Przejdź do treści
Lektury Polskie

Karta pracy — „Górą Edek”

Marek Nowakowski · 1999 · klasy liceum · 45 minut · 25 pkt · aktualizacja 10.11.2026

Karta pracy do opowiadania Górą Edek Marka Nowakowskiego. Utwór wszedł do tomu Prawo prerii z 1999 roku i jest zapisem jednego zdarzenia na zatłoczonej ulicy. Kierowca małego fiata zaczyna manewr parkowania, ale wyprzedza go kierowca dużego forda i zajmuje miejsce. Narrator, świadek zajścia, komentuje to z dystansem. Karta pomaga uporządkować wydarzenia, rozpoznać bohaterów i odczytać tytuł opowiadania.

Imię i nazwisko: ……………………………………………………   Klasa: ………   Data: …………………

Czego uczy ta karta

  • Uczeń porządkuje wydarzenia opowiadania i wskazuje ich sens.
  • Uczeń charakteryzuje obu kierowców.
  • Uczeń wyjaśnia sens tytułu i odwołania do Tanga.
  • Uczeń interpretuje przesłanie utworu o agresji.

Zadanie 1. (6 pkt)

Odpowiedz na pytania o opowiadaniu. Pisz pełnymi zdaniami i cytuj szczegóły z zajścia na ulicy.

  1. 1. W jakim tomie ukazało się opowiadanie?
  2. 2. Jak narrator zaczyna relację?
  3. 3. Na czym polega zajście na parkingu?
  4. 4. Jak reaguje kierowca malucha?
  5. 5. Jak zachowują się świadkowie?
  6. 6. Skąd wiadomo, że akcja dzieje się w Polsce?

Zadanie 2. (5 pkt)

Połącz element opowiadania z jego znaczeniem. Przy numerze opisu wpisz właściwą literę, każdy element występuje raz.

  • A. kierowca fiata
  • B. kierowca forda
  • C. narrator
  • D. Edek
  • E. Prawo prerii
  •   1. Drobny, młody mężczyzna w okularach, który traci miejsce parkingowe.
  •   2. Wysoki mężczyzna w skórzanej kurtce, który zabiera miejsce bez słowa.
  •   3. Świadek zdarzenia, który relacjonuje zajście z dystansu i komentuje je.
  •   4. Imię z tytułu, znak prostaka i brutalnej siły zapożyczony z dramatu Mrożka.
  •   5. Tytuł tomu z 1999 roku, ironicznie przyrównujący początek kapitalizmu do Dzikiego Zachodu.

Zadanie 3. (5 pkt)

Ułóż zdarzenia z opowiadania w kolejności. Numer 1 to początek relacji, numer 6 to zniknięcie forda w bramie.

  1.   Zwolnione miejsce zajmuje najpierw kierowca małego fiata.
  2.   Narrator przywołuje postać Edka z Tanga Mrożka.
  3.   Mężczyzna w skórzanej kurtce znika w bramie, nie odpowiadając na pytanie.
  4.   Kierowca forda wjeżdża tuż za fiatem i blokuje mu wjazd.
  5.   Kierowcy szukają miejsca do zaparkowania w ulicznym tłoku.
  6.   Kierowca malucha odjeżdża, a ford zajmuje miejsce.

Zadanie 4. (4 pkt)

Uzupełnij zdania o ulicznym zajściu wyrazami z ramki. Każdy wyraz pasuje tylko w jedno miejsce, więc przeczytaj zdanie w całości.

Ramka: ford · Tanga · świadkowie · małego realizmu · 1999

  1. 1. Kierowca fiata traci miejsce, bo wjeżdża za nim duży ______.
  2. 2. Narrator na początku przywołuje Edka z dramatu ______ Mrożka.
  3. 3. Nikt nie staje w obronie młodszego kierowcy, a ______ milczą.
  4. 4. Nowakowskiego zalicza się do nurtu ______, opisującego codzienne realia.
  5. 5. Tom Prawo prerii ukazał się w roku ______.

Zadanie 5. (5 pkt)

Tytuł Górą Edek znaczy: wygrywa siła. Napisz, co Nowakowski mówi o społeczeństwie polskim po 1989 roku i dlaczego opowiadanie kończy się milczeniem świadków.

Klucz odpowiedzi i kryteria (dla nauczyciela)

Zadanie 1 (6 pkt)

  1. W tomie Prawo prerii wydanym w 1999 roku, który liczy 173 strony i zawiera krótkie opowiadania.
  2. Przywołuje postać Edka z dramatu Tango Mrożka i przedstawia go jako chama, czyli prostaka kierującego się siłą.
  3. Kierowca małego fiata zaczyna manewr, ale kierowca dużego forda wjeżdża tuż za nim i blokuje mu wjazd na miejsce.
  4. Trąbi, gestykuluje i próbuje zaznaczyć swoje pierwszeństwo, a potem odjeżdża zrezygnowany.
  5. Nikt nie staje w obronie młodszego kierowcy, wszyscy przyglądają się zajściu w milczeniu, dając agresji ciche przyzwolenie.
  6. O kraju wnioskujemy z marek samochodów, między innymi małego fiata i forda, oraz z realiów wczesnej transformacji.

Zadanie 2 (5 pkt)

1–A, 2–B, 3–C, 4–D, 5–E

Zadanie 3 (5 pkt)

  1. Narrator przywołuje postać Edka z Tanga Mrożka.
  2. Kierowcy szukają miejsca do zaparkowania w ulicznym tłoku.
  3. Zwolnione miejsce zajmuje najpierw kierowca małego fiata.
  4. Kierowca forda wjeżdża tuż za fiatem i blokuje mu wjazd.
  5. Kierowca malucha odjeżdża, a ford zajmuje miejsce.
  6. Mężczyzna w skórzanej kurtce znika w bramie, nie odpowiadając na pytanie.

Zadanie 4 (4 pkt)

  1. ford
  2. Tanga
  3. świadkowie
  4. małego realizmu
  5. 1999

Zadanie 5 (5 pkt)

Zestaw zachowanie obu kierowców z reakcją przechodniów. Pomyśl, dlaczego brak reakcji jest tu ważniejszy niż sama agresja i jak wiąże się z mitem Dzikiego Zachodu.

  • 2 pkt — opisujesz zajście i wskazujesz jego sens społeczny.
  • 2 pkt — interpretujesz milczenie świadków i sens tytułu.
  • 1 pkt — piszesz pełnymi zdaniami i odróżniasz narratora od bohatera.

Karty pracy z tego samego etapu

wszystkie karty pracy (111)

Sprawdź odpowiedzi online: quiz z lektury „Górą Edek”. Pełne opracowanie: streszczenie, bohaterowie i plan wydarzeń.

Przydatne przy tej karcie: czas i miejsce akcji „Górą Edek” · bohaterowie i ich role