Przejdź do treści
Lektury Polskie

Karta pracy — „Kamienie na szaniec”

Aleksander Kamiński · 1943 · klasy 7-8 · 45 minut · 25 pkt · aktualizacja 09.11.2026

Karta pracy do Kamieni na szaniec Aleksandra Kamińskiego. Książka opowiada o warszawskich harcerzach z Szarych Szeregów w okupowanej Warszawie: Alku, Rudym i Zośce. Chłopcy uczyli się w gimnazjum im. Stefana Batorego i należeli do drużyny zwanej Pomarańczarnią. W czasie okupacji działali w małym sabotażu, a potem w Grupach Szturmowych. Najważniejszym wydarzeniem jest akcja pod Arsenałem, w której odbito Rudego z rąk Gestapo. Karta pomaga uporządkować fakty, rozpoznać postawy bohaterów i zrozumieć tytuł książki.

Imię i nazwisko: ……………………………………………………   Klasa: ………   Data: …………………

Czego uczy ta karta

  • Uczeń rozpoznaje bohaterów i ich pseudonimy.
  • Uczeń porządkuje najważniejsze wydarzenia okupacyjnej działalności harcerzy.
  • Uczeń wyjaśnia, czym był mały sabotaż i akcja pod Arsenałem.
  • Uczeń interpretuje tytuł książki.

Zadanie 1. (6 pkt)

Odpowiedz na pytania o lekturze. Pisz pełnymi zdaniami i podawaj fakty z książki.

  1. 1. Kim byli Alek, Rudy i Zośka?
  2. 2. Na czym polegał mały sabotaż?
  3. 3. Co zrobił Alek 11 lutego 1942?
  4. 4. Dlaczego Rudy znalazł się w rękach Gestapo?
  5. 5. Jak przebiegła akcja pod Arsenałem?
  6. 6. Jak potoczyły się losy głównych bohaterów po akcji?

Zadanie 2. (5 pkt)

Połącz bohatera z jego pseudonimem lub rolą. Przy numerze opisu wpisz literę, każda postać pasuje raz.

  • A. Jan Bytnar
  • B. Maciej Aleksy Dawidowski
  • C. Tadeusz Zawadzki
  • D. Aleksander Kamiński
  • E. Stanisław Broniewski
  •   1. Rudy, aresztowany przez Gestapo i brutalnie przesłuchiwany przy alei Szucha.
  •   2. Alek, który zdjął niemiecką tablicę z pomnika Kopernika i został ranny pod Arsenałem.
  •   3. Zośka, dowódca hufca Centrum, poległy w Sieczychach.
  •   4. Autor książki, który spisał relację Zośki i napisał utwór w kilka dni.
  •   5. Orsza, czyli Stanisław Broniewski, który dowodził całością akcji pod Arsenałem.

Zadanie 3. (5 pkt)

Ułóż wydarzenia książki w kolejności. Numer 1 to nalepki na obwieszczeniach, numer 6 to śmierć Zośki.

  1.   Harcerze przeprowadzają akcję pod Arsenałem i odbijają więźniów.
  2.   Harcerze nalepiają na niemieckich obwieszczeniach karteczki ośmieszające okupanta.
  3.   Zośka ginie w ataku na strażnicę w Sieczychach w sierpniu 1943 roku.
  4.   Zośka obejmuje komendę hufca i włącza go do Organizacji Małego Sabotażu Wawer.
  5.   Gestapo aresztuje Rudego, którego przesłuchują przy alei Szucha.
  6.   Alek zdejmuje niemiecką tablicę z pomnika Mikołaja Kopernika.

Zadanie 4. (4 pkt)

Uzupełnij zdania o lekturze wyrazami z ramki. Każdy wyraz pasuje tylko w jedno miejsce, więc sprawdź całe zdanie.

Ramka: Pomarańczarnią · Arsenałem · Szucha · Sieczychach · Kopernika

  1. 1. Drużynę harcerską, do której należeli bohaterowie, nazywano od koloru chust ______.
  2. 2. Najsłynniejszą akcją harcerzy była akcja pod ______, w której odbito więźniów.
  3. 3. Rudego przesłuchiwano w siedzibie Gestapo przy alei ______.
  4. 4. Zośka poległ w ataku na strażnicę w ______ koło Wyszkowa.
  5. 5. Alek zdjął niemiecką tablicę z pomnika Mikołaja ______ w Warszawie.

Zadanie 5. (5 pkt)

Tytuł książki nawiązuje do wiersza Juliusza Słowackiego Testament mój. Napisz, jak rozumiesz słowa o kamieniach rzuconych na szaniec i kogo dotyczą.

Klucz odpowiedzi i kryteria (dla nauczyciela)

Zadanie 1 (6 pkt)

  1. Byli warszawskimi harcerzami z Szarych Szeregów, uczniami gimnazjum im. Stefana Batorego, należącymi do drużyny zwanej Pomarańczarnią.
  2. Na akcjach ośmieszających okupanta, na przykład na nalepianiu karteczek na niemieckich obwieszczeniach i pisaniu haseł na murach.
  3. Zdjął niemiecką tablicę z pomnika Mikołaja Kopernika w Warszawie, co zapoczątkowało falę dalszych akcji.
  4. Został aresztowany 23 marca 1943 w mieszkaniu przy alei Niepodległości i brutalnie przesłuchiwany w siedzibie Gestapo przy alei Szucha.
  5. 26 marca 1943 harcerze odbili transport więźniów, uwalniając 21 osób, w tym Rudego i Heńka.
  6. Rudy i Alek zmarli 30 marca 1943 z powodu ran, a Zośka poległ w sierpniu 1943 w ataku na strażnicę w Sieczychach.

Zadanie 2 (5 pkt)

1–A, 2–B, 3–C, 4–D, 5–E

Zadanie 3 (5 pkt)

  1. Harcerze nalepiają na niemieckich obwieszczeniach karteczki ośmieszające okupanta.
  2. Alek zdejmuje niemiecką tablicę z pomnika Mikołaja Kopernika.
  3. Zośka obejmuje komendę hufca i włącza go do Organizacji Małego Sabotażu Wawer.
  4. Gestapo aresztuje Rudego, którego przesłuchują przy alei Szucha.
  5. Harcerze przeprowadzają akcję pod Arsenałem i odbijają więźniów.
  6. Zośka ginie w ataku na strażnicę w Sieczychach w sierpniu 1943 roku.

Zadanie 4 (4 pkt)

  1. Pomarańczarnią
  2. Arsenałem
  3. Szucha
  4. Sieczychach
  5. Kopernika

Zadanie 5 (5 pkt)

Pomyśl o tym, że kamienie rzucone na szaniec to coś, co pozostaje po człowieku, oraz o losach Alka, Rudego i Zośki. Zastanów się, co po tych chłopcach zostało i dlaczego książka nosi taki tytuł.

  • 2 pkt — wyjaśniasz znaczenie tytułowego obrazu.
  • 2 pkt — wiążesz tytuł z losami bohaterów i podajesz przykłady z książki.
  • 1 pkt — piszesz pełnymi zdaniami i nie streszczasz całej fabuły.

Karty pracy z tego samego etapu

wszystkie karty pracy (111)

Sprawdź odpowiedzi online: quiz z lektury „Kamienie na szaniec”. Pełne opracowanie: streszczenie, bohaterowie i plan wydarzeń.

Przydatne przy tej karcie: czas i miejsce akcji „Kamienie na szaniec” · bohaterowie i ich role