzeciwko wprowadzają się dwie kobiety z małą dziewczynką.
  4. Pan Tomasz zauważa, że dziewczynka jest niewidoma i przygląda się jej życiu.
  5. Bohater postanawia pomóc i sprawić, by dziewczynka odzyskała wzrok.
  6. Kataryniarz zyskuje przychylność pana Tomasza, a dziewczynka cieszy się dźwiękiem muzyki.

Zadanie 4 (4 pkt)

  1. Miodowej
  2. katarynki
  3. dotykiem
  4. podwórze
  5. leczenie

Zadanie 5 (5 pkt)

Porównaj pana Tomasza z początku noweli — zamożnego, zamkniętego na ludzi i drażliwego — z bohaterem, który angażuje się w los dziecka. Zastanów się, dlaczego akurat nieszczęście dziewczynki poruszyło tego człowieka.

  • 2 pkt — opisujesz, jak bohater zachowywał się przed poznaniem dziewczynki.
  • 2 pkt — wskazujesz, co zmieniło się w jego postawie i dlaczego.
  • 1 pkt — piszesz pełnymi zdaniami i podajesz przykłady z tekstu.

Karty pracy z tego samego etapu

wszystkie karty pracy (111)

Sprawdź odpowiedzi online: quiz z lektury „Katarynka”. Pełne opracowanie: streszczenie, bohaterowie i plan wydarzeń.

Przydatne przy tej karcie: czas i miejsce akcji „Katarynka” · bohaterowie i ich role