Przejdź do treści
Lektury Polskie

Karta pracy — „Inny świat (fragmenty)”

Gustaw Herling-Grudziński · 1953 · klasy liceum · 45 minut · 25 pkt · aktualizacja 10.11.2026

Karta pracy do Innego świata Gustawa Herlinga-Grudzińskiego. W listopadzie 1939 roku autor wyruszył jako emisariusz na Zachód, a w marcu 1940 roku został aresztowany przy próbie przekroczenia granicy sowiecko-litewskiej. Po śledztwie i transportach przez Witebsk, Leningrad i Wołogdę trafił w listopadzie 1940 roku do łagru w Jercewie. Książka opisuje hierarchię więźniów, pracę przy wycince lasu, głód i walkę o przetrwanie. Karta pomaga uporządkować wydarzenia, rozpoznać obozowe pojęcia i odczytać sens opisu.

Imię i nazwisko: ……………………………………………………   Klasa: ………   Data: …………………

Czego uczy ta karta

  • Uczeń porządkuje wydarzenia książki i wskazuje ich sens.
  • Uczeń rozpoznaje kategorie więźniów i obozowe pojęcia.
  • Uczeń charakteryzuje system łagru.
  • Uczeń interpretuje sens świadectwa Herlinga-Grudzińskiego.

Zadanie 1. (6 pkt)

Odpowiedz na pytania o książce. Pisz pełnymi zdaniami i nazywaj miejsca oraz pojęcia obozowe.

  1. 1. Za co autor został zatrzymany?
  2. 2. Dokąd trafił po śledztwie?
  3. 3. Jak wyglądał obóz w Jercewie?
  4. 4. Kto stał najwyżej w hierarchii więźniów?
  5. 5. Dlaczego głód był tak dotkliwy?
  6. 6. Jak autor odzyskał wolność?

Zadanie 2. (5 pkt)

Dopasuj pojęcie łagrowe do jego znaczenia. Literę wpisz przy właściwym numerze opisu, każde pojęcie pasuje raz.

  • A. urkowie
  • B. razwod
  • C. Trupiarnia
  • D. stachanowiec
  • E. brygada
  •   1. Wielokrotni recydywiści, którzy sprawują w obozie władzę i mają przywileje.
  •   2. Poranny wymarsz brygad do pracy po wywołaniu nazwisk.
  •   3. Miejsce selekcji medycznej, w którym słabych zostawiano samym sobie.
  •   4. Więzień pracujący ponad normę, nagradzany większą porcją chleba.
  •   5. Grupa robocza, w której ciężka praca decydowała o przetrwaniu.

Zadanie 3. (5 pkt)

Ułóż wydarzenia z biografii autora w kolejności. Numer 1 to wyjazd z kraju, numer 6 to zwolnienie z obozu.

  1.   W listopadzie 1940 roku trafia do łagru w Jercewie.
  2.   W listopadzie 1939 roku autor wyrusza jako emisariusz na Zachód.
  3.   20 stycznia 1942 roku zostaje zwolniony z obozu.
  4.   Przechodzi przez więzienia w Witebsku, Leningradzie i Wołodze.
  5.   W marcu 1940 roku zostaje aresztowany przy granicy sowiecko litewskiej.
  6.   Po amnestii razem z innymi Polakami podejmuje protest głodowy.

Zadanie 4. (4 pkt)

Uzupełnij zdania o łagrze wyrazami z ramki. Każdy wyraz pasuje tylko w jedno miejsce, więc przeczytaj całe zdanie.

Ramka: Jercewie · lesorubi · lazaret · Anglii · amnestia

  1. 1. Autor trafia w listopadzie 1940 roku do łagru w ______.
  2. 2. Najcięższą pracę wykonywali ______, czyli drwale wycinający las.
  3. 3. Do ______ przyjmowano więźniów z okaleczeniem lub wysoką gorączką.
  4. 4. Książka ukazała się najpierw po angielsku w 1951 roku, w ______.
  5. 5. Zwolnienie Polaków umożliwiła ______ ogłoszona 12 sierpnia 1941 roku.

Zadanie 5. (5 pkt)

Herling-Grudziński zastrzegał, że nie pisał sprawozdania, a jednak jego książka jest świadectwem. Napisz, na czym polega wartość takiej relacji i dlaczego autor zachowuje dystans.

Klucz odpowiedzi i kryteria (dla nauczyciela)

Zadanie 1 (6 pkt)

  1. Został aresztowany przy próbie przekroczenia granicy sowiecko litewskiej, a zarzut sformułowano jako szpiegostwo na rzecz niemieckiego wywiadu.
  2. Przechodził przez więzienia w Witebsku, Leningradzie i Wołodze, a w listopadzie 1940 roku trafił do łagru w Jercewie.
  3. Był lagpunktem w zespole Kargopollag, otoczonym wieżyczkami z drutem kolczastym, z własną bazą żywnościową, tartakiem i barakami.
  4. Urkowie, czyli wielokrotni recydywiści, którzy mieli przywileje, wymierzali kary i decydowali o wartości robotnika w brygadzie.
  5. Był utrzymywany celowo, a nie wynikał tylko z braków: prowadził do otępienia, obłędu, kradzieży i handlu żywnością.
  6. Po amnestii dla obywateli polskich, wraz z innymi Polakami podjął protest głodowy, a 20 stycznia 1942 roku został zwolniony z obozu.

Zadanie 2 (5 pkt)

1–A, 2–B, 3–C, 4–D, 5–E

Zadanie 3 (5 pkt)

  1. W listopadzie 1939 roku autor wyrusza jako emisariusz na Zachód.
  2. W marcu 1940 roku zostaje aresztowany przy granicy sowiecko litewskiej.
  3. Przechodzi przez więzienia w Witebsku, Leningradzie i Wołodze.
  4. W listopadzie 1940 roku trafia do łagru w Jercewie.
  5. Po amnestii razem z innymi Polakami podejmuje protest głodowy.
  6. 20 stycznia 1942 roku zostaje zwolniony z obozu.

Zadanie 4 (4 pkt)

  1. Jercewie
  2. lesorubi
  3. lazaret
  4. Anglii
  5. amnestia

Zadanie 5 (5 pkt)

Pomyśl o różnicy między protokołem a opowieścią o ludziach. Zestaw opis hierarchii więźniów z uwagą autora, że części faktów nie podał z aptekarską ścisłością.

  • 2 pkt — wyjaśniasz, czym różni się świadectwo literackie od sprawozdania.
  • 2 pkt — interpretujesz sens zachowanego dystansu.
  • 1 pkt — piszesz pełnymi zdaniami i używasz pojęcia literatura łagrowa.

Karty pracy z tego samego etapu

wszystkie karty pracy (111)