Przejdź do treści
Lektury Polskie

Karta pracy — „Treny”

Jan Kochanowski · 1580 · klasy liceum · 45 minut · 25 pkt · aktualizacja 10.11.2026

Karta pracy do Trenów Jana Kochanowskiego. Cykl wydany w 1580 roku w Krakowie powstał po śmierci córki Urszulki, która zmarła prawdopodobnie na tyfus w wieku dwóch i pół roku. Dziewiętnaście trenów prowadzi od płaczu przez bunt i zwątpienie aż po próbę pojednania z Bogiem i wizję życia wiecznego. Bohaterem cyklu jest zmarłe dziecko, a nie zasłużony człowiek, dlatego poeta odchodzi od typowych pochwał pogrzebowych. Karta pomaga uporządkować treść trenów, rozpoznać postawy ojca i odczytać sens zakończenia.

Imię i nazwisko: ……………………………………………………   Klasa: ………   Data: …………………

Czego uczy ta karta

  • Uczeń porządkuje treść i wymowę trenów.
  • Uczeń rozpoznaje etapy żałoby w cyklu.
  • Uczeń wyjaśnia, dlaczego filozofia stoicka zawodzi.
  • Uczeń interpretuje sens Trenu XIX.

Zadanie 1. (6 pkt)

Odpowiedz na pytania o Trenach. Pisz pełnymi zdaniami i wskazuj numery trenów, o których mówisz.

  1. 1. Kiedy i gdzie wydano cykl Trenów?
  2. 2. Kto jest bohaterem cyklu?
  3. 3. Jak poeta próbuje pocieszenia w Trenie IX?
  4. 4. Na czym polega bunt w Trenie X?
  5. 5. Co dzieje się w Trenie XIX?
  6. 6. Dlaczego Treny mają rangę ponadczasową?

Zadanie 2. (5 pkt)

Dopasuj tren do jego treści. Literę wpisz przy właściwym numerze opisu, każdy tren pasuje tylko raz.

  • A. Tren V
  • B. Tren VII
  • C. Tren VIII
  • D. Tren XI
  • E. Tren XVIII
  •   1. Urszulka zestawiona z małą oliwką i pąkiem kwiatka przed pełnią.
  •   2. Skarga pod adresem ubrań i biżuterii po dziecku, które już nikomu nie posłużą.
  •   3. Dom pełen ludzi staje się pustką, bo to dziecko mówiło i śpiewało za wszystkich.
  •   4. Cytat z Brutusa o cnocie jako fraszce i wyliczenie sławnych ludzi dotkniętych nieszczęściem.
  •   5. Modlitwa pokory, w której człowiek godzi się z karą i prosi o trwanie Bożego mieszkania.

Zadanie 3. (5 pkt)

Ułóż etapy żałoby w cyklu Trenów w kolejności. Numer 1 to prośba o płacz, numer 6 to sen o córce.

  1.   Tren IX przynosi próbę stoickiego pocieszenia.
  2.   Poeta prosi o płacz Heraklita i pieśń Symonidesa.
  3.   Tren XIX zamyka cykl snem o matce i córce.
  4.   Tren X jest szczytem buntu i zwątpienia.
  5.   W Trenie V zestawia córkę z małą oliwką i pąkiem kwiatka.
  6.   Treny XVII i XVIII przynoszą napomnienie oraz modlitwę pokory.

Zadanie 4. (4 pkt)

Uzupełnij zdania o Trenach wyrazami z ramki. Każdy wyraz pasuje tylko w jedno miejsce, więc przeczytaj całe zdanie.

Ramka: Urszulki · 1580 · Elysium · Safo · stoicka

  1. 1. Cykl powstał po śmierci córki ______.
  2. 2. Treny wydano w Krakowie w roku ______.
  3. 3. W Trenie X poeta kwestionuje istnienie ______.
  4. 4. W Trenie VI zmarła nazwana jest ______ słowieńską.
  5. 5. Filozofia ______ okazuje się wobec śmierci dziecka niewystarczająca.

Zadanie 5. (5 pkt)

Kochanowski sięga po wzory antyczne i biblijne, ale pisze o własnym domu. Napisz, jak łączy te porządki i dlaczego Treny uznaje się za dzieło przełomowe.

Klucz odpowiedzi i kryteria (dla nauczyciela)

Zadanie 1 (6 pkt)

  1. W 1580 roku w Krakowie, w drukarni Łazarzowej, po kilku lub kilkunastu miesiącach pisania.
  2. Zmarła córka Urszulka, tak zwana persona levis, czyli dziecko, a nie zasłużony i znany człowiek.
  3. Podejmuje próbę stoickiego pocieszenia i twierdzi, że mądrość powinna uczyć, iż rozpacz jest daremna.
  4. Ojciec woła na boginie i piekielne wody, kwestionuje istnienie Elysium i stanowczo odrzuca pocieszenie.
  5. Poecie śni się matka, która przywodzi mu córkę i uczy o życiu wiecznym, co przynosi ostateczne pocieszenie.
  6. Łączą prywatny ból z uniwersalnym pytaniem o granice filozofii, poezji i wiary wobec śmierci dziecka.

Zadanie 2 (5 pkt)

1–A, 2–B, 3–C, 4–D, 5–E

Zadanie 3 (5 pkt)

  1. Poeta prosi o płacz Heraklita i pieśń Symonidesa.
  2. W Trenie V zestawia córkę z małą oliwką i pąkiem kwiatka.
  3. Tren IX przynosi próbę stoickiego pocieszenia.
  4. Tren X jest szczytem buntu i zwątpienia.
  5. Treny XVII i XVIII przynoszą napomnienie oraz modlitwę pokory.
  6. Tren XIX zamyka cykl snem o matce i córce.

Zadanie 4 (4 pkt)

  1. Urszulki
  2. 1580
  3. Elysium
  4. Safo
  5. stoicka

Zadanie 5 (5 pkt)

Zestaw mitologiczne imiona z konkretnymi obrazami domu, na przykład ochędóstwem po dziecku. Pomyśl, co się dzieje, gdy bohaterem trenu staje się małe dziecko, a nie wielki człowiek.

  • 2 pkt — wskazujesz przykłady połączenia wzorów antycznych z osobistym żalem.
  • 2 pkt — wyjaśniasz, na czym polega przełomowość cyklu.
  • 1 pkt — piszesz pełnymi zdaniami i używasz pojęcia tren.

Karty pracy z tego samego etapu

wszystkie karty pracy (111)

Sprawdź odpowiedzi online: quiz z lektury „Treny”. Pełne opracowanie: streszczenie, bohaterowie i plan wydarzeń.

Przydatne przy tej karcie: czas i miejsce akcji „Treny” · bohaterowie i ich role