Przejdź do treści
Lektury Polskie

Karta pracy — „Brzechwa dzieciom”

Jan Brzechwa · 1953 · klasy 1-3 · 45 minut · 25 pkt · aktualizacja 10.11.2026

Karta pracy do tomu Brzechwa dzieciom. W zestawie są między innymi Kaczka Dziwaczka, Na straganie, Samochwała, Leń, Entliczek-pentliczek, Sójka i Tańcowała igła z nitką. Wiersze Brzechwy są krótkie, rymowane i pełne żartu, a bohaterami bywają zwierzęta, warzywa i zwykłe przedmioty. Każdy utwór kończy się puentą, która obraca żart w naukę. Karta pomaga rozpoznać bohatera i temat wiersza, porządkować zdarzenia oraz odczytywać morał ukryty w żarcie.

Imię i nazwisko: ……………………………………………………   Klasa: ………   Data: …………………

Czego uczy ta karta

  • Uczeń rozpoznaje bohaterów i temat wybranych wierszy.
  • Uczeń porządkuje zdarzenia wiersza Na straganie.
  • Uczeń wyjaśnia puentę i morał wiersza.
  • Uczeń odróżnia żart językowy od zwykłej informacji.

Zadanie 1. (6 pkt)

Odpowiedz na pytania o wiersze Brzechwy. Pisz pełnymi zdaniami i podawaj tytuł utworu, którego dotyczy odpowiedź.

  1. 1. Czym dziwiła się Kaczka Dziwaczka?
  2. 2. Jak zakończyło się pieczenie kaczki w wierszu Kaczka Dziwaczka?
  3. 3. O co kłóciły się warzywa w wierszu Na straganie?
  4. 4. Na czym polega puenta wiersza Samochwała?
  5. 5. Jakie obowiązki wymienia Leń?
  6. 6. Dlaczego sójka nie wyjechała za morze?

Zadanie 2. (5 pkt)

Połącz tytuł wiersza z jego bohaterem albo tematem. Przy numerze opisu wpisz literę tytułu; każdy tytuł występuje jeden raz.

  • A. Na straganie
  • B. Samochwała
  • C. Entliczek-pentliczek
  • D. Tańcowała igła z nitką
  • E. Pan Pomidor
  •   1. Wiersz o warzywach, które kłócą się o pierwszeństwo na targu.
  •   2. Wiersz o dziewczynce, która wylicza własne zalety, aż sama się demaskuje.
  •   3. Wyliczanka o robaku, który w mieście dostaje tylko potrawy z jabłek.
  •   4. Wiersz o pracy igły i nitki, która przypomina wspólny taniec.
  •   5. Wiersz o warzywie, które przedrzeźnia pracującą kobietę i zostaje ośmieszone.

Zadanie 3. (5 pkt)

Ułóż wydarzenia wiersza Na straganie w kolejności. Numer 1 to początek kłótni, numer 6 to jej zakończenie.

  1.   Kłótnię napędzają kolejne warzywa, między innymi kalarepka, fasola, seler i groch.
  2.   Kapusta kończy kłótnię, przypominając, że wszystkie warzywa i tak trafią do zupy.
  3.   Na targu, przy straganie z warzywami, warzywa zaczynają rozmawiać jak ludzie.
  4.   Do sporu włączają się pietruszka, burak i cebula.
  5.   Pierwsze warzywa spierają się o to, które z nich jest najważniejsze.
  6.   Rozmowa robi się coraz głośniejsza, a warzywa powtarzają swoje racje.

Zadanie 4. (4 pkt)

Uzupełnij zdania o wierszach wyrazami z ramki. Każdy wyraz pasuje tylko w jedno miejsce, więc przeczytaj całe zdanie.

Ramka: kapusta · chwalipiętą · jabłek · leniu · nitką

  1. 1. Kłótnię warzyw na straganie zamyka ______, która przypomina, że wszystkie trafią do zupy.
  2. 2. Samochwała, wyliczając swoje zalety, sama nazywa siebie ______.
  3. 3. Robak z wiersza Entliczek-pentliczek chciał zjeść befsztyk, ale w restauracji dostał tylko potrawy z ______.
  4. 4. Wiersz o chłopcu, który nic nie robi i z ironią przedstawia drobiazgi jako ciężką pracę, nosi tytuł ______.
  5. 5. W wierszu Tańcowała igła z ______ igła prowadzi, a druga bohaterka podąża za nią i tworzy ścieg.

Zadanie 5. (5 pkt)

Wybierz jeden wiersz Brzechwy i wyjaśnij, z czego śmiejemy się na końcu utworu. Wskaż, kogo tak naprawdę dotyczy ten żart.

Klucz odpowiedzi i kryteria (dla nauczyciela)

Zadanie 1 (6 pkt)

  1. Zamiast trzymać się wody wyruszała na piesze wycieczki i załatwiała zwykłe sprawy na opak, co zadziwiało inne kaczki.
  2. Na talerzu zamiast kaczki leżał zając polany sosem z buraków.
  3. Warzywa rozmawiały jak ludzie i kłóciły się o pierwszeństwo, a kłótnię zamykała kapusta.
  4. Wyliczając własne zalety, dziewczynka sama nazywa siebie chwalipiętą i tym samym się demaskuje.
  5. Wymienia to, czego nie zrobił: nie wstał, nie umył się, nie zjadł śniadania i nie poszedł do szkoły.
  6. Żal jej było rozstawać się z krajem, a podjęcie decyzji zajęło jej trzy lata, więc ostatecznie została.

Zadanie 2 (5 pkt)

1–A, 2–B, 3–C, 4–D, 5–E

Zadanie 3 (5 pkt)

  1. Na targu, przy straganie z warzywami, warzywa zaczynają rozmawiać jak ludzie.
  2. Pierwsze warzywa spierają się o to, które z nich jest najważniejsze.
  3. Kłótnię napędzają kolejne warzywa, między innymi kalarepka, fasola, seler i groch.
  4. Do sporu włączają się pietruszka, burak i cebula.
  5. Rozmowa robi się coraz głośniejsza, a warzywa powtarzają swoje racje.
  6. Kapusta kończy kłótnię, przypominając, że wszystkie warzywa i tak trafią do zupy.

Zadanie 4 (4 pkt)

  1. kapusta
  2. chwalipiętą
  3. jabłek
  4. leniu
  5. nitką

Zadanie 5 (5 pkt)

Pomyśl o kaczce, która wszystko robi na opak, o dziewczynce, która sama siebie chwali, albo o bohaterze wiersza o lenistwie, który nazywa odpoczynek pracą. Napisz, czy wiersz śmieje się z bohatera, czy z naszych przyzwyczajeń.

  • 2 pkt — podajesz tytuł wiersza i wskazujesz jego puentę.
  • 2 pkt — wyjaśniasz, kogo lub co ten żart krytykuje.
  • 1 pkt — piszesz pełnymi zdaniami i nie streszczasz całego wiersza.

Karty pracy z tego samego etapu

wszystkie karty pracy (111)

Sprawdź odpowiedzi online: quiz z lektury „Brzechwa dzieciom”. Pełne opracowanie: streszczenie, bohaterowie i plan wydarzeń.

Przydatne przy tej karcie: czas i miejsce akcji „Brzechwa dzieciom” · bohaterowie i ich role