Test z lektury „Zbrodnia i kara”

Poprawna odpowiedź: biedny były student prawa

Rodion Raskolnikow — biedny były student prawa, morderca lichwiarki i autor teorii o ludziach wybitnych, który przechodzi drogę od zbrodni do pokuty i odrodzenia.

Poprawna odpowiedź: Raskolnikow otrzymuje od matki list informujący o zaręczynach Dunii z Łużynem i o planowanym przyjeździe rodziny do Petersburga, co nasuwa mu myśl o konieczności ratowania siostry przed poświęceniem.

List staje się dla niego bodźcem do czynu, bo w małżeństwie siostry widzi ofiarę; gdy rodzina przybywa, domaga się zerwania układu, odsłaniając przy tym egoizm wybranka.

Poprawna odpowiedź: Raskolnikow dzieli ludzi na zwykłych, posłusznych prawu, i wybitnych, którym wolno przekraczać granice moralne w imię wyższych celów; zabójstwo lichwiarki ma być eksperymentem potwierdzającym jego przynależność do drugiej grupy, ale teoria zostaje w praktyce skompromitowana.

Bohater wcześniej ogłosił drukiem artykuł z tą tezą, więc morderstwo lichwiarki ma być jej probierzem; klęska po czynie obraca jednak ideę w dowód jego słabości.

Poprawna odpowiedź: Swidrygajłow składa Dunii propozycję ratowania brata w zamian za oddanie się jemu, ale ona go odrzuca.

Ceną pomocy dla brata miałoby być oddanie samej siebie, czego Dunia nie przyjmuje; jej sprzeciw potwierdza niezależność wobec człowieka, który już wcześniej ją krzywdził.

Poprawna odpowiedź: W epilogu Raskolnikow na katordze na Syberii przechodzi wewnętrzną przemianę: po ciężkiej chorobie i proroczej wizji pada nad rzeką do nóg Sonii i zaczyna nowe życie z Ewangelią pod poduszką; Dostojewski pokazuje to jako początek, a nie koniec, jego zmartwychwstania duchowego.

Droga bohatera nie zamyka się wyrokiem, bo pisarz ukazuje odrodzenie jako proces dopiero zapoczątkowany, a nie jako dokonane rozliczenie z winą.

Poprawna odpowiedź: córka pijaka urzędnika

Sonia Marmieładowa — córka pijaka urzędnika, zmuszona do prostytucji dla utrzymania rodziny, nosicielka chrześcijańskiej miłości i przewodniczka bohatera na drodze odkupienia.

Poprawna odpowiedź: W karczmie bohater poznaje Marmieładowa, który opowiada mu historię własnego upadku i mówi o Sonii zmuszonej do prostytucji, co otwiera przed Raskolnikowem świat nędzy Petersburskiej.

Pijak wyznaje, jak stoczył się na dno, i prosi o opiekę nad bliskimi, dzięki czemu przed przybyszem otwiera się świat, w którym córka utrzymuje macochę i jej dzieci.

Poprawna odpowiedź: Bohater cierpi w sumieniu od chwili zbrodni, na długo przed wyrokiem sądu; Dostojewski pokazuje, że prawdziwa kara nie jest katorgą, lecz wewnętrznym rozdarciem, izolacją od ludzi i utratą spokoju.

Skoro wyrzut sumienia dosięga mordercę natychmiast i odcina go od najbliższych, wymierzony później wyrok staje się jedynie zewnętrznym potwierdzeniem procesu, który już trwa.

Poprawna odpowiedź: Intryga Łużyna zostaje obnażona w obecności świadków, a Dunia trwale zrywa z nim zaręczyny.

Podstęp wobec córki pijaka obraca się przeciwko sprawcy: skoro kłamstwo wyszło na jaw przy świadkach, małżeństwo zawierane z rozsądku traci jedyne uzasadnienie.

Poprawna odpowiedź: sędzia śledczy prowadzący śledztwo o zabójstwo lichwiarki, mistrz psychologicznej gry z podejrzanym

Nie mając dowodów rzeczowych, śledczy stopniowo osacza podejrzanego rozmowami, a w finale doradza mu dobrowolne przyznanie się, licząc na złagodzenie wyroku.

Poprawna odpowiedź: Raskolnikow rozmyśla plan zabicia lichwiarki, sprawdza okoliczności w jej mieszkaniu, dowiaduje się od Lizawiety o jej nieobecności i przygotowuje narzędzie zbrodni.

Ustalenie terminu nieobecności ofiary potwierdza, że wszystko obmyślono z wyprzedzeniem, choć w chwili czynu dochodzi do zabicia także niespodziewanie wracającej kobiety.

Poprawna odpowiedź: Śmierć lichwiarki nie poprawia losu żadnej z osób, które na niej miały korzystać; bohater nie przywłaszcza łupu i zamyka się w izolacji, co podważa sens zbrodni popełnianej dla idei.

Ukrycie zdobyczy dowodzi, że nie chodziło o rabunek, a skoro zysk nie trafia do nikogo, morderstwo okazuje się eksperymentem bez realnego skutku.

Poprawna odpowiedź: Katarzyna Iwanowna, chora macocha Soni, umiera w nędzy po scenie zmuszającej dzieci do żebrania na ulicy.

Po jej śmierci cała odpowiedzialność za rodzeństwo spada na pasierbicę, która już wcześniej utrzymywała dom kosztem własnej godności.

Poprawna odpowiedź: bogaty i ambitny narzeczony Dunii

Łużyn — bogaty i ambitny narzeczony Dunii, rzecznik racjonalnego egoizmu, który ostatecznie okazuje się człowiekiem mściwym i fałszywym.

Poprawna odpowiedź: Bohater zakrada się do mieszkania lichwiarki i zabija ją toporem, a następnie szuka jej pieniędzy, nie pozwalając sobie jednak na przywłaszczenie łupu.

Zamiar zakładał jedną ofiarę, lecz niespodziewany powrót siostry do mieszkania zmusza sprawcę do drugiego zabójstwa i przekreśla pierwotne założenia.