Karta pracy — „Inny świat (fragmenty)”
Gustaw Herling-Grudziński · 1953 · klasy liceum · 45 minut · 25 pkt · aktualizacja 10.11.2026
Karta pracy do Innego świata Gustawa Herlinga-Grudzińskiego. W listopadzie 1939 roku autor wyruszył jako emisariusz na Zachód, a w marcu 1940 roku został aresztowany przy próbie przekroczenia granicy sowiecko-litewskiej. Po śledztwie i transportach przez Witebsk, Leningrad i Wołogdę trafił w listopadzie 1940 roku do łagru w Jercewie. Książka opisuje hierarchię więźniów, pracę przy wycince lasu, głód i walkę o przetrwanie. Karta pomaga uporządkować wydarzenia, rozpoznać obozowe pojęcia i odczytać sens opisu.
Imię i nazwisko: …………………………………………………… Klasa: ……… Data: …………………
Czego uczy ta karta
- Uczeń porządkuje wydarzenia książki i wskazuje ich sens.
- Uczeń rozpoznaje kategorie więźniów i obozowe pojęcia.
- Uczeń charakteryzuje system łagru.
- Uczeń interpretuje sens świadectwa Herlinga-Grudzińskiego.
Zadanie 1. (6 pkt)
Odpowiedz na pytania o książce. Pisz pełnymi zdaniami i nazywaj miejsca oraz pojęcia obozowe.
- 1. Za co autor został zatrzymany?
- 2. Dokąd trafił po śledztwie?
- 3. Jak wyglądał obóz w Jercewie?
- 4. Kto stał najwyżej w hierarchii więźniów?
- 5. Dlaczego głód był tak dotkliwy?
- 6. Jak autor odzyskał wolność?
Zadanie 2. (5 pkt)
Dopasuj pojęcie łagrowe do jego znaczenia. Literę wpisz przy właściwym numerze opisu, każde pojęcie pasuje raz.
- A. urkowie
- B. razwod
- C. Trupiarnia
- D. stachanowiec
- E. brygada
- 1. Wielokrotni recydywiści, którzy sprawują w obozie władzę i mają przywileje.
- 2. Poranny wymarsz brygad do pracy po wywołaniu nazwisk.
- 3. Miejsce selekcji medycznej, w którym słabych zostawiano samym sobie.
- 4. Więzień pracujący ponad normę, nagradzany większą porcją chleba.
- 5. Grupa robocza, w której ciężka praca decydowała o przetrwaniu.
Zadanie 3. (5 pkt)
Ułóż wydarzenia z biografii autora w kolejności. Numer 1 to wyjazd z kraju, numer 6 to zwolnienie z obozu.
- W listopadzie 1940 roku trafia do łagru w Jercewie.
- W listopadzie 1939 roku autor wyrusza jako emisariusz na Zachód.
- 20 stycznia 1942 roku zostaje zwolniony z obozu.
- Przechodzi przez więzienia w Witebsku, Leningradzie i Wołodze.
- W marcu 1940 roku zostaje aresztowany przy granicy sowiecko litewskiej.
- Po amnestii razem z innymi Polakami podejmuje protest głodowy.
Zadanie 4. (4 pkt)
Uzupełnij zdania o łagrze wyrazami z ramki. Każdy wyraz pasuje tylko w jedno miejsce, więc przeczytaj całe zdanie.
Ramka: Jercewie · lesorubi · lazaret · Anglii · amnestia
- 1. Autor trafia w listopadzie 1940 roku do łagru w ______.
- 2. Najcięższą pracę wykonywali ______, czyli drwale wycinający las.
- 3. Do ______ przyjmowano więźniów z okaleczeniem lub wysoką gorączką.
- 4. Książka ukazała się najpierw po angielsku w 1951 roku, w ______.
- 5. Zwolnienie Polaków umożliwiła ______ ogłoszona 12 sierpnia 1941 roku.
Zadanie 5. (5 pkt)
Herling-Grudziński zastrzegał, że nie pisał sprawozdania, a jednak jego książka jest świadectwem. Napisz, na czym polega wartość takiej relacji i dlaczego autor zachowuje dystans.
Klucz odpowiedzi i kryteria (dla nauczyciela)
Zadanie 1 (6 pkt)
- Został aresztowany przy próbie przekroczenia granicy sowiecko litewskiej, a zarzut sformułowano jako szpiegostwo na rzecz niemieckiego wywiadu.
- Przechodził przez więzienia w Witebsku, Leningradzie i Wołodze, a w listopadzie 1940 roku trafił do łagru w Jercewie.
- Był lagpunktem w zespole Kargopollag, otoczonym wieżyczkami z drutem kolczastym, z własną bazą żywnościową, tartakiem i barakami.
- Urkowie, czyli wielokrotni recydywiści, którzy mieli przywileje, wymierzali kary i decydowali o wartości robotnika w brygadzie.
- Był utrzymywany celowo, a nie wynikał tylko z braków: prowadził do otępienia, obłędu, kradzieży i handlu żywnością.
- Po amnestii dla obywateli polskich, wraz z innymi Polakami podjął protest głodowy, a 20 stycznia 1942 roku został zwolniony z obozu.
Zadanie 2 (5 pkt)
1–A, 2–B, 3–C, 4–D, 5–E
Zadanie 3 (5 pkt)
- W listopadzie 1939 roku autor wyrusza jako emisariusz na Zachód.
- W marcu 1940 roku zostaje aresztowany przy granicy sowiecko litewskiej.
- Przechodzi przez więzienia w Witebsku, Leningradzie i Wołodze.
- W listopadzie 1940 roku trafia do łagru w Jercewie.
- Po amnestii razem z innymi Polakami podejmuje protest głodowy.
- 20 stycznia 1942 roku zostaje zwolniony z obozu.
Zadanie 4 (4 pkt)
- Jercewie
- lesorubi
- lazaret
- Anglii
- amnestia
Zadanie 5 (5 pkt)
Pomyśl o różnicy między protokołem a opowieścią o ludziach. Zestaw opis hierarchii więźniów z uwagą autora, że części faktów nie podał z aptekarską ścisłością.
- 2 pkt — wyjaśniasz, czym różni się świadectwo literackie od sprawozdania.
- 2 pkt — interpretujesz sens zachowanego dystansu.
- 1 pkt — piszesz pełnymi zdaniami i używasz pojęcia literatura łagrowa.
Karty pracy z tego samego etapu
Sprawdź odpowiedzi online: quiz z lektury „Inny świat (fragmenty)”. Pełne opracowanie: streszczenie, bohaterowie i plan wydarzeń.
Przydatne przy tej karcie: czas i miejsce akcji „Inny świat (fragmenty)” · bohaterowie i ich role