Przejdź do treści
Lektury Polskie

Karta pracy — „Wybrana satyra”

Ignacy Krasicki · 1779 · klasy liceum · 45 minut · 25 pkt · aktualizacja 09.11.2026

Karta pracy do wybranych satyr Ignacego Krasickiego: Do króla, Świat zepsuty, Pijaństwo i Żona modna. Cykl Satyry ukazał się w dwóch częściach w latach 1779 i 1782 i był jedną z najważniejszych realizacji gatunku w polskim oświeceniu. Krasicki pisał wierszem i chętnie posługiwał się ironią oraz mową pozornie zależną. Karta pomaga rozpoznać adresatów satyr, odczytać puenty i zrozumieć krytykę obyczajów.

Imię i nazwisko: ……………………………………………………   Klasa: ………   Data: …………………

Czego uczy ta karta

  • Uczeń porządkuje treść satyr i wskazuje ich adresatów.
  • Uczeń rozpoznaje środki ironii i mowy pozornie zależnej.
  • Uczeń wyjaśnia puentę Do króla.
  • Uczeń interpretuje krytykę obyczajową Krasickiego.

Zadanie 1. (6 pkt)

Odpowiedz na pytania o satyrach Krasickiego. Pisz pełnymi zdaniami i podawaj tytuł utworu.

  1. 1. Kiedy ukazał się cykl Satyry?
  2. 2. Kto formułuje zarzuty wobec króla w satyrze Do króla?
  3. 3. Na czym polega puenta Do króla?
  4. 4. Do czego porównano państwo w Świecie zepsutym?
  5. 5. Jak zbudowane jest Pijaństwo?
  6. 6. Kogo krytykuje satyra Żona modna?

Zadanie 2. (5 pkt)

Połącz tytuł satyry z jej tematem. Literę wpisz przy właściwym numerze opisu, każdy tytuł pasuje raz.

  • A. Do króla
  • B. Świat zepsuty
  • C. Pijaństwo
  • D. Żona modna
  • E. Pan Piotr
  •   1. Utwór odpowiadający na zarzuty szlachty wobec Stanisława Augusta.
  •   2. Satyra oskarżająca czasy o upadek obyczajów, ze sporem o to, czy świat naprawdę jest gorszy.
  •   3. Utwór o nałogu, który dotyka wszystkich stanów, od dworu po chłopów.
  •   4. Satyra o szlachciance zapatrzonej w modę francuską i o małżeństwie bez rozwagi.
  •   5. Bohater opowiadający dzieje swojego małżeństwa w formie dygresyjnej opowieści.

Zadanie 3. (5 pkt)

Ułóż etapy rozumowania w satyrze Do króla w kolejności. Numer 1 to przywołanie zarzutów, numer 6 to puenta.

  1.   Pojawiają się oskarżenia o rozpustę na dworze i łamanie dawnych praw.
  2.   Podmiot mówiący przywołuje głosy szlachty oskarżającej monarchę.
  3.   Puenta wskazuje, że winę za nędzę kraju ponoszą sami oskarżyciele.
  4.   Mówiący pokazuje, że zarzuty wynikają z uprzedzeń oskarżycieli.
  5.   Szlachta zarzuca królowi słabość wobec obcych i lekceważenie obyczajów.
  6.   Rządy monarchy zostają przedstawione jako korzystne dla kraju.

Zadanie 4. (4 pkt)

Uzupełnij zdania o satyrach wyrazami z ramki. Każdy wyraz pasuje tylko w jedno miejsce, więc przeczytaj całe zdanie.

Ramka: okrętu · dialog · francuską · 1779 · biskupem

  1. 1. Państwo w Świecie zepsutym porównane jest do ______, który nie tonie w burzy.
  2. 2. Pijaństwo ma formę ______, w której rozmówcy kolejno omawiają picie w różnych stanach.
  3. 3. Bohaterka Żony modnej zapuszcza się w modę ______ i chce żyć jak dama dworu.
  4. 4. Pierwsza część cyklu Satyry ukazała się w roku ______.
  5. 5. Od 1766 roku Krasicki był ______ warmińskim i współpracował ze Stanisławem Augustem.

Zadanie 5. (5 pkt)

Krasicki nie mówi wprost, kogo krytykuje: w Do króla oddaje głos szlachcie, a w Żonie modnej opowiada historię cudzego małżeństwa. Napisz, po co używa takich zabiegów i jak działają na czytelnika.

Klucz odpowiedzi i kryteria (dla nauczyciela)

Zadanie 1 (6 pkt)

  1. W dwóch częściach, w latach 1779 i 1782, jako jedna z najważniejszych realizacji gatunku w polskim oświeceniu.
  2. Nie autor, lecz szlachta cytowana w mowie pozornie zależnej, która zarzuca monarsze słabość i lekceważenie obyczajów.
  3. Odwraca ciężar zarzutów: rządy monarchy okazują się korzystne, a winę za nędzę kraju ponoszą oskarżyciele.
  4. Do okrętu, który mimo wzmagającej się burzy nie tonie, co pozwala mówić o trwałości państwa.
  5. Jako dialog, w którym rozmówca chwali trzeźwość, nie przestając pić, co daje efekt komizmu.
  6. Szlachciankę zapatrzoną we francuską modę, która próbuje żyć jak dama dworu bez majątku i pozycji.

Zadanie 2 (5 pkt)

1–A, 2–B, 3–C, 4–D, 5–E

Zadanie 3 (5 pkt)

  1. Podmiot mówiący przywołuje głosy szlachty oskarżającej monarchę.
  2. Szlachta zarzuca królowi słabość wobec obcych i lekceważenie obyczajów.
  3. Pojawiają się oskarżenia o rozpustę na dworze i łamanie dawnych praw.
  4. Mówiący pokazuje, że zarzuty wynikają z uprzedzeń oskarżycieli.
  5. Rządy monarchy zostają przedstawione jako korzystne dla kraju.
  6. Puenta wskazuje, że winę za nędzę kraju ponoszą sami oskarżyciele.

Zadanie 4 (4 pkt)

  1. okrętu
  2. dialog
  3. francuską
  4. 1779
  5. biskupem

Zadanie 5 (5 pkt)

Zestaw mowę pozornie zależną z ironiczną puentą. Pomyśl, czy satyra działa mocniej, gdy czytelnik sam odkrywa, kto jest ośmieszony.

  • 2 pkt — nazywasz zabiegi i wyjaśniasz ich rolę w dwóch satyrach.
  • 2 pkt — interpretujesz funkcję ironii i puenty.
  • 1 pkt — piszesz pełnymi zdaniami i używasz pojęcia satyra.

Karty pracy z tego samego etapu

wszystkie karty pracy (111)

Sprawdź odpowiedzi online: quiz z lektury „Wybrana satyra”. Pełne opracowanie: streszczenie, bohaterowie i plan wydarzeń.

Przydatne przy tej karcie: czas i miejsce akcji „Wybrana satyra” · bohaterowie i ich role