Przejdź do treści
Lektury Polskie

Karta pracy — „Dziadek i niedźwiadek”

Łukasz Wierzbicki · 2009 · klasy 1-3 · 45 minut · 25 pkt · aktualizacja 10.11.2026

Karta pracy do opowiadania Łukasza Wierzbickiego o niedźwiedziu Wojtku. Dziadek oprowadza wnuczkę Natalkę po edynburskim zoo i opowiada, jak żołnierze 22 Kompanii Zaopatrywania Artylerii kupili małego niedźwiedzia na Bliskim Wschodzie, wcielili go do jednostki i przeszli z nim cały szlak bojowy aż do Szkocji. Karta prowadzi od faktów do pytania o granicę między opowieścią a dokumentem, dlatego warto omówić z klasą, które sceny są potwierdzone, a które należą do literackiej narracji.

Imię i nazwisko: ……………………………………………………   Klasa: ………   Data: …………………

Czego uczy ta karta

  • Uczeń porządkuje losy Wojtka od kupienia niedźwiedzia do przekazania go do zoo.
  • Uczeń wyjaśnia, dlaczego Wojtek został formalnie wcielony do kompanii.
  • Uczeń wskazuje, co w książce pochodzi z relacji żołnierzy, a co jest literackim opracowaniem.

Zadanie 1. (6 pkt)

Napisz odpowiedzi na podstawie opowieści dziadka. Pisz tak, żeby odpowiedź miała sens także dla kogoś, kto książki nie czytał.

  1. 1. Gdzie rozgrywa się rama opowieści, czyli rozmowa dziadka z wnuczką?
  2. 2. Jak żołnierze zdobyli małego niedźwiedzia?
  3. 3. Po co Wojtek został wcielony do kompanii?
  4. 4. Co Wojtek robił podczas bitwy pod Monte Cassino?
  5. 5. Skąd wziął się niedźwiedź w herbie kompanii?
  6. 6. Dlaczego Wojtek nie wrócił do Polski razem z żołnierzami?

Zadanie 2. (6 pkt)

Każdy opis dotyczy jednej postaci z książki. Wpisz literę postaci obok numeru opisu.

  • A. Wojtek
  • B. dziadek
  • C. Natalka
  • D. kapitan kompanii
  • E. pies collie
  •   1. Dawny żołnierz 22 Kompanii, który po latach opowiada historię niedźwiedzia w zoo.
  •   2. Formalnie wciela niedźwiedzia do jednostki i wyznacza mu numer ewidencyjny.
  •   3. Zaprzyjaźnia się z niedźwiedziem w obozie w Szkocji i spędza z nim dużo czasu.
  •   4. Zadaje pytania, które porządkują opowieść i pozwalają wyjaśniać trudne wątki wojenne.
  •   5. Nosi skrzynie z amunicją, kąpie się w Adriatyku i po wojnie trafia do zoo.

Zadanie 3. (5 pkt)

Ustaw sceny z życia Wojtka w kolejności. Jeden z punktów dotyczy sytuacji po wojnie.

  1.   W obozie na Bliskim Wschodzie żołnierze kupują małego niedźwiedzia od chłopca.
  2.   Po wojnie kompania trafia do Szkocji, a niedźwiedź do zoo w Edynburgu.
  3.   Niedźwiedź zostaje wcielony do kompanii, żeby wejść na statek.
  4.   Żołnierze wychodzą z ZSRR razem z armią Andersa i idą szlakiem przez Persję.
  5.   Pod Monte Cassino Wojtek nosi skrzynie z amunicją artyleryjską.
  6.   Wojtek dostaje imię i zaczyna chodzić za żołnierzami po obozie.

Zadanie 4. (4 pkt)

Każde zdanie ma jedną lukę. Wybierz wyraz z ramki i wpisz go w odpowiednie miejsce.

Ramka: Edynburgu · szeregowego · Sangro · Adriatykiem · Winfield

  1. 1. Dziadek opowiada wnuczce historię Wojtka w zoo w ______.
  2. 2. Wcielony do kompanii niedźwiedź otrzymał stopień ______.
  3. 3. Kompania walczyła między innymi nad rzeką ______ we Włoszech.
  4. 4. Po walkach żołnierze odpoczywali nad Morzem ______.
  5. 5. W Szkocji kompania stacjonowała w obozie ______ Park.

Zadanie 5. (4 pkt)

Książka jest opowieścią opartą na prawdziwych wydarzeniach. Wskaż jedną scenę, która mogła wyglądać inaczej w rzeczywistości, i wyjaśnij, dlaczego autor mógł ją tak opisać.

Klucz odpowiedzi i kryteria (dla nauczyciela)

Zadanie 1 (6 pkt)

  1. W zoo w Edynburgu, przy wybiegu niedźwiedzi, gdzie dziadek zabiera Natalkę i wspomina Wojtka.
  2. Wykupili go od miejscowego chłopca, którego matka została zastrzelona, i karmili zwierzę mlekiem z puszki.
  3. Aby mógł wejść na statek, został formalnie wcielony do kompanii i otrzymał stopień szeregowego oraz książeczkę wojskową.
  4. Nosił ciężkie skrzynie z amunicją artyleryjską i pomagał w zaopatrzeniu jednostki.
  5. Z widoku niedźwiedzia dźwigającego pocisk, który stał się symbolem jednostki i trafił na pojazdy oraz do herbu.
  6. Kompania została rozwiązana, a żołnierze wracali do Polski; Wojtek nie mógł wyruszyć z nimi, więc w listopadzie 1947 roku trafił do zoo w Edynburgu.

Zadanie 2 (6 pkt)

1–B, 2–D, 3–E, 4–C, 5–A

Zadanie 3 (5 pkt)

  1. Żołnierze wychodzą z ZSRR razem z armią Andersa i idą szlakiem przez Persję.
  2. W obozie na Bliskim Wschodzie żołnierze kupują małego niedźwiedzia od chłopca.
  3. Wojtek dostaje imię i zaczyna chodzić za żołnierzami po obozie.
  4. Niedźwiedź zostaje wcielony do kompanii, żeby wejść na statek.
  5. Pod Monte Cassino Wojtek nosi skrzynie z amunicją artyleryjską.
  6. Po wojnie kompania trafia do Szkocji, a niedźwiedź do zoo w Edynburgu.

Zadanie 4 (4 pkt)

  1. Edynburgu
  2. szeregowego
  3. Sangro
  4. Adriatykiem
  5. Winfield

Zadanie 5 (4 pkt)

Przypomnij sobie, że narratorem jest dziadek, a słuchaczką dziecko — opowieść musi być zrozumiała i czasem zabawna. Zastanów się, które dialogi i drobne szczegóły (na przykład reakcje zwierzęcia) są domysłem narratora, a które pochodzą z relacji żołnierzy.

  • 2 pkt — wskazujesz konkretną scenę i uzasadniasz, dlaczego mogła być opowiedziana inaczej.
  • 1 pkt — odróżniasz fakty z historii jednostki od literackiego opracowania.
  • 1 pkt — wyjaśniasz, jaką rolę w książce pełni dziadek jako narrator.

Karty pracy z tego samego etapu

wszystkie karty pracy (111)

Sprawdź odpowiedzi online: quiz z lektury „Dziadek i niedźwiadek”. Pełne opracowanie: streszczenie, bohaterowie i plan wydarzeń.

Przydatne przy tej karcie: czas i miejsce akcji „Dziadek i niedźwiadek” · bohaterowie i ich role