Przejdź do treści
Lektury Polskie

Karta pracy — „Lament świętokrzyski, Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią (fragmenty)”

Anonim (Średniowiecze) · 1400 · klasy liceum · 45 minut · 25 pkt · aktualizacja 09.11.2026

Karta pracy do dwóch zabytków średniowiecza: Lamentu świętokrzyskiego i Rozmowy Mistrza Polikarpa ze Śmiercią. Lament powstał w drugiej połowie XV wieku i jest planktem, czyli utworem żałobnym wypowiedzianym przez Matkę Boską pod krzyżem. Rozmowa powstała na początku XV wieku i jest wierszowanym dialogiem moralistycznym o powszechności śmierci. Karta pomaga uporządkować treść obu utworów, rozpoznać gatunki i odczytać średniowieczną wizję świata. Oba teksty są anonimowe i należą do najcenniejszych zabytków polskiego piśmiennictwa, a ich bohaterowie mówią wprost do odbiorcy, dlatego czyta się je jak sceny z dawnych misteriów.

Imię i nazwisko: ……………………………………………………   Klasa: ………   Data: …………………

Czego uczy ta karta

  • Uczeń porządkuje treść obu zabytków i wskazuje ich gatunki.
  • Uczeń charakteryzuje bohaterki i bohaterów utworów.
  • Uczeń wyjaśnia sens motywu danse macabre.
  • Uczeń interpretuje średniowieczną wizję śmierci.

Zadanie 1. (6 pkt)

Odpowiedz na pytania o obu zabytkach. Pisz pełnymi zdaniami i za każdym razem nazwij utwór.

  1. 1. Kiedy powstał Lament świętokrzyski?
  2. 2. Do kogo zwraca się Maryja w Lamencie?
  3. 3. Jakim gatunkiem jest Lament?
  4. 4. Jak wygląda Śmierć w Rozmowie Mistrza Polikarpa?
  5. 5. Co Śmierć mówi o lekarzach?
  6. 6. Na czym polega motyw danse macabre w Rozmowie?

Zadanie 2. (5 pkt)

Połącz element utworu z jego funkcją. Literę wpisz przy właściwym numerze opisu, każdy element pasuje raz.

  • A. plankt
  • B. Polikarp
  • C. kosa
  • D. danse macabre
  • E. Kmotr
  •   1. Gatunek Lamentu, utwór żałobny wzywający do współczucia.
  •   2. Uczony, który wyprosił u Boga spotkanie ze Śmiercią w jej prawdziwej postaci.
  •   3. Atrybut Śmierci, którą naruszyła tylko raz, przy śmierci Chrystusa.
  •   4. Motyw tańca śmierci, w którym wszystkie stany są sobie równe.
  •   5. Postać z drukowanego przekazu z 1542 roku, która pomaga Śmierci i zaprasza ją na chrzciny.

Zadanie 3. (5 pkt)

Ułóż sceny Rozmowy Mistrza Polikarpa w kolejności. Numer 1 to prolog, numer 6 to urywający się rękopis.

  1.   Polikarp modli się samotnie w kościele i ukazuje mu się Śmierć.
  2.   Prolog prosi Boga o natchnienie i zapowiada naukę o śmierci.
  3.   Polski rękopis urywa się przy pytaniu o los kobiet.
  4.   Śmierć wyjaśnia, że jest wykonawczynią woli Boga.
  5.   Narrator przedstawia Polikarpa jako uczonego.
  6.   Śmierć wylicza swoje ofiary i spiera się o lekarzy.

Zadanie 4. (4 pkt)

Uzupełnij zdania o średniowiecznych zabytkach wyrazami z ramki. Każdy wyraz pasuje tylko w jedno miejsce, więc przeczytaj całe zdanie.

Ramka: Gabriela · Polikarp · ośmiozgłoskowce · Goliat · 1470

  1. 1. Maryja zwraca się między innymi do archanioła ______.
  2. 2. Uczony, który prosi o spotkanie ze Śmiercią, to ______.
  3. 3. Prawie osiemdziesiąt procent wersów Rozmowy to ______.
  4. 4. Wśród ofiar Śmierci wymieniony jest biblijny ______.
  5. 5. Najstarszy odpis Lamentu powstał około roku ______.

Zadanie 5. (5 pkt)

W Lamencie śmierć jest dramatem matki, a w Rozmowie jest uniwersalnym prawem i często groteską. Napisz, jak te dwa obrazy śmierci uzupełniają się w kulturze średniowiecza.

Klucz odpowiedzi i kryteria (dla nauczyciela)

Zadanie 1 (6 pkt)

  1. W drugiej połowie XV wieku, a najstarszy znany odpis pochodzi z około 1470 roku.
  2. Kolejno do ludzi, do Syna, do archanioła Gabriela i do innych matek, prosząc o współczucie.
  3. Planktem, czyli utworem wyrażającym żal i wzywającym do współuczestnictwa w cierpieniu.
  4. Jest przedstawiona jako rozkładające się, nagie ciało kobiece z kosą, blade i pożółkłe, bez nosa i warg.
  5. Zarzuca medykom kłamstwo, bo mogą jedynie odsunąć zgon w czasie, a nie uratować człowieka.
  6. Wyliczenie wszystkich stanów pokazuje, że wobec śmierci każdy jest równy, niezależnie od władzy i majątku.

Zadanie 2 (5 pkt)

1–A, 2–B, 3–C, 4–D, 5–E

Zadanie 3 (5 pkt)

  1. Prolog prosi Boga o natchnienie i zapowiada naukę o śmierci.
  2. Narrator przedstawia Polikarpa jako uczonego.
  3. Polikarp modli się samotnie w kościele i ukazuje mu się Śmierć.
  4. Śmierć wyjaśnia, że jest wykonawczynią woli Boga.
  5. Śmierć wylicza swoje ofiary i spiera się o lekarzy.
  6. Polski rękopis urywa się przy pytaniu o los kobiet.

Zadanie 4 (4 pkt)

  1. Gabriela
  2. Polikarp
  3. ośmiozgłoskowce
  4. Goliat
  5. 1470

Zadanie 5 (5 pkt)

Zestaw współczucie i lament Maryi z dydaktycznym i groźnym tonem Rozmowy. Pomyśl, czego średniowieczny odbiorca miał się nauczyć z obu utworów.

  • 2 pkt — porównujesz obrazy śmierci i popierasz je cytatami lub scenami.
  • 2 pkt — wyjaśniasz funkcję dydaktyczną obu utworów.
  • 1 pkt — piszesz pełnymi zdaniami i używasz pojęcia eschatologia.

Karty pracy z tego samego etapu

wszystkie karty pracy (111)

Sprawdź odpowiedzi online: quiz z lektury „Lament świętokrzyski, Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią (fragmenty)”. Pełne opracowanie: streszczenie, bohaterowie i plan wydarzeń.

Przydatne przy tej karcie: czas i miejsce akcji „Lament świętokrzyski, Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią (fragmenty)” · bohaterowie i ich role